Beste Leo

Het was gezellig in Noordwijkerhout, nietwaar? En goed verzorgd. Zo zijn de douchekoppen in dit conferentieoord vervangen door betere, sinds ik er vorig jaar over schreef. Er komt nu echt water uit. Misschien is volgend jaar de bediening in de bar wat vlotter.

Terzake. De voordracht over je bulten fascineerde me. Je toonde ons het volgende plaatje. Horizontaal staat "zoiets als schoolvaardigheid of intelligentie', verticaal het aantal leerlingen in de twee schooltypen. Eigenlijk zou de verdeling van leerlingen over de schoolsoorten aan het eind van de brugklas moeten plaatsvinden volgens de verticale streep. Dit is echter technisch niet mogelijk.

Een betere opleiding levert later meer inkomen en een hogere maatschappelijke positie. Daarom oefenen ouders druk uit op het onderwijs, op dekanen en brugklasleiders, om hun kind naar het vwo te sturen. De ouders drukken de stippellijn naar links.

Dit heeft consequenties. Er nemen meer zwakke leerlingen aan het vwo-onderwijs deel, dus zakt de gemiddelde kwaliteit van de vwo-leerling. Maar de gemiddelde kwaliteit van de havo-leerling neemt ook af. Door deze verschuiving neemt immers een kleiner aantal goede leerlingen deel aan het havo-onderwijs.

Toen toonde je een tweede plaatje. Noch de aansluiting van vwo op de universiteit, noch die van havo op hbo verloopt rimpelloos.

Er zit een gat. Door het mechanisme van de schuivende stippellijn, zie eerste plaatje, wordt het gat alleen maar groter. Dit leidt tot de beruchte aansluitingsproblematiek. Een lelijk woord. Ik noem het liever het Gat van Leo.

Omdat vwo-ers jouw Gat in de gaten hebben, wijken zij uit naar het hbo. Om dezelfde reden gaan veel havo-ers naar het mbo, of via vwo naar het hoger onderwijs. Dit leidt tot lange leerwegen en dat kost geld. Hier heeft Bert Wallage iets op bedacht: de profielnota.

Deze profielnota leidt een verborgen maar vitaal leven. Het zal nog een klap geven, als de nota wordt uitgevoerd. Maar dit terzijde. Met de profielnota wil Bert het Gat van Leo kleiner maken. Er komen bovendien, daar gaat het nu om, "schotten' links en rechts van de havo-hbo stroom. De schotten zijn de stippellijnen in het tweede plaatje. De schotten moeten voorkomen dat leerlingen ongewenst lange en dure leerwegen gaan volgen. Ik hoop dat ik je betoog goed heb samengevat.

Ik bedacht me een parallel met dit verhaal: speculatie met Europese munten is alleen mogelijk zolang deze gekoppeld zijn middels binnen grenzen vrije wisselkoersen. Er zijn twee mogelijkheden om dit op te lossen: ontkoppel de muntsoorten, ofwel schep één Europese munt.

Ach, Leo, je snapt het al. Dezelfde twee mogelijkheden zijn er in het onderwijs: scheiden of verenigen. Scheiden, de schoolsoorten ontkoppelen, leerlingdichte schotten plaatsen, dat schept opnieuw een asociale deling in de maatschappij. Een tegengestelde beweging is veel eleganter. We maken de hbo's even hoog als de universiteiten. (Een opleiding HTS elektrotechniek vergt op dit moment toch al veel meer dan het verkrijgen van een academische titel sociologie). Op die manier maken we enkele duizenden docenten HBO hoogleraar en gelukkig. Ze staan al te dringen. En dan nog een stap. We verenigen havo en vwo in één schoolsoort.

Ik ben benieuwd naar je reactie.

    • Rob Knoppert