In Tilburg blijkt bekoelde verhouding met Gata Kamsky; Ivantsjoek maakt rol favoriet waar

TILBURG, 21 OKT. Als Vassily Ivantsjoek de komende dagen net zo koelbloedig en meedogenloos blijft spelen als in zijn eerste kwartfinale-partij tegen Gata Kamsky, moet er heel wat gebeuren wil de 23-jarige Oekraïner volgende week niet het 16de Interpolis schaaktoernooi op zijn naam schrijven. Aan alle vier de borden werd op hoog niveau van gedachten gewisseld, maar het fraaiste kunststukje werd zonder meer geleverd door de als eerste geplaatste Ivantsjoek. Aangezien Adams, Kortsjnoi en Nikolic ook een voorsprong namen, kwamen de witspelers tot een imposante 4-0 score.

De koele handdruk en de afgewende blik waarmee Kamsky bij het begin van de partij Ivantsjoek tegemoet trad liet er weinig twijfel over bestaan dat er een verbeten strijd in het verschiet lag. Niets herinnerde nog aan de twee trotse bevriende toernooiwinnaars van twee jaar geleden, die toen als verlegen broertjes samen gehuldigd werden met slingers en confetti. De verhoudingen zijn inmiddels bekoeld en het zal niet verbazen dat het initiatief hiertoe is uitgegaan van de Kamsky's. Vader Kamsky slaat zijn arm niet meer beschermend om Ivantsjoeks schouder en Gata kijkt de andere kant op wanneer er oogcontact dreigt.

De liefde van de Kamsky's ontspoorde tijdens het toernooi in Dortmund dat Ivantsjoek eerder dit jaar samen met Kasparov won. Over het incident dat zich toen afspeelde in de partij tussen Ivantsjoek en Kamsky bestaan diverse versies. De Kamsky's claimen dat Ivantsjoek op zijn 59ste zet door zijn vlag ging. Rustam stond in de zaal opgewonden te gebaren, maar noch Gata, noch de scheidsrechter zag het.

Of Ivantsjoek het zag was onduidelijk. In ieder geval deed hij snel zijn zestigste zet. Daarmee was gevaar geweken, want de stelling was gewonnen. Dat was te veel voor Rustam Kamsky, die met zijn ondernemende handelsgeest Ivantsjoek voorstelde om op zijn minst het punt te delen. “We waren toch vrienden?”, legde hij in Tilburg nog een keer uit. Ivantsjoek voelde er weinig voor en dat was het einde van een warme band.

Het is opmerkelijk dat zelfs de goedaardige Ivantsjoek erin is geslaagd zich de afkeer van de Kamsky's op de hals te halen. Bij het begin van het toernooi probeerde hij nog een paar keer goedendag te zeggen, maar tot zijn grote teleurstelling werd zijn goede gedrag geen keer beloond. Het viel te vrezen dat de toernooifavoriet gisteren hinder zou ondervinden van deze onprettige spanning aan het bord, maar solide spelend vloeiden de zetten uit zijn vingers. En het waren weer eens behoorlijk sterke zetten. In het uiterst gecompliceerde Marshall-gambiet, waar nieuwtjes meestal rond zet dertig opduiken, confronteerde hij Kamsky met een opmerkelijk nieuw plan. Bijna de volledige bedenktijd van beide spelers ging zitten in een handvol zetten rond de cruciale stelling. Het vermocht Kamsky weinig te helpen. Vlak voor zijn koning mat gezet werd gaf hij op.

De grootste bedreiging voor Ivantsjoek lijkt voorlopig uit te gaan van Michael Adams. Zonder een spoortje van zenuwen werkt de Engelsman zijn partijen af. Spectaculaire openingen kiest hij zelden. Zijn voornaamste streven is een prettige stand waarin hij kan gaan spelen. Hoe sterk hij in dat soort ogenschijnlijk onschuldige stellingen is, moest Evgeny Svesjnikov ervaren. Een paar kleine foutjes maakte hij en dat had hij beter niet kunnen doen.

Boris Gelfand merkte voor de ronde op dat dit pas zijn derde partij zou worden tegen Viktor Kortsjnoi. Voor veel schakers is Kortsjnoi ofwel een angstgegner ofwel een vaste klant. Gelfand lijkt voorlopig weinig grip op hem te krijgen. Na twee remises leed hij een pijnlijke nederlaag, waarbij zijn enige troost was dat Kortsjnoi een goede kans op een snellere overwinning liet liggen.

Predrag Nikolic vertrok redelijk opgelucht naar de speelzaal nadat hij zich 's ochtends voor de komende zes maanden had verzekerd van een Nederlands visum. Met een zorg minder speelde hij zijn favoriete opstelling tegen de Benoni van Smirin. Aanvankelijk leek hij weinig bereikt te hebben om trots op te zijn, maar kort voor de tweede tijdcontrole sloeg hij niettemin zijn slag.

Wit: Ivantsjoek; zwart: Kamsky

1.e2-e4 e7-e5 2.Pg1-f3 Pb8-c6 3.Lf1-b5 a7-a6 4.Lb5-a4 Pg8-f6 5.0-0 Lf8-e7 6.Tf1-e1 b7-b5 7.La4-b3 0-0 8.c2-c3 d7-d5 In Dortmund bereikte Kamsky eerder dit jaar met het Marshall-gambiet een prachtstelling tegen Anand. 9.e4xd5 Pf6xd5 10.Pf3xe5 Pc6xe5 11.Te1xe5 c7-c6 12.Te5-e1 Le7-d6 13.d2-d3 Dd8-h4 14.g2-g3 Dh4-h3 15.Te1-e4 Lc8-d7 16.Pb1-d2 g7-g5 17.Te4-e2 Een zet die ook zeer in aanmerking lijkt te komen is 17.Pf3. Bijvoorbeeld 17...h6 18.Pe5 Lf5? 19.Pxc6! Lxe4 20.dxe4 en wit wint. 17...f7-f5 18.c3-c4 Anand speelde 18.Pe4? en kwam na 18...fxe4 19.dxe4 Lg4 20.exd5 c5 21.Df1 Dh5! (22.Te1 Lxg3!) verloren te staan. 18...f5-f4 In New in Chess schreef Anand dat hij 18.c4 had moeten spelen maar bang was geweest voor 18...bxc4 19.dxc4 f4 20.cxd5 fxg3 21.fxg3 (21.hxg3! Tf2! 22.Txf2 Dg3+ 23.Tg2 De3 24.Tf2 remise) 21...Lc5+ 22.Kh1 Lg4 en zwart heeft aanvalskansen. 19.Dd1-f1! Dit had Ivantsjoek als verbetering op de analyse van Anand voorbereid. 19...f4xg3 20.h2xg3 Er is geen tijd voor 20.Lxh3 gxf2+ 21.Txf2 Lxh3 22.Txf8+ Txf8 23.cxd5 en de witte koning zit gevangen. 20...Dh3-h5 21.c4xd5 Ld7-g4 Zwart lijkt heel wat compensatie te hebben, maar het is niet genoeg na de ongetwijfeld door Ivantsjoek voorbereide afwikkeling. 22.d5xc6+ Kg8-g7 23.Te2-e4 Ld6xg3 24.f2xg3 Tf8xf1+ 25.Pd2xf1 Dh5-h3 26.Te4-e7+ Kg7-h6 27.Lb3-d5 Een belangrijke manoeuvre die het zwarte lot bezegelt. 27...Ta8-f8 28.Lc1-d2 Lg4-f3 29.Ld5xf3 Tf8xf3 30.Te7-e2 Kh6-g6 31.c6-c7 Tf3-f8 32.Ta1-e1 Dh3-d7 33.Te2-e6+ Kg6-h5 De zwarte koning is een matnet verstrikt geraakt. 34.g3-g4+ Kh5xg4 35.Te1-e4+ Kg4-f3 36.Ld2-e1.

Zwart geeft het op. Er is geen zinnige verdediging tegen 37. Pe2 mat.

    • Dirk Jan ten Geuzendam