Terreur van hormonenmafia houdt Belgen in de greep

De Consumentenbond raadt klanten aan hun slager te vragen of het rundvlees in de winkel uit België afkomstig is. De bond geeft dit advies naar aanleiding van berichten dat een kwart van het Belgisch rundvlees is bewerkt met verboden groeihormonen.De eerste zeven maanden van dit jaar importeerde Nederland ruim 15 miljoen kilo rundvlees uit België, ongeveer 10 procent van de totale rundvleesconsumptie.

BRUSSEL, 20 OKT. De strijd om de propere biefstuk lijkt in België een nieuwe en mogelijk beslissende fase te zijn ingegaan. Een fase van toenemende intimidatie en geweld. Dierenarts Gilbert Denoo uit het Westvlaamse Ruddervoorde, een plaatsje ten zuiden van Brugge, weet er alles van. Twee maanden geleden werd de voorgevel van zijn villa besmeurd met verfbommen. Vorige week waren het vier kogels uit een riotgun die de voordeur en de garagedeur doorboorden en die de ruiten in zijn woonkamer aan diggelen deden springen.

De politie vermoedt dat de daders van de aanslag hun opdracht kregen uit de zogeheten "hormonenmaffia', het milieu van malafide handelaren en boeren die, al dan niet met medewerking van weinig scrupuleuze dierenartsen, kalveren en runderen inspuiten met hormonen om ze sneller te laten groeien.

Denoo heeft zijn superieuren bij het Instituut voor Veterinaire Keuring gevraagd te worden ontheven van zijn taak als lid van het "hormonenteam'. Bij het Instituut - dat valt onder het ministerie van volksgezondheid - werken ongeveer 140 dierenartsen/ inspecteurs, van wie de meesten vaste controles verrichten in de Belgische slachthuizen. Het "hormonenteam' is een soort vliegende brigade, bestaande uit zestien dierenartsen, die overal kan optreden.

Denoo wil zijn leven en dat van zijn gezin niet langer in de weegschaal stellen, zegt hij. Meer wil hij er niet aan toevoegen. Als rijksambtenaar heeft hij een zwijgplicht. En gezien “de omstandigheden” heeft hij ook weinig behoefte uit te wijden over zijn werk.

Niet alleen Denoo voelt zich bedreigd. Afgelopen zaterdag besloten 23 van zijn collega's in West-Vlaanderen ook ander werk te vragen. Niet alleen de leden van het hormonenteam, ook de controleurs in de slachthuizen zijn het slachtoffer van verbaal en zelfs fysiek geweld, ze schreven ze in een open brief.

Dat met name de controleurs in West-Vlaanderen de moed opgeven, is niet zonder betekenis. Ongeveer 70 procent van de totale rundvleesproduktie in België gebeurt op Vlaams grongebied. En verreweg de meeste (export)-slachterijen bevinden zich dan weer in het westelijk deel van Vlaanderen.

Door de controle in West-Vlaanderen in feite op te geven, wordt de consument aan zijn lot overgelaten, geven de open-briefschrijvers toe. Ze zeggen echter geen controle meer te kunnen uitoefenen op de veiligheid van het rundvlees en zien slechts één oplossing: laat de consument, met kennis van deze feiten, zelf beslissen of hij verder een dergelijk produkt op zijn bod wil''.

Pag 16: Overheid neemt strijd tegen hormonenmaffia serieus

Minister Laurette Onkelinkx van volksgezondheid heeft van haar collega Tobback van Binnenlandse Zaken de toezegging gekregen dat de controleurs extra bescherming van de rijkswacht krijgen. Zelf zal ze deze week de 23 dierenartsen ontvangen om hen moed in te spreken “in de belangrijke strijd voor de consumenten en de volksgezondheid tegen de hormonenmaffia”.

Op het ministerie gaat men ervan uit dat men de inspecteurs ertoe kan overhalen gewoon hun werk te blijven voortzetten. Maar daarvoor is wel intensivering van de "anti-hormonenstrijd' nodig. “Het is ondenkbaar dat we zullen toegeven”, zegt een hoge ambtenaar.

De beoogde intensivering van de controle zal volgens hem moeten voortvloeien uit betere coördinatie tussen Volksgezondheid, Landbouw, Binnenlandse Zaken en Justitie. Daartoe zal een aparte "hormonencel' worden opgericht, waarbij de aandacht zich op drie punten concentreert:

Het "persoonlijke' karakter van de controles moet verminderen. Veterinaire inspecteurs, controleurs van het ministerie van landbouw en rijkswachters zullen meer dan voorheen in groepsverband optreden. Met zo'n gezamenlijk optreden moet worden voorkomen controle-acties worden beschouwd als acties van individuele dierenartsen.

De controle zal de komende tijd vooral worden gericht op de handelaren, “de leurders die van bedrijf naar bedrijf trekken en van markt tot markt”. Op manier hoopt het ministerie de problemen bij “de bron” aan te pakken.

De justitiële afhandeling van zaken die worden aangebracht, moet veel sneller geschieden. Op dit moment is nog sprake van een grote achterstand, tot frustratie van de inspecteurs die in moeilijke omstandigheden hun werk moeten doen. Over het wegwerken van die achterstand wil minister Onkelinkx afspraken maken met Justitie.

Volksgezondheid is vanzelfsprekend bezorgd over de toenemende agressie tegen de controleurs. Maar in zeker opzicht put het tegelijkertijd ook moed uit de aanslag op dierenarts Denoo. Die bewijst immers dat het opsporingsbeleid van de Belgische overheid kennelijk effectief is. “Het hormonenmilieu voelt zich duidelijk bedreigd in zijn bestaan”, aldus een ambtenaar van het Instituut voor Veterinaire Keuring. “Eigenlijk is het verontrustend dat we vanuit Nederland niets horen over bedreigingen”, vervolgt hij met een glimlach.

Ook Europarlemtariër Jaak Vandemeulebroucke, lid van de Vlaamse Volksunie, ziet een rechtstreeks verband tussen het feit dat de Belgische opsporing de laatste tijd vruchten begint af te werpen en de toenemende agressie van de hormonenmaffia. Vandemeulebroucke heeft zich verdiept in de handel in hormonen in België en in de andere lidstaten van de EG. Zijn analyse luidt dat de Belgische wetgeving, mede onder druk van de Europese Commissie, de afgelopen jaren sterk is verbeterd, evenals de controlemethoden. Met als gevolg dat de afgelopen twee jaar meer overtreders zijn gesnapt en veroordeeld in België dan in de tien jaar daarvoor. Van de twintig sleutelfiguren in het Belgische hormonencircuit, over wie Vandemeulebroucke dossiers heeft aangelegd, zitten er thans zestien in de gevangenis.

Wat overblijft, is een relatief kleine, maar uiterst harde kern van misdadige figuren, die koste wat koste hun lucratieve handel willen behouden. “Door groeihormonen toe te dienen, kan 1000 tot 1500 gulden per rund worden verdiend. Sommigen mesten 700 tot 1000 dieren. Dus u kunt zelf wel uitrekenen hoeveel er aan verdiend kan worden”, zegt Vandemeulebroucke.

Hij spreekt over “Palermo in Vlaanderen”. Niet het gebrek aan goede wetgeving of efficiënte controle, maar pure intimidatie zal in deze fase van de strijd tegen de hormonenhandel bepalend zijn, voorspelt de Europarlementariër. “Intimidatie, zelfs pogingen tot eliminatie van overheidsambtenaren, het met geweld uitschakelen van de controle, in dat stadium zitten we nu. Het is allemaal zeer hallucinant. Als daaraan wordt toegegeven, betekent dat het einde van de rechtsstaat. Daarom moet er nu met alle middelen tegen worden opgetreden.”

België produceerde vorig jaar 316.000 ton rundvlees en 56.000 ton kalfsvlees. Daarvan werd 168.000 rundvlees geëxporteerd, waarvan 29.000 ton naar Nederland. Aan kalfsvlees ging voor 10.000 ton de grens over, waarvan 1000 ton naar Nederland.

De schattingen over de omvang van het hormonenverbruik bij de produktie lopen sterk uiteen. De ambtenaar van het ministerie van Volksgezondheid zegt dat bij controles in 12,2 procent van de gevallen hormonen worden aangetroffen. Dat dat wil nog niet zeggen dat het werkelijke verbruik niet hoger ligt. “De opsporingstechnieken lopen achter de feiten aan”, geeft hij toe. Andere bronnen, zoals de Belgische consumentenbond Test Aankoop, noemen een veel hoger percentage. Test Aankoop beweert dat steekproeven laten zien dat nog steeds tot 90 procent van het kalfs- en rundvlees dat in de handel komt, hormonen bevat.Een deel van het met hormonen besmette vlees zal ongetwijfeld via de exportkanalen ook bij de consument in het buitenland terecht komen. Maar een ingewijde in het Belgische controle-apparaat zegt dat de Nederlandse consument zich niet extra veel zorgen hoeft te maken over de kwaliteit van rundvlees uit België. “Het hormonenprobleem is geen klein-Belgisch probleem maar een internationaal probleem. Ik vermoed dat er in Nederland evenveel wordt gespoten als hier. Er wordt overal gespoten. Op het ogenblik slaagt Nederland er beter in om het potje gesloten te houden. Maar daar moet u zich niet door laten misleiden. U moet Europees denken, Maastricht ligt per slot van rekening in Nederland.”

Europarlementariër Vandemeulebroucke beschikt over zo'n Europese blik. Ook hij gelooft niet dat alleen de boeren in België illegaal hormonen toedienen aan hun runderen. “In Spanje wordt in 5 procent van de gevallen nog steeds gespoten met het DES-hormoon. Griekenland kent helemaal geen veterinaire inspectie. Italië blijft altijd Italië”, somt hij op.