"De stationsoverkapping in Den Bosch moet blijven'

DEN BOSCH, 20 OKT. Wie kijkt er omhoog naar een stationsoverkapping als hij snel een trein moet halen? Toch zou het goed zijn zulks op het station van Den Bosch wel eens te doen. Die is namelijk van een bijzondere schoonheid, maar loopt niettemin de kans gedeeltelijk op de schroothoop te verdwijnen. De Nederlandse Spoorwegen willen de overkapping van het eerste perron bij de modernisering en uitbreiding van het station slopen. Daartegen verzet zich de Stichting tot behoud van monumenten van bedrijf en techniek in het Zuiden van Nederland. De stichting en met haar vele medestanders willen dat de kap integraal wordt gehandhaafd en is daarover met de NS in de slag.

De overkapping, die eigenlijk uit twee delen bestaat - een over het eerste en een over het tweede perron - heeft een lengte van 450 meter. Ze werd ontworpen door ir. G.W. van Heukelom (1870-1952) en kwam gereed in 1896. Niet in het bestek was de loopbrug opgenomen, die beide perrons verbindt. Vanaf deze loopbrug kan men met hellingen de perrons bereiken, wat in Nederland zeer bijzonder is. Ook loopbrug en hellingen staan op de nominatie te verdwijnen. Boven de loopbrug is een seinhuis, dat in 1905 is gebouwd. Het ontwerp daarvan is niet van Van Heukelom geweest.

De kap wordt “zeer bijzonder en waardevol geacht”. Met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid staat vast dat de de staalconstructies gedeeltelijk zijn gemaakt van vloei-ijzer wat opmerkelijk zou zijn omdat dat betekent dat het gebruik van vloei-ijzer enige jaar eerder heeft plaatsgevonden dan tot nog toe wordt aangenomen. Men legt nu de caesuur omstreeks 1900. De Stichting tot behoud van monumenten van bedrijf en techniek in het Zuiden van Nederland in Eindhoven onderzoekt dit nog. De rest van de constructies zijn uitgevoerd in gewalst smeedijzer, ofwel welijzer.

Rail 21 van de NS, wat de naam is voor het nu in uitvoering zijnde plan om de spoorwegen aan te passen aan de eisen van de volgende eeuw, en een nieuw te bouwen kantoorwijk La Gare bij het station van Den Bosch gaan leiden tot grote ingrepen in het station. Het stationsgebouw zelf, in 1952 geopend en van de hand van architect S. van Ravesteyn, wordt gesloopt. De aanpassing aan het drietreinensysteem, dat de NS in 1996 willen invoeren, vereisen een verdubbeling van het aantal sporen op het Bossche stationsemplacement, wat onder meer inhoudt dat het nieuwe station enige meters naar het centrum van de stad moet worden gebouwd.

La Gare is een ambitieus plan om grenzend aan het station een kantoorwijk te bouwen indachtig het streven van het huidige kabinet om het woonwerkverkeer over de weg te reduceren ten gunste van het treinverkeer. Door de NS-plannen zullen de overkapping van het eerste perron, de loopbrug en de hellingen geheel verdwijnen. Om La Gare met de stad te verbinden zit er in de plannen van de NS een passerelle van 15 meter breed met de bedoeling om aan weerszijden ervan winkeltjes te bouwen. Die passerelle, zegt Alex den Ouden van de Stichting, zal de overkapping op het tweede perron doorboren, wat hij "bruut' vindt. Als alternatief biedt men voor de passerelle een onderdoorgang aan.

De stichting heeft wel betere en volgens haar technisch haalbare en betaalbare oplossingen. Voorop staat dat de overkapping, dus ook die op het eerste perron, in haar geheel wordt gehandhaafd, want “alleen zo wordt recht gedaan aan de waarde van dit belangrijke spoorwegmonument”. Terzijde: de stichting heeft een aanvraag ingediend om de Bossche stationsoverkapping geplaatst te krijgen op de Rijksmonumentenlijst. Die is nog in behandeling. Een studente van de Technische universiteit Delft heeft intussen een plan gemaakt om de overkapping enkele meters te verplaatsen, zodat enerzijds recht wordt gedaan aan haar monumentaliteit en anderzijds de plannen van de NS voor de aanleg van een extra spoor niet worden gedwarsboomd.

Een woordvoerster van NS zegt dat de spoorwegen nog in onderhandeling zijn met de gemeente Den Bosch. “Handhaving van de overkapping is onze voorkeur niet, omdat er nogal wat kosten en mogelijk tijdverlies mee gepaard gaan.” Van een onderdoorgang in plaats van de geplande passerelle willen de NS helemaal niks weten. “Dit gezien de hoge kosten en gezien de termijn waarin het nieuwe station moet worden gebouwd. Als we dé plannen ook nog zouden moeten gaan veranderen betekent dat zeker dat we 1996, als het nieuwe station er moet staan, niet zullen halen”, aldus de woordvoerster.

    • Max Paumen