Wall Street is crash niet vergeten

NEW YORK, 19 OKT. Is er kans op een nieuwe "Zwarte Maandag'? Op Black Monday, 19 oktober 1987, daalde de Dow Jones Index van de 30 hoofdfondsen maar liefst 508 punten daalde en sloot op 1738,74. Dat was een klap van 22,6 procent op één dag. Op de zwartste dag van de crisis van 1929, Black Tuesday 29 oktober, was de daling "slechts' 12,8 procent.

Vijf jaar geleden was de wereld met stomheid geslagen en nog altijd spookt die maandag door het hoofd van handelaren. “Er is nooit iets zinnigs te zeggen over wat de Dow gaat doen”, aldus David Shulman, hoofd beleggingen van de investeringsbank Salomon Brothers. “Correcties zijn er altijd weer maar een "meltdown' zoals in 1987 is uitzonderlijk.”

De ineenstorting van de beurs was niet eens zozeer een gevolg van een slechte economie maar had te maken met technische factoren. Een van de belangrijkste boosdoeners was volgens Shulman het zogeheten "dynamic hedging'. Dit houdt in dat je aandelen koopt als de beurs stijgt en verkoopt als de beurs daalt. Het is daarbij handig om niet één aandeel te volgen maar een aandelenpakket samen te stellen dat een weerspiegeling is van de Dow-fondsen. Die pakketten kwamen halverwege de jaren tachtig in trek en werden door de handelaren vastgezet in koop- en verkoopprogramma's. Stijgt de Dow, dan worden er miljoenen gekocht en bij een daling worden ze automatisch verkocht. Dit kan leiden tot heftige stijgingen en dalingen. De zomer van 1987 kende de langste en sterkste rally die Wall Street ooit had gezien. Maar, zo begonnen velen zich af te vragen, hoe eindigt dit?

Wie een duur aandeel koopt krijgt relatief weinig opbrengst daarover omdat het dividend gekoppeld is aan de winstcijfers van het bedrijf. Procentueel is de verdienste dus laag. Vijf jaar geleden stond de rente veel hoger en dus begonnen velen al naar een andere belegging om te zien.

David Shulman: “Die rentestanden zie ik als een tweede belangrijke invloed. Nu zie je dat de lange-termijnobligaties maar 7,5 procent doen en de korte-termijnrente daalt. Je weet dus zeker dat kapitaal niet zomaar massaal naar een andere beleggingsvorm vlucht.”

De schommelingen op de internationale geld- en effectenmarkten van de afgelopen weken als gevolg van de Europese valutacrisis en een stagnatie in het economisch herstel zouden aanleiding kunnen zijn tot correcties de komende maanden. Een nieuwe crash is echter onwaarschijnlijk. Investeerders lijken veel waakzamer. “De markt straft nu meteen af”, zegt een analist. “Kijk maar naar GM, IBM en Philip Morris in de afgelopen dagen. Eén tegenvaller en de koersen gaan naar beneden.”

Ook technische verbeteringen en regels voor de handel die de New York Stock Exchange sinds 1987 heeft ingevoerd zullen een nieuwe crash voorkomen. Als nu grote verkoopprogramma's in werking treden wordt die informatie openbaar gemaakt. Grote koop- en verkooporders die de Dow meer dan 50 punten omhoog of naar beneden jagen zijn aan banden gelegd. Om het vertrouwen in de werking van de beurs te vergroten hebben individuele investeerders beter toegang tot de markt. Mocht de beurs ooit 250 punten dalen, dan wordt de handel voor een uur stopgezet. Als daar nog eens 150 punten afgaan staat de handel de volgende twee uur stil.

Van de psychologische invloed van de crash gaat misschien wel de grootste preventieve werking uit. Een analist constateerde eind vorige week “voorzichtige handel” omdat Wall Street de magische datum 19 oktober 1987 nog lang niet vergeten is.