Schaker Ilia Smirin heeft in Tilburgs toernooi al heel wat "premies' betaald; Nigel Short knoopt zichzelf op in tijdnood

TILBURG, 19 OKT. Onder Russisch sprekende grootmeesters bestaat een wijd verbreide gewoonte om schaakpartijen te verzekeren. Het idee is eenvoudig. Een speler die zijn partij wil verzekeren belooft een bevriende collega een geldbedrag voor het geval hij wint. Mocht hij verliezen dan hoeft hij deze premie uiteraard niet te betalen, maar zal zijn smart worden verzacht door het bedrag dat hij met zijn vriend is overeengekomen.

De speler die zonder een spoortje van tegenzin bij het Interpolistoernooi al heel wat premies heeft betaald is Ilia Smirin. Zijn mini-match in de vierde ronde tegen Nigel Short had de 24-jarige Israeliër voor honderdzeventig gulden verzekerd bij de inmiddels uitgeschakelde Alexei Sjirov en opnieuw kon hij breed grijnzend zijn portemonnee trekken. Het voorwerk verrichtte Smirin zaterdag toen hij de Engelsman in een remise-achtige stand met een goedkoop trucje kon foppen. Alles scheen in kannen en kruiken, maar in de tweede partij had hij een overdosis geluk nodig om met wit op de been te blijven. In een huizenhoog gewonnen stelling verzuimde Short om zijn aanval af te ronden en verloor zelfs nog.

Met Short vertrekt opnieuw een publiekstrekker uit Tilburg. De komende tegenstander van Jan Timman in het kandidatentoernooi kon maar moeilijk wennen aan het onbarmhartige knock-out systeem. In een bespiegelende bui vergeleek hij het verdwijnen van de uitgeschakelde spelers met een oorlog waar men zich aan het front dagelijks afvraagt wie van de kameraden er nog zijn en wie niet meer.

Tekenend voor zijn onwennigheid was het feit dat hij zaterdag aan het bord verscheen in de volle overtuiging dat hij met zwart zou spelen. Het was het begin van een middagje kwakkelen. Zijn herstel in de tweede partij was aanvankelijk indrukwekkend. Voor de ronde deelde Short mee dat hij in dit toernooi niet de partijen van Harry Kasparov bestudeerde maar die van Harry Houdini. Met een interessant stukoffer begon hij inderdaad aan een fascinerende ontsnappings-act, totdat hij in tijdnood zichzelf alsnog opknoopte.

Voor Smirin zijn het prachtige dagen. Anderhalf jaar geleden emigreerde de Wit-Rus vanuit Minsk naar Israel. Gewend aan de schaakcultuur in zijn geboorteland moest hij al snel tot de slotsom komen dat schaken geen gemakkelijk beroep is als het harde valuta moet opleveren. Bij het onlangs gespeelde nationale kampioenschap deelde hij de eerste prijs. Geen vetpot, net zo min als er grote rijkdom is te vergaren in de open toernooien waar hij voornamelijk op is aangewezen. Met bescheiden verwachtingen kwam hij naar Tilburg. “Ik hoopte in de eerste plaats wat oude vrienden te ontmoeten, zoals Boris Gelfand, die ik sinds mijn emigratie niet had gezien.” Over het krachtsverschil tussen de gevestigde orde en de subtop waar hij met zijn 2555 Elo-punten toe behoort, heeft hij geen uitgesproken mening. “Natuurlijk zijn er enkele spelers die er bovenuit steken, maar zoals we op de laatste Olympiade hebben kunnen zien herbergt de voormalige Sovjet-Unie nog zeer veel sterke spelers die in het Westen totaal onbekend zijn.”

De andere drie spelers die zich rechtstreeks plaatsten voor de vijfde ronde deden dit met opmerkelijk gemak. Van Viktor Kortsjnoi kon men verwachten dat hij er bijzonder op zou zijn gebrand om een einde te maken aan de successen van Tivjakov. Kortsjnoi houdt er nu eenmaal van jongelui hun plaats te wijzen. Met zwart maakte hij gemakkelijk remise. Met wit ging hij briljant in de aanval en werd beloond met een eindspel dat hij simpel kon uittikken. Michael Adams had geen kind aan Kovalev. Met een onbesuisde aanval zette de Rus zichzelf op achterstand. In de herkansing ging al even vlot materiaal verloren en dat was een geschikt moment om Adams remise aan te bieden. Gelfand kwalificeerde zich ten koste van Kengis, die zaterdag met een doldrieste openingsmishandeling liet zien waarom hij ook wel Kengis Khan wordt genoemd.

Wit: Smirin; zwart: Short

1. e2-e4 e7-e6 2. d2-d4 d7-d5 3. Pb1-c3 Lf8-b4 4. e4-e5 c7-c5 5. a2-a3 Lb4xc3+ 6. b2xc3 Pg8-e7 7. Dd1-g4 Dd8-c7 8. Dg4xg7 Th8-g8 9. Dg7xh7 c5xd4 10. Pg1-e2 Pb8-c6 11. f2-f4 Lc8-d7 12. Dh7-d3 d4xc3 13. Ta1-b1 d5-d4 14.Pe2-g3 0-0-0 15. Pg3-e4 Pc6xe5!? 16. f4xe5 Dc7xe5 17. Dd3-e2 Ld7-c6 18. Pe4-g3 De5-h8! Tot hier was alles nog bekend. In een eerdere partij kwam 18...Dd5 voor. Shorts idee is veel onaangenamer voor wit. 19. De2-f2. Er dreigde om te beginnen 19...Txg3. 19...Tg8-g6! 20. Lf1-d3 Tg6-f6 21. Df2-e2 Td8-d5 22. Ke1-d1 Pe7-g6! 23. Pg3-e4? Minder goed. Betere kansen op gelijk spel bood 23. Le4 Te5 24. Lxc6 Txe2 25. Lxb7+ Kc7 26.Pxe2. 23...Tf6-f5 24.g2-g3? Nu komt hij echt slecht te staan. Beter was 24.g4 Tfe5 25.g5 Dh4 26.Te1 met onduidelijk spel. 24...Tf5-e5 25. De2-g4 f7-f5! 26. Dg4xg6 f5xe4 27. Ld3-c4 e4-e3! 28. Th1-f1 d4-d3 29. Lc1xe3

29...d3xc2+(?) Zwart kon fraai winnen met 29...Le8! Bijvoorbeeld 30. Df6 Lh5+ 31. Kc1 d2+ 32. Lxd2 Dxf6 33. Txf6 Te1+ 34.Lxe1 Td1 mat. 30. Kd1xc2 Te5xe3 31. Lc4xd5 Lc6xd5. En hier was een mooie winst te behalen met 31...Dxh2+ 32. Kb3 c2+ 33. Kb2 Dh8+! 34.Df6 (anders loopt hij mat) 34...Dxf6 35. Txf6 cxb1D+ 36. Kxb1 exd5. 32. Kc2-c1. Nu is het niet meer zo duidelijk. Short maakt het hem niet langer moeilijk. 32...Te3-e2 33. Tb1-b5 Ld5-c6 34.Tb5-c5 Dh8-d8 35. Tf1-d1 Te2-e1 36. Dg6-c2 Te1xd1+ 37. Dc2xd1 Dd8-f6 38. Dd1-d6 Df6-h6+ 39. Kc1-c2 Dh6-e3 40. Tc5xc3. Zwart geeft het op.

    • Dirk Jan ten Geuzendam