Meer zwarte spelers beste bestrijdingsmiddel tegen racisme; Engelse league wacht nog altijd op eerste kleurling als manager

LONDEN, 19 OKT. Cyrille Regis kreeg op de dag van zijn debuut voor het Engelse voetbalelftal in 1982 een dreigbrief met een kogel toegestuurd. Kleurlingen, vond de anonieme afzender, horen niet in het nationale team. Het was de woeligste periode van racisme in de Britse stadions. Voetballers met een donkere huidskleur hadden het regelmatig zwaar te verduren. Er werden rare geluiden gemaakt als ze aan de bal waren, ze werden uitgescholden en kregen fruit, vooral bananen, naar hun hoofd gegooid.

In de afgelopen tien jaar is het aantal gekleurde voetballers in de league ongeveer verviervoudigd. Samen vormen ze momenteel tien procent van de Engelse profs en slechts zeventien van de 93 clubs hebben geen donkere spelers in de A-selectie. Dat is een gunstige ontwikkeling gebleken ter bestrijding van het voetbalracisme, want het is een beetje vreemd om als supporter zwarte spelers van de tegenpartij uit te schelden als je ze ook in de eigen ploeg hebt spelen.

Toch gebeurt het nog steeds. Paul Davis en Ian Wright van Arsenal hebben onlangs de noodklok geluid. Zij constateren weer een toename van racisme op de velden. Aanvaller Wright, afgelopen woensdag in actie met Engeland tegen Noorwegen, zegt het tegenwoordig zelfs verrassender te vinden als de toeschouwers hem tijdens een wedstrijd niet inplaats van wel onheus bejegen.

Bij Crystal Palace-Manchester City was het zaterdag, bij wijze van spreken, onbegonnen werk om "oerwoudgeluiden' te maken bij balbezit van een donkere speler. Bij de club uit Zuid-Londen stonden er namelijk vijf in de ploeg; de drie van de bezoekers brachten de score op acht. In de slotfase verhoogde Palace-invaller Collymore het totaal tot negen. Het publiek joelde in de tweede helft wel als Ian Brightwell aan de bal was, maar de verdediger van City is zo wit als een melkfles. Hij had de mensen tegen zich in het harnas gejaagd door een onbesuisde charge op de benen van een, donkere, speler van Palace.

Crystal Palace heeft al jaren veel kleurlingen in de ploeg. De club speelt in een streek in Londen waar veel zwarte mensen wonen en de kans dat de talenten van de amateurclubs uit de omgeving gekleurd zijn, is dus groot. Opmerkelijk genoeg deed juist de voorzitter van het 'zwarte' Crystal Palace, Ron Noades, ruim een jaar geleden in een tv-programma op Channel 4 over donkere voetballers een aantal ongelukkige uitspraken. Hij schilderde kleurlingen af als spelers met beperkt inzicht, als kwetsbaar en lui. Dat deed veel stof opwaaien. Supporters van de club dreigden zelfs een aanklacht tegen Noades in te dienen. De voorzitter verdedigde zich door te zeggen dat zijn uitspraken hun verband waren gerukt.

Noades lijkt zijn vergissing goed te willen maken. Crystal Palace is tegenwoordig één van de clubs die actief het racisme in het voetbal bestrijden. In het stadion van Crystal Palace hangen overal grote borden waarop wordt meegedeeld dat het gebruik van “foul language” supporters op innemen van hun seizoenkaart kan komen te staan.

Paul Salako, international en vedette van Palace, ziet racisme in de voetballerij niet als een groot probleem. “Ik besef ook wel dat ik door mijn kleur op bepaalde plaatsen en stadions in Engeland niet welkom ben. Maar de hardste klappen zijn een jaar of tien geleden door spelers als Regis en Viv Anderson opgevangen. Wij zijn voorbereid.”

Salako geeft toe dat hij door tegenstanders weleens uitgescholden wordt. “Als iemand kwaad op mij is roept hij black bastard of zo. Dat zou dan racisme zijn. Andersom kan ik hem white bastard noemen. Is dat dan geen racisme? Ik bedoel er mee te zeggen dat je in het heetst van de strijd snel wat roept. Bij mij gaat het dan over mijn huidskleur. Zo'n tegenstander excuseert zich dan ook altijd na afloop. Ik accepteer dat.”

De populaire John Barnes van Liverpool reageert meestal met een lach op het probleem van het voetbalracisme. Zo verscheen hij ooit bij een feest bij Liverpool in het tenue van de Amerikaanse racistische beweging Klu Klux Klan. Barnes was in 1987 de eerste zwarte topspeler die in Liverpool kwam spelen. Zijn goede spel hielp hem geaccepteerd te worden. Barnes speelde zich, zoals in Engeland wordt gezegd, “out of his skin”.

Vrij ludiek was het protest van de Arsenal-spits Wright tegen een muurschildering bij Arsenal. Bij de Londense club wordt de tribune achter één van de doelen verbouwd en om een ongezellig gat in stadion Highbury te voorkomen zijn er op een schot toeschouwers getekend. Bovendien komt er met behulp van een geluidsinstallatie ook gejuich van die kant. Het is een origineel idee van Arsenal, maar Ian Wright maakte opmerkingen over het feit dat geen van die gezichten zwart bleek te zijn. De club nam snel maatregelen en liet de tekening veranderen.

De bestrijders van het racisme in Engeland zijn ingenomen met een figuur als Wright, die destijds van Chrystal Palace naar Arsenal zegt te zijn verhuisd uit protest tegen de discriminerende uitspraken van voorzitter Noades. Wright houdt iedereen wakker. Vooral omdat wordt aangenomen dat veel donkere spelers uit een soort schaamte niet vertellen wat ze op dit gebied hebben meegemaakt. Directeur Peter Sanders van de Commission for Racial Equality in Londen is blij met de aandacht die bepaalde voetbalclubs aan het bestrijden van het racisme op en rondom de velden geven. “Maar het is eigenlijk nooit genoeg.” Everton, de tweede club uit Liverpool, heeft bijvoorbeeld geen donkere spelers in de selectie en de aanhang bedient zich tijdens wedstrijden regelmatig van de leus 'Everton are white'.

Volgens ex-speler Garth Crooks is het beste bestrijdingsmiddel tegen racisme in het voetbal nog meer gekleurde spelers contracteren. Hij kan als een expert worden beschouwd. Hij is zwart, voetbalde ruim tien jaar in het betaalde voetbal en ondervond zelf hoe gekleurde spelers werden bejegend. Crooks, ex-voorzitter van de spelersvakbond, presenteerde verleden jaar het programma over donkere spelers. Daarin werd ook geconstateerd dat er geen zwarte managers in het Engelse profvoetbal rondlopen. Alleen Justin Fashenu heeft een functie als assistent-manager bij Torquay United.

Crooks ziet het als een belangrijke stap vooruit als er kleurlingen in de functie van manager zouden verschijnen. Hij beschouwt de komende twee jaar als een belangrijke test. Crooks acht de gekleurde Luther Blissett, ondere andere ex-speler van AC Milan en ex-international, zeer capabel om een goed manager te worden. Blissett speelt momenteel zelf nog voor Watford, maar heeft ambities in die richting. Crooks: “Blissett heeft een betere voetbalachtergrond dan de huidige bondscoach. Ik ben heel benieuwd of clubs hem een kans willen geven.”

    • Hans Klippus