Lubbers en Van den Broek raken sleets na 10 jaar

Niet iedereen reageert positief op de tienjarige ambtsjubilea van premier Lubbers en minister Van den Broek (buitenlandse zaken).

De president van de Rekenkamer, mr. H.E. Koning, bijvoorbeeld, vindt het helemaal geen feest wanneer bewindslieden zo lang aan de macht zijn. “Twee termijnen van vier jaar is genoeg,” aldus Koning tegen NRC Handelsblad.

Aan de oproep van het kabinet om te waken voor de integriteit van de overheid, koppelt Koning de eis over de maximum lengte van politieke ambtstermijnen: acht jaar. “Het is immers een oud gezegde: macht corrumpeert,” zegt de president van de Rekenkamer. En hij kan het weten. In een vorig leven als staatssecretaris van financiën raakte hij in 1985 in opspraak, toen bekend werd dat hij persoonlijk de belastingaangifte verlaagde van tv-personality Wibo van der Linden. Uiteindelijk bleek toen dat hem formeel niets verweten kon worden; ook een staatssecretaris van financiën is belastingambtenaar.

Waar minister Dales een ethische code voor het ambtelijk apparaat wil, gaat Koning een stapje verder. Ook voor ministers en staatssecretarissen moet er zo'n code komen. Behalve regeltjes over bijvoorbeeld het aannemen van vliegreizen (simpelweg verbieden) zouden ook de grenzen aan ambtstermijnen vastgelegd moeten worden.

Koning, tot vorig jaar lid van de VVD-fractie in de Tweede Kamer, vindt dat er niet altijd direct sprake hoeft te zijn van "machtsbederf' wanneer ministers of staatssecretarissen langer dan acht jaar in functie zijn. “Maar het werkt verstarrend op het ambtelijk apparaat. Dat gaat zich in de loop der jaren geheel richten op die ene man.” Als voorbeeld noemt hij oud-minister Luns (buitenlandse zaken) die “veel te lang in die functie heeft gezeten”. Hetzelfde geldt voor dr. W.H. van den Berge, die van 1952 tot en met 1965 met een korte onderbreking staatssecretaris van financiën is geweest.

Ook Lubbers en Van den Broek bekleden volgens Koning te lang dezelfde functies. “Ik heb geen kritiek op deze ministers,” zegt hij voorzichtig, “maar ook hier geldt: acht jaar is genoeg. Je kunt dat ook merken bij deze mensen. Er begint zich een vorm van slijtage voor te doen.”(FV)

    • Frank Vermeulen
    • Kees Versteegh