Dubbelloops

RUSLAND ONTWIKKELT een dubbelloops buitenlands beleid. Door de mond van het ministerie van buitenlandse zaken horen we veelal nog de tonen die herinneren aan het op mondiale solidariteit en ordening gerichte "nieuwe denken' van het Gorbatsjov-tijdperk. In bepaalde handelingen daarentegen is een terugval op ouderwetse Sovjet-politiek te bespeuren. Het kan toch niet helemaal toevallig zijn dat de eerste afnemer van grootscheepse Russische wapenleveranties communistisch China is.

Niet bekend

IN AMERIKAANSE ogen is het overigens niet de versterking van China's strijdkrachten die de meeste zorg baart, hoewel recente Amerikaanse wapenleveranties aan Taiwan er op duiden dat Washington niet geheel en al onverschillig staat tegenover de machtsbalans in de regio. Van meer belang is op dit moment de vooronderstelling dat er een Russisch-Chinees consortium in oprichting is dat zich gereed maakt om aan de behoefte aan oorlogstuig in de Derde wereld ruimschoots tegemoet te komen.

De kern van het vraagstuk is niet zozeer dat er wapens worden geleverd. Waar het om gaat is welke landen daarvan profiteren. De Golfoorlog bijvoorbeeld heeft de suprematie van de Amerikaanse wapens aangetoond en er als het ware nieuwe markten voor geopend.

Maar Washington, door schade en schande wijs geworden, heeft zijn transacties op dit gebied het speculatieve karakter ontnomen. Slechts landen die passen in de Pax Americana komen voor levering in aanmerking. Staten als Irak en Iran die agressieve oogmerken worden toegedicht, vallen erbuiten.

China heeft zich van dit soort Amerikaanse gevoeligheden nooit iets aangetrokken, hoezeer het ook intensivering van de betrekkingen met de VS op prijs stelde. Levering van raketten aan Iran waarmee Koeweit, toen nog Iraks bondgenoot, kon worden bedreigd, was voor de Chinezen zo vanzelfsprekend dat zij het niet nodig vonden hun Amerikaanse vrienden tekst en uitleg te geven. Ruslands voorgangster, de Sovjet-Unie, had in de laatste jaren van haar bestaan daarentegen de koers juist aanzienlijk verlegd - zozeer zelfs dat Cuba en zijn handlangers in Centraal-Amerika de gevolgen daarvan ondervonden.

DAARMEE IS de betekenis van de nieuwe Russisch-Chinese transactie aangegeven. Hier verrijst niet zozeer een nieuw ideologisch bondgenootschap, hoewel verscheidene (oud)-communisten in Rusland er een prettig gevoel aan zullen overhouden. Maar wel ontstaat een kongsi die zich niets gelegen laat liggen aan de gevolgen van haar wapentransacties, ook van oorlogstuig geschikt voor massale vernietiging van mensen. In de leninistische ideologie ging het er bewust om het kapitalistische Westen te ondermijnen. In de Russische praktijk van vandaag dreigt de ondermijning van een groot deel van de wereld het toevallige bijprodukt te worden van onverantwoordelijk en zelfzuchtig beleid.