Jonge broodschaker veegt publiekstrekker Anand van het bord

TILBURG, 17 okt. Met ondeugende pretoogjes reageert Sergej Tivjakov op de commotie die hij teweeg heeft gebracht. “Nee, ik kan niet zeggen dat ik verbaasd ben. Ik had ook niet het gevoel dat ik tegen een supergrootmeester moest spelen, maar gewoon tegen een sterke grootmeester.”

Alsof er nog niet genoeg publiekstrekkers uitgeschakeld waren, raakte het Interpolistoernooi in de barrage van de derde ronde ook nog Viswanathan Anand kwijt. De modieus geklede, praatgrage Indiër was volledig van slag en werd zonder pardon tot twee keer toe van het bord gezet door een spichtige negentienjarige Rus die de trui die hij de afgelopen week aanhad ook de komende dagen wel aan zal hebben. De verklaring van Anand dat hij niets gezien had was simpel. Eigenlijk te simpel, want uit alles bleek dat hij zich psychologisch slecht had ingesteld op de beslissingspartijen. In de eerste partij week hij uit angst voor Tivjakovs Drakenvariant af van zijn gebruikelijke openingszet en besteedde hij aan zestig zetten tien minuten van de dertig die hij tot zijn beschikking had. De tweede raffelde hij in negen minuten af en toen kon hij ook opgeven.

Het was een merkwaardige gewaarwording voor het publiek om Anand uitgerekend als snelschaker volledig onderuit te zien gaan. Zelf begreep hij ook niet wat hem bezield had, maar het is al eerder gebleken dat de zwaar getalenteerde Anand, die niet bepaald de slechtst betaalde grootmeester is, zich niet optimaal kan concentreren wanneer er veel geld op het spel staat.

Van de bedragen die in Tilburg te verdienen vallen zou Sergei Tivjakov uiteraard veel zenuwachtiger moeten worden. Wat hij aan Westerse valuta binnenhaalt moet hij bij elkaar spelen in het weinig profijtelijke open toernooiencircuit. Van tijd tot tijd trekt hij voor enkele maanden kris-kras door Europa om voeling met de stukken te houden, maar het grootste deel van het jaar zit hij in Krasnodar, een stad met zo'n 700.000 inwoners in het zuiden van Rusland. Daar komt hij weinig aan schaken toe omdat hij derdejaars student agrarische economie is en er weinig voor voelt om zijn studie te laten sloffen.

In tegenstelling tot veel andere Russische talenten moet Tivjakov het zonder trainer stellen. De enige die hem getrouw bijstaat is zijn moeder. Ze begeleidt hem meestal naar buitenlandse toernooien, maar dat was dit keer een te dure onderneming.

Hoewel hij geenszins versteld staat over zijn prestatie was Tivjakov niet met de gedachte naar Tilburg gekomen dat hij het ver zou schoppen. “Ik had net een intensieve periode achter de rug waarin ik zes toernooien had gespeeld in Italië en Noorwegen. Drie keer werd ik eerste, maar twee keer ging het goed mis en verloor ik Elo-punten. Bovendien werd ik vlak voordat ik hier naar toe kwam ziek.” Toch wilde hij Tilburg niet afzeggen. “Ik krijg nooit uitnodigingen voor gesloten toernooien. Dit was een prachtkans om ook eens tegen mensen als Ivantsjoek en Karpov te spelen.”

Waarmee hij niet wil zeggen dat hij dit een buitenkans vond omdat hij tegen dit soort vedetten opkijkt. 'Ik denk niet dat er zo'n groot verschil is tussen de zogenaamde top-grootmeesters en de grootmeesters die zoals ik net een beetje minder Elo hebben. Die top houdt zichzelf kunstmatig in stand omdat ze steeds tegen elkaar spelen. Hier kun je goed zien dat ze niet almachtig zijn.'

Het is inderdaad zo dat de doorgaans goed beschermde toppers het niet bepaald gemakkelijk hebben in het snoeiharde knock-out systeem. Zeker tegen sterke spelers als Tivjakov die zijn 2585 Elo-punten verzamelde in de jungle van de open toernooien. Voorlopig gelooft Tivjakov niet dat zijn overwinning op Anand hem aantrekkelijke uitnodigingen zal opleveren. Daarvoor zal hij om te beginnen in de volgende ronde opnieuw indruk moeten maken wanneer hij tegen Kortsjnoi speelt. Net zo min weet hij of hij ooit beroepsschaker wil worden. Wat hij wel weet is dat hij zich als het even kan in het Westen zal vestigen.

    • Dirk Jan ten Geuzendam