Grote chaos bij de Republikeinen

WASHINGTON, 17 OKT. Waar is Baker gebleven? Afgelopen zaterdag openbaarde president Bush tijdens het debat dat campagneredder Baker bij een volgende termijn het economisch beleid zou leiden. Baker dook die avond voor het eerst sinds een maand op en hij kondigde een toespraak over de economie aan. De voormalige minister van buitenlandse zaken zou in Amerika doen wat hij eerst voor het buitenland had verricht. Een “hoge functionaris” maakte vervolgens bekend dat de drie economische topmannen (begrotingsdirecteur Richard Darman, adviseur Michael Boskin en minister van financiën Nicholas Brady) bij een volgende termijn zouden worden vervangen.

Sindsdien is het stil gebleven. Republikeinen hebben de Baker-toespraak ontraden, omdat die de politieke verhoudingen omkeert. Niet de campagnechef moet nieuwe initiatieven aankondigen, maar de president. En zou het ontslag van de economische staf niet een schuldbekentenis inhouden over de afgelopen vier jaar? Bovendien verschillen de politieke opvattingen van de gematigde Baker weinig van die van de drie heengaande adviseurs. Hij is net zo'n Washingtonse insider als Bush. “Fijn dat na vier jaar presidentschap eindelijk Amerika eens aan de beurt is”, zei een commentator ironisch.

Onderzoeken

De omvang van de chaos onder de Republikeinen is af te meten aan de verwikkelingen tussen de FBI, de CIA en het ministerie van justitie. De controverse ontstond door de openbaring dat de CIA afwist van de strafbare leningen van de Amerikaanse branche van de Banco Nazionale del Lavoro aan Irak. Met het geld kon Saddam zijn wapens kopen. Tegenover het Congres hebben CIA-functionarissen altijd onder ede volgehouden dat de Italiaanse filiaalhouder van de bank in Atlanta geheel op eigen houtje opereerde. Door de smoking gun van een CIA-telegram uit Rome ontstaat er een vermoeden van samenspanning van de bank met de Amerikaanse overheid. Het ministerie van justitie zou de Italiaanse filiaalhouder er goed van hebben laten afkomen tegen een belofte te zwijgen.

FBI-directeur William Sessions heeft opdracht gegeven tot een onderzoek bij justitie. Justitie nam wraak met een onderzoek naar Sessions zelf. Hij en zijn vrouw zouden overheidsgeld hebben misbruikt door op een kantoortoestel privételefoontjes naar Texas te plegen. Het kostte overigens niets meer, omdat Sessions op kantoor een zogenoemde Watts-lijn heeft, waar een vast tarief en gros voor geldt. Ook zou Sessions aan de lokale belastingen in Washington zijn ontsnapt. Misschien was hij niet zo slim als Bush die geen belasting in Washington betaalt omdat hij officieel in een Texaanse hotelkamer woont.

Inmiddels stijgt het aantal onderzoeken exponentieel. Justitie onderzoekt zichzelf, de FBI en de CIA. De FBI onderzoekt justitie en de CIA. De CIA onderzoekt zichzelf en justitie. Omdat hij het niet meer vertrouwt wil de anders zo voorzichtige Democratische senator David Boren alle drie de instellingen door een onafhankelijke aanklager laten onderzoeken. De minister van justitie heeft gisteren echter een eigen aanklager benoemd.

Clintons paspoort

Bij deze speciale naspeuringen blijft het niet. Het ministerie van buitenlandse zaken heeft de paspoortdossiers van Clinton in de ambassades van Londen en Oslo laten lichten om uit te zoeken wat hij tijdens zijn studie in Oxford en zijn reizen door Europa had gedaan. Eerst hadden Republikeinen het gerucht verspreid dat Clinton in zijn studietijd van nationaliteit wilde veranderen om zijn dienstplicht te ontgaan, een mogelijke dodelijke speer voor de Democratische campagne. De media dienden daarop een wettelijk verzoek bij het ministerie in tot het vrijgeven van Clintons paspoortdossier. Uit privacy-overwegingen kan dat alleen na toestemming van de paspoorthouder. Bovendien duurt de afhandeling van een verzoek van de media bijna een jaar. In dit geval werd er echter zonder Clintons toestemming haast achter gezet door een onderminister, wiens baan bij deze verkiezingen op het spel staat. Eerst lieten “functionarissen” uitlekken dat er een paar bladzijdes uit Clintons dossier waren gescheurd. Zouden vrienden van de Democratische kandidaat het hebben gedaan? Later bleek het om een paar gewone inscheuringen door ouderdom te gaan. Donderdag heeft een zegsman van het ministerie zich geëxcuseerd voor het onwettige en al te haastige onderzoek in de Democratische kandidaat. En er werd niets meer van het oorspronkelijke gerucht vernomen.

Rite de passage

Al deze verwikkelingen hebben te maken met een Washingtonse rite de passage: politiek benoemde functionarissen proberen nog te redden wat er te redden valt, als ze hun president zien verliezen. Sommigen laten zich verleiden tot daden die op de grens van de wet liggen. Anderen proberen elkaar verantwoordelijk te maken voor het politieke verlies. Weer anderen drukken zich. Er is wel enig risico omdat de verkiezingen nog niet zijn beslecht. Meest heroïsch is vice-president Dan Quayle, die zijn baas door dik en dun steunt. Hij voorziet een aanbeveling op zijn curriculum vitae, of hij nu wint of verliest.

    • Maarten Huygen