Annie M.G. Schmidt: "Wat je hebt beloofd dat moet je doen'

Annie M.G. Schmidt, zondag, Ned. 1, 17.05-18.05u.

Hoe is het toch mogelijk dat Annie M.G. Schmidt zo'n wijdvertakt en veelomvattend oeuvre bij elkaar heeft geschreven? “Je hebt het beloofd en dan moet je het doen,” luidt haar eenvoudige maar doeltreffende antwoord. Het zijn haar laatste woorden in een interview met Ischa Meijer, ter afsluiting van een vierluik dat de AVRO de komende zondagnamiddagen over Annie Schmidt uitzendt. Dat - confronterende en daardoor spannende - interview is pas over vier weken te zien; daarvóór trekken leven en werken van de schrijfster drie keer een uur lang voorbij via archiefbeelden en uitspraken van anderen.

Dat is veel. Maar er is ook veel. Uit omroep- en andere archieven kwam een imposante hoeveelheid materiaal die door regisseur Ben Sombogaart tot een fraai mozaïek van autobiografische uitspraken en amusante scènes uit haar werk is gerangschikt. De verhalen over de inmiddels ruimschoots belichte Zeeuwse jeugd, samengesteld uit het grote aantal tv-interviews dat met Annie Schmidt in de loop der jaren is gevoerd, vormen de opmaat naar de eerste versjes en verhaaltjes in Het Parool, de smeuïge verhalen over het Amsterdamse journalistencabaret De Inktvis en de eerste boeken. Anderen voegen daar nu het hunne aan toe. Reinold Kuipers, haar uitgever, vertelt hoe hij de eerste manuscripten “meer als een prop dan als een pak papier” in huis kreeg. Adriaan Morriën reageert eindelijk op de beschuldiging dat Annie Schmidt prompt stopte met light verse voor volwassenen, nadat hij daarover kritisch had geschreven: “Aardig, gewiekst, maar geen poëzie.” Wim Ibo schetst een beeld van de verstikkende tekstcontrole die de VARA in de jaren vijftig op haar werk toepaste, de illustratoren Fiep Westendorp en Wim Bijmoer vertellen over hun samenwerking met de schrijfster en zoon Flip van Duyn relativeert op rustige toon veel publieke uitspraken van zijn moeder: “Het is haar taak om verhalen te vertellen, om te fantaseren.” En dat is nog maar de eerste aflevering.

Van haar werk is die eerste keer nog maar weinig te zien - dat wordt de komende weken, met de tv-series en de toneelstukken en de musicals, wel beter. Door een gebrek aan authentiek beeld komt de beroemde radioserie De familie Doorsnee er nogal bekaaid van af, terwijl de selectie van fragmenten uit de tv-reeks Pension Hommeles (zonder een scène met pensionhoudster Mieke Verstraete) discutabel mag heten. Maar wat nu al zichtbaar is, is dat Annie Schmidt in de afgelopen decennia ook een beetje de geschiedenis van Nederland heeft geschreven. Zonder het zo te bedoelen, gewoon omdat ze nu eenmaal had afgesproken dat de kopij de volgende dag bij haar zou worden afgehaald.