Schaaktoppers slachtoffer nieuw systeem

TILBURG, 16 OKT. “Aha, hij denkt dat hij in deze stelling beter staat. Werkelijk. Nou, proficiat.” De theoretische discussie die Jan Timman met Evgeny Svesjnikov op het bord had willen voeren werd noodgedwongen in de analyseruimte van het Interpolis schaaktoernooi met Genna Sosonko als tolk voortgezet. Lichtelijk aangeslagen door de droeve blunder die hem binnen twee uur op een nederlaag en uitschakeling was komen te staan, keek Timman met enige wrevel naar enkele stellingen waarover hij en zijn tegenstander van mening verschilden. Precies deze variant had hij tegen de principiële theoreticus Svesjnikov willen spelen om aan te tonen dat juist zwart de betere kansen had. Nu zat hij met het dilemma dat hij enerzijds alsnog zijn gelijk wilde bewijzen, maar er anderzijds ook weinig voor voelde om geheimen prijs te geven.

Met de uitschakeling van Timman was er nog geen einde gekomen aan de Nederlandse malaise in Tilburg. Jeroen Piket stond na de nederlaag van woensdag voor de zware taak om voor het eerst in zijn loopbaan van Kortsjnoi te winnen. Vier uur zocht hij naarstig naar een voordeeltje, maar Kortsjnoi's behandeling van het orthodox damegambiet was zo solide dat er absoluut geen eer te behalen viel. Vlak voor de tijdcontrole gaf Piket zich over met het onvermijdelijke remise-aanbod.

Aangezien er nog zeven barrages op het programma staan is de derde ronde nog maar gedeeltelijk afgehandeld, maar het is inmiddels wel duidelijk dat knock-out schaakcompetities minimaal één nadeel hebben. De favorieten mogen dan wel verzekerd zijn van een garantiebedrag om hun financiële risico binnen de perken te houden, de organisatie heeft absoluut geen garantie dat de favorieten lang in de strijd blijven. Dat geldt bij een sport als tennis natuurlijk ook, maar het is nu eenmaal zo dat de toppers in het schaken meer risico lopen omdat een enkele fout veel zwaardere consequenties kan hebben. Nadat Karpov zichzelf al op schlemielige wijze de das om had gedaan, zit het toernooi nu ook zonder Nederlanders en met name kopman Timman.

Een verdere favoriet die het veld moest ruimen was Aleksei Sjirov, de nerveuze Let die momenteel vierde op de wereldranglijst staat. Geruime tijd zag het ernaar uit dat hij zich zou revancheren voor de nederlaag die hij in de eerste partij leed, maar opnieuw liet hij zich beetnemen door Vyzmanavin. Het resultaat was dit keer geen nederlaag, maar een even waardeloze remise. Snuivend en wegkijkend als altijd probeerde Sjirov een verklaring te vinden in het feit dat hij nooit goed speelt in Nederland. Dit was de derde keer en het werd er niet beter op.

Gelukkig heeft een van de grootste kanshebbers, Vassily Ivantsjoek tot nog toe zijn zenuwen redelijk in bedwang. Er bestaat geen twijfel over dat Ivantsjoek met zijn prachtige krachtige klassieke schaak van iedereen kan winnen. Zolang hij maar niet, zoals op diverse cruciale momenten in zijn carrière gebeurde, de kluts kwijtraakt. In de eerste partij ging het even mis toen hij in vreselijke tijdnood een totaal gewonnen stelling verprutste. Gisteren liet hij tegen Lautier weer eens het mooiste spel van de dag zien. Het was een pijnlijke gewaarwording voor de ambitieuze Lautier andermaal te moeten ondervinden dat Ivantsjoek voor hem een maatje te groot is. Vier jaar geleden, toen hij vijftien was, werd Lautier tot ieders stomme verbazing jeugdwereldkampioen, onder meer voor de gedoodverfde favoriet Ivantsjoek. Frankrijk riep Lautier tot kandidaat voor de wereldtitel uit en het talent sprak deze gedachte zeker niet tegen. Hij stortte zich volledig op het schaken en maakte de middelbare school niet af. De verklaring, die hij hier nog eens herhaalde, was simpel. “Ik wist niet wat daarvan het nut was als ik Kasparov wilde verslaan. Wat had ik eraan? Zou het helpen als ik Kasparov voor de partij mijn diploma liet zien?”

Wit: Svesjnikov; zwart: Timman

1.e2-e4 e7-e6 2.d2-d4 d7-d5 3.e4-e5 c7-c5 4.c2-c3 Pb8-c6 5.Pg1-f3 Dd8-b6 6.a2-a3 De lijfvariant van Svesjnikov tegen het Frans. 6...c5-c4 7.Pb1-d2 Lc8-d7 Ook meteen 7...Pa5 is goed mogelijk. 8.b2-b3 c4xb3 9.Pd2xb3 Pc6-a5 10.Pb3xa5 Db6xa5 11.Lc1-d2 Da5-a4 12.Dd1-b1 Ld7-c6 13.Lf1-d3 Pg8-e7 14.0-0 h7-h6 15.Tf1-c1 Pe7-c8? De inleiding tot een grove blunder. Na 15...Td8 staat zwart goed. 16.c3-c4 d5xc4?? Met 16...Pb6 viel er nog wat te repareren. Nu gaat er materiaal verloren. 17.Tc1xc4 Da4-b5

18.Db1xb5 Lc6xb5 19.Tc4xc8+ Ta8xc8 20.Ld3xb5+ Ke8-d8 21.Kg1-f1 Nog sterker was 21.La5 en zwart moet zich verder verzwakken. 21...Kd8-c7 22.Ta1-c1+ Kc7-b8 23.Tc1xc8+ Kb8xc8 24.Lb5-e8 f7-f6 25.a3-a4 Lf8-e7 26.Le8-f7 Kc8-d7 27.d4-d5! Svesjnikov maakt het doortastend af. 27...e6xd5 28.e5-e6+ Zwart geeft het op. Na bijvoorbeeld 28...kd8 gaat het witte paard vernietigend op weg naar g6.

    • Dirk Jan ten Geuzendam