Peer Veneman Peer Veneman. L'Imperfetto. The ...

Peer Veneman Peer Veneman. L'Imperfetto. The Living Room, Laurierstraat 70, Amsterdam. T/m 28 okt. Di t/m za 14-18u. Catalogus ƒ 12,50. Prijzen van de beelden (in oplage van drie) 8.500 gulden.

Leiko Ikemura Leiko Ikemura. Shadows. Johan Jonker Galerie, Paulus Potterstraat 38, Amsterdam. T/m 11 nov. Di t/m za 13-18u. Catalogus ƒ 20,-. Prijzen 750 tot 16.500 gulden.

Fons Haagmans Fons Haagmans. Art & Project, Nieuwesluizerweg 42, Slootdorp. T/m 15 nov. Vr t/m zo 13-17u. Prijzen 10.600 tot 15.900 gulden.

Peer Veneman

De Amerikaan Jeff Koons (1955) laat zijn beelden veelal in Europa uitvoeren. De oude ambachtskunst van Zuidduitse houtsnijders en Venetiaanse glasblazers geeft aan zijn erotische fantasieën een extra dimensie. Is deze produktiewijze bij Koons onderdeel van een bewuste marktstrategie, de beelden van Peer Veneman (1952) zijn min of meer toevallig in een ander werelddeel vervaardigd. Vijf van de acht beelden op zijn expositie in The Living Room waren oorspronkelijk ontworpen voor het Kleine Gartmanplantsoen bij het Leidseplein in Amsterdam. Ze zouden in brons worden gegoten, maar de opdracht ging niet door. Toen de Italiaanse kunsthandelaar en verzamelaar Nino Pezzino de schetsontwerpen van circa 30 cm hoogte in het atelier van Veneman zag, stelde hij voor de serie uit te breiden en ze in Kenia uit hout te laten snijden.

Het plan werd verwezenlijkt en in februari van dit jaar vertrok Veneman naar Malindi om daar de laatste hand te leggen aan de beelden die plaatselijke ambachtslieden naar zijn ontwerp hadden gemaakt. De streek heeft volgens Veneman geen speciale reputatie op het gebied van sculptuur. Gewoonlijk maken de houtsnijders er voor toeristen de bekende giraffen, olifanten en maskers. Wel kreeg hij in Kenia het idee om de beelden te verven met een zogenaamde dye-paint, een mengsel van spiritus en sterke pigmenten die men daar gebruikt. Door hun diep paars-zwarte kleur lijken ze van ebbehout, maar het hout is afkomstig van de kapokboom.

De beelden van ongeveer anderhalve meter hoog zijn opgebouwd uit asymmetrische stapelingen van vormen die soms organisch lijken (pompoen), maar vaker iets mechanisch hebben (schroefdraad, tandwiel). In een gesprek noemt Veneman het "figuren'. Hij gaf ze Afrikaanse voornamen, zoals Lecbe, Yola, Atufal. Toch blijven het, ondanks de min of meer herkenbare elementen, abstracte beelden die passen in het beeldende idioom van Veneman. Kleur en combinaties van verschillende vormen en materialen speelden daarin altijd al een rol. Tegelijkertijd hebben deze beelden iets onmiskenbaar exotisch en doen ze Afrikaans aan. Hoe sterk de invloed van materiaal is op het resultaat van een beeldhouwwerk, blijkt uit het feit dat deze beelden in brons zeker een ander karakter zouden hebben gehad.

Het Afrikaanse avontuur is voor Veneman, die, zoals de meeste beeldhouwers vroeger en nu, het grove werk ook in Nederland door een assistent laat doen, een interessant experiment om te ontdekken hoe ver hij bepaalde dingen kan en wil overlaten aan anderen. Gevraagd naar de titel van de tentoonstelling, L'Imperfetto, antwoordt hij kort "niemand is perfect'.

Peer Veneman. L'Imperfetto. The Living Room, Laurierstraat 70, Amsterdam. T/m 28 okt. Di t/m za 14-18u. Catalogus ƒ 12,50. Prijzen van de beelden (in oplage van drie) 8.500 gulden.

Leiko Ikemura

De installatie van Leiko Ikemura bij Johan Jonker Galerie bestaat uit kleine voorwerpen, foto's, beelden van brons en terracotta, schilderijen, tekeningen en een cirkelvormig gordijn van glazen kralen. Ze verschillen van elkaar, maar behoren toch onmiskenbaar tot één familie, met als gemeenschappelijke eigenschappen transparantie en kwetsbaarheid.

Met dunne lijnen op een egaal licht of donker geschilderd doek suggereert Ikemura botvormen, maar het zouden ook bloemen of haren kunnen zijn. De metamorfose verloopt vloeiend, bijna ongemerkt. De tekeningen doen soms denken aan de geplisseerde kleding van de Japanse modeontwerper Issey Miyake. Op de foto's zijn verwante vormen te zien: vreemde schaduwbeelden van koppen met lang rechtopstaand haar.

Ikemura (Japan, 1951) woonde sinds 1972 achtereenvolgens in Spanje, Zwitserland en Duitsland. In 1982 exposeerde zij samen met Zwitserse kunstenaars bij Galerie Van Krimpen. Toen sloten haar tekeningen en schilderijen aan bij de Duitse Nieuwe wilden. Wie catalogi uit die tijd doorbladert valt het op dat Ikemura nog vaak dezelfde beelden gebruikt, maar haar aanpak is veranderd. Zij gaat nu behoedzaam te werk, heftige beweging en directe expressie zijn verdwenen. Haar werk heeft de concentratie van een haiku gekregen. (In 1985 verscheen een door Ikemura geïllustreerd boek met Duitse vertalingen van de Haiku-dichter Matsuo Basho).

Ikemura voelt zich verbonden met haar geboorteland, zoals zij eens zei, maar in haar werk bewaart zij bewust afstand, niet alleen tot de oosterse, maar ook tot de westerse cultuur. Zij wil "de dingen van verre bekijken en hun dynamiek gewaarworden'.

Leiko Ikemura. Shadows. Johan Jonker Galerie, Paulus Potterstraat 38, Amsterdam. T/m 11 nov. Di t/m za 13-18u. Catalogus ƒ 20,-. Prijzen 750 tot 16.500 gulden.

Fons Haagmans

De recente schilderijen van Fons Haagmans (1948) zijn geïnspireerd op Tarot kaarten. De sober gekleurde, schematische voorstellingen van ridders, pages, sabels, stokken, de Nar en de Dood veranderen de grote expositieruimte van Art & Project in een soort middeleeuwse ridderzaal.

Haagmans werkt met sjablonen op een egaal gekleurde ondergrond. Door verschuiving van de sjablonen en het gebruik van contrasterende kleuren ontstaat een spel tussen vlakke en ruimtelijke vormen, tussen abstract en figuratief.

Al eerder ontleende Haagmans motieven aan de Tarot en het kaartspel zoals kelken, harten, schoppen en cijfers. Daarnaast gebruikte hij natuurvormen in verschillende combinaties zoals eikebladeren, korenaren, druiventrossen en vogels. Met deze serie doeken uit 1991-92 is de menselijke gestalte teruggekeerd in het werk van Haagmans, die vroeger gestileerde Schlemmer-achtige figuren schilderde.

De herkenbare emblematische beeldtaal fungeert voor hem als een soort alibi om te kunnen schilderen. In Nederland is het gebied tussen de abstracte schilderkunst van Mondriaan en het expressionisme van Van Gogh nog nauwelijks ontgonnen, meent Haagmans. Zijn werkterrein ligt tussen die beide uitersten, tussen formalisme en dramatisch geladen vormen. Terwijl men in Oost-Europa weer oude heraldische symbolen uit de kast haalt om uiting te geven aan nationalistische gevoelens, gebruikt Haagmans deze motieven in de eerste plaats om zijn visie op het schilderen te ontwikkelen. Associaties die zijn schilderijen oproepen, bijvoorbeeld met gedichten en verhalen van Edgar Allan Poe, treden bijna terloops op.

Fons Haagmans. Art & Project, Nieuwesluizerweg 42, Slootdorp. T/m 15 nov. Vr t/m zo 13-17u. Prijzen 10.600 tot 15.900 gulden.

    • Din Pieters