Nederlands Dans Theater brengt verrassend dromerig werk van Forsythe; Dans als ongrijpbare gedachtenflarden

Gezelschap: Nederlands Dans Theater; nieuw werk The Vile Parody of Address. Choreografie, decor, kostuums en licht William Forsythe; muziek J.S. Bach. Gezien 15/10 AT&T Danstheater Den Haag, daar nog te zien 16, 17, 21, 22, 28 t/m 31 okt. Verder 23 en 24 okt. Rotterdam, 27 okt. Nijmegen, 3 nov. Den Bosch, 4 Heerlen, 5, 6 en 8 Amsterdam, 7 Breda.

The Vile Parody of Address, het ballet dat William Forsythe vier jaar geleden voor zijn eigen gezelschap het Ballett Frankfurt maakte en dat nu bij het Nederlands Dans Theater op het programma staat, wijkt nogal af van de werken die wij hier eerder van hem zagen. Het verschil zit niet in de ongekend rijke bewegingstaal die Forsythe hanteert. Dat toont opnieuw een verbluffende inventiviteit met zijn grillige complexe vormen, de ongewone en onverwachte draaiingen in de romp, de flitsende snelheid van de ledematen, het gevaarlijk spel met de balans in het lichaam en de diep doorademende impulsen die plotseling in poses kunnen bevriezen.

Het verrassende in dit werk is de sfeer: weemoedig, dromerig, ondanks die veelheid in beweging. Op het donkere, oneindigheid suggererende toneel zit een man op een stoel naast een rank boompje beladen met witte bloesem. Hij zal het hele ballet daar blijven, slechts minimale arm-, hand- en hoofdgebaren makend. Ver op de achtergrond een andere man die teksten uitspreekt, nauwelijks hoorbaar maar pregnant aanwezig.

De klank van die stem schept samen met Bachs fuga nr. 22 uit Das wohltemperierte Klavier in de vertolking van pianist Glenn Gould een sereen, verstild kader. De choreografie is opgebouwd in zes solo's en een duet. Iedere danser verschijnt, neemt een plaats in de ruimte en begint zijn solitaire gang. Een enkele maal even aangevuld met de volgende danser. De suggestie wordt gewekt dat zij de beelden zijn die het hoofd van de zittende man bevolken, gedachtenflarden, ongrijpbaar en tegelijkertijd soms haarscherp, alsof er even een fel licht op gezet wordt.

De fragmenten hebben een wonderlijke mengeling van kracht en plotselinge zwakheid, van vloeiende continuïteit en staccato accenten. Je moet als danser grote kwaliteiten hebben om zo'n ballet te kunnen dansen. Danstechnische kwaliteiten, maar ook een gevoel voor timing voor waar een beweging zijn felste kleur moet krijgen. Dat zijn zaken waar de NDT-dansers in uitblinken en de uitvoering door Brigitte Martin, Karine Guizzo, Jorma Elo, Jennifer Hanna, Johan Inger, Cora Kroese, Martin Müller, Jean Emile en Ivan Dubreuil was dan ook voortreffelijk. Het sterke programma bevat naast het nieuwe Forsythe-werk, Jiri Kyliáns L'Histoire du Soldat en Falling Angels, twee totaal verschillende balletten die opnieuw Kyliáns meesterschap tonen.

    • Ine Rietstap