Herseninhoud Een vriendenboek. Uitg. Bert Bakker/ ...

Herseninhoud Een vriendenboek. Uitg. Bert Bakker/ De Bezige Bij, 162 blz. Prijs ƒ 27,-.

Leenlijst

De regen liet niet af Alleen voor Friesland heb ik nog een zwak, ƒ 16,50. Verschenen bij stichting Monument van de Maand, postbus 805, 8901 BP Leeuwarden

Bibliofiel "Oude foto's' is te bestellen door ƒ 25,- over te maken op giro 2003855, t.n.v. Bekker & Veltman te Meppel.

"Rust' van Simon Carmiggelt is te bestellen bij De Geiten Pers, Burgmeester de Wijslaan 16, door overmaking van ƒ 14,- op giro 2905376, t.n.v. Leen van Weelden.

Auteur zoek

Grachtengordelmilieu

Herseninhoud

Ter gelegenheid van de 65ste verjaardag van journalist, essayist Henk Hofland verscheen een liber amicorum, samengesteld door W. Woltz (voormalig hoofdredacteur van NRC Handelsblad) en met bijdragen van vijftien goede vrienden. Een liber amicorum schept verwachtingen. Kameraden van weleer slaan elkaar op de schouder, spreken elkaar bij de voornaam aan en halen herinneringen op aan de tijd dat de wereld nog vriendelijk was. De jubilaris blijkt een nobel mens te zijn en hem zijn nog vele jaren gegund.

Wat dat betreft is dit vriendenboek een uitzondering. Niet de mens Hofland staat centraal maar "zijn herseninhoud' - zo meldt althans W. Woltz in zijn inleidend stuk. Het was duidelijk niet de bedoeling dat er in bijdragen persoonlijke herinneringen werden opgehaald.

Het resultaat is een opstellenboek waarin journalisten een staaltje van hun kunnen geven. In sommige gevallen wordt de jubilaris daarbij nog als springplank gebruikt, maar in de meeste verhandelingen komt hij geheel niet voor. Jaap van Heerden bespreekt de relatie Freud-religie, Rudy Kousbroek de Grote Thema's uit de wereldliteratuur, Hubert Smeets de nieuwe generatie Russen en Rogier Proper heeft het over zichzelf. (Van de aangekondigde bijdrage van Hans van Mierlo ontbreekt overigens elk spoor.)

Hoewel stukken als die van Smeets over de Sovjet-Unie en André Spoor over de Verenigde Staten aardig zijn om te lezen, blijft het vriendenboek toch een verzameling opstellen zonder samenhang, zonder noodzaak.

Gelukkig heeft Sytze van der Zee het advies van de samensteller in de wind geslagen: hij is toch herinneringen gaan ophalen. Herinneringen aan het Algemeen Handelsblad met Hofland als hoofdredacteur, aan het Spui als "de navel van de wereld', en aan het gekonkel van de journalisten - met vermelding van de kroegen waar, en de tijdstippen waarop, het zich allemaal afspeelde.

Een vriendenboek. Uitg. Bert Bakker/ De Bezige Bij, 162 blz. Prijs ƒ 27,-.

Leenlijst

Een top-honderd van de best verkochte boeken, dat was de verrassing waarmee de stichting CPNB vorige maand kwam. Zwemmen met droog haar van Kees van Kooten voert die lijst aan, in de categorie "meer dan 100.000 exemplaren', gevolgd door Rijke meiden van Youp van 't Hek en Klaziens Allerhande over de natuur.

In maart van dit jaar publiceerde het ministerie van WVC ook een top-honderd, maar dan een van de meest geleende auteurs. Dit in verband met de leenrechtvergoedingen die bibliotheken aan Nederlandse schrijvers en vertalers uitkeren. Adriaan van Dis - op de CPNB-lijst zevende - komt op deze "leenlijst' geheel niet voor, evenmin als Youp van 't Hek of Connie Palmen (vierde op de CPNB-lijst). Kees van Kooten wel: op een 62ste plaats.

Andersom: Henny Thijssing-Boer voert als meest afgestempelde auteur de WVC-lijst aan, maar komt op de CPNB-lijst weer niet voor. En ook Mien van 't Sant en Margreet van Hoorn, respectievelijk tweede en derde op de bibliothekenlijst, zijn in de top-honderd van best verkochte boeken niet terug te vinden.

Just van Enschedé, projectleider bij de CPNB, kent de verschillen. “Bibliotheeklezers hebben gemiddeld minder geld te besteden en bovendien worden streek- en familieromans lang niet meer zo goed verkocht als vroeger.” Bij uitgeverij M&P verschijnt wel driemaal per jaar een bundel waarin vijf streekromans zijn opgenomen. Prijs: ƒ 15,-. Omdat het hier een verzameling van auteurs betreft heeft de CPNB de verkoop daarvan niet opgenomen in haar top-honderd.

Mogelijk geeft de door de CPNB georganiseerde Publieksprijs een beter beeld van het leesgedrag van leners en kopers. Op het stembiljet, dat op dit moment in boekhandel en bibliotheken is te vinden, zijn de honderd best verkochte boeken verdeeld over tien rubrieken. Tien categorieën met de daarbij behorende grens- en twijfelgevallen. Zo heeft een goedlopende musical Victor Hugo's Les Misérables al in de rubriek "Ontspannende verhalen' doen belanden en zullen auteurs als Yvonne Kroonenberg altijd "Bundels' blijven produceren en nooit worden opgenomen in de categorie "Literatuur' - waar Kees van Kooten bovenaan staat. De Publieksprijs - eerder gewonnen door Van Kooten, Annie M.G. Schmidt (2x), Marjolein Bastin en Jean Auel - bestaat uit een bedrag van ƒ 15.000,- en een sculptuur van Jeroen Henneman. Begin november wordt de winnaar bekendgemaakt.

De regen liet niet af

Hield Slauerhoff van Friesland? Die vraag stelt G. Zwier zich in het septembernummer van Monument van de Maand - het nummer is geheel aan de dichter gewijd. Jan Jacob Slauerhoff werd in 1898 in Leeuwarden geboren en is als (plaatsvervangend) arts op verschillende plekken in Friesland werkzaam geweest. In Monument van de Maand veel foto's en herinneringen, aangevuld met een fiets- en wandelroute langs de locaties die in het leven van Slauerhoff een rol hebben gespeeld.

Hield Slauerhoff van Friesland? In In Memoriam Patris bekritiseert hij de benepen mentaliteit van zijn vader: Je was als de meeste noordlijken:/ schuw voor getoond gevoel (-) en daar waar de dichter het landelijk decor memoreert, draait het voornamelijk om mist en nattigheid. De regen liet niet af/ Zich op 't stadje uit te storten,/ Als een Lied ohne Worte,/ Uit den treure gespeeld. (uit "Provinciale').

Slauerhoff heeft in zijn proza en poëzie ook nooit gebruik gemaakt van de Friese taal, en toch, en daarvoor wordt een In memoriam van Hendrik de Vries aangehaald, zou er in de gedichten vaak een "Friese grondtoon' te herkennen zijn. De Vries heeft het gevoel dat er "ondanks alle cosmopolitisme, iets van de vochtige weemoed van Friesland in zijn verzen blijft zweven'. Slauerhoff zou zijn geboortegrond een warm hart hebben toedragen - daarvoorheeft de provincie een bewijs in handen. Eén keer heeft Slauerhoff zich positief over Friesland uitgelaten. Eén keer. Eén zin, in een gedicht dat nooit is afgekomen. Alleen voor Friesland heb ik nog een zwak. En dat is dan ook de titel dat het septembernummer heeft meegekregen.

Alleen voor Friesland heb ik nog een zwak, ƒ 16,50. Verschenen bij stichting Monument van de Maand, postbus 805, 8901 BP Leeuwarden

Bibliofiel

Van veel "bibliofiele uitgaven' lijkt het colofon langer dan het verhaal waar het om draait. En soms, zo krijg je het gevoel, gaat het ook helemaal niet om het verhaal, maar is het de makers vooral te doen om het lompenhoudend papier, de gebruikte lettersoort of de ambachtelijke manier van inbinden.

Oude foto's van Gerrit Krol is de eerste uitgave van Dekker & Veltman en is gedrukt in het Grafisch Museum Drenthe te Meppel op "Buetten Kupferdruck' en beschikt over vier linosnedes. In een begeleidend briefje melden de makers uit belangstelling en bewondering voor het drukkersvak de adviezen te hebben ingewonnen van een gepensioneerd typograaf. Het is dan ook een heel mooi boekje geworden. De vijf herinneringen, sfeerschetsjes van Gerrit Krol hebben er haast gewicht door gekregen.

"De Geiten Pers' te Brummen publiceerde Rust, een verhaaltje van Simon Carmiggelt dat zich afspeelt op de begraafplaats aldaar en vier pagina's omvat. Het binnenwerk van Rust is gedrukt op "Pordenone 170-grs. h.v. offset crème. Het omslag is Grafiolo 290-grs. h.v. zwart.' Het is wel een aardig verhaaltje.

"Oude foto's' is te bestellen door ƒ 25,- over te maken op giro 2003855, t.n.v. Bekker & Veltman te Meppel.

"Rust' van Simon Carmiggelt is te bestellen bij De Geiten Pers, Burgmeester de Wijslaan 16, door overmaking van ƒ 14,- op giro 2905376, t.n.v. Leen van Weelden.

Auteur zoek

Hij verscheen enige maanden geleden bij uitgeverij Kwadraat in Utrecht. Hij had een vergissing begaan, zei hij, hij had een boek geschreven. Het manuscript De reis van Mon Tigre bleek een aardig verslag van een reis door het Midden Oosten. De auteur, Jonathan Franckaert, is in een rode Fiat 127 met Deense nummerplaten de straat uitgereden en nooit teruggekeerd. Uitgeverij Kwadraat verzoekt iedereen die enige inlichtingen over de identiteit van de auteur kan verschaffen, te bellen: 030-332549.

Grachtengordelmilieu

"Het leven geschreven', zo luidt het thema van de boekenweek 1993. De Arbeiderspers haakt daarop in met een reeks brievenboeken, waaronder De palmen van Amsterdam, een bundeling van honderd brieven die Kester Freriks en Geerten Meijsing elkaar in de periode 1983-1989 schreven. Meijsing, voor het grootste gedeelte van die tijd woonachtig in Toscane, werkte aan zijn romans Altijd de vrouw en Veranderlijk en wisselvallig, Freriks aan Domino. Breed uitgemeten wordt de AKO-literatuurprijs, die Meijsing in 1989 ontving en die hem tegen wil en dank terugbracht in het "gecorrumpeerde grachtengordelmillieu'.

De ruzies en kwesties uit Meijsings roman De Grachtengordel keren dus terug in De palmen van Amsterdam, alleen nu vanuit twee nieuwe gezichtspunten bezien. Op het gebied van literatuur en toneel staan Freriks en Meijsing vaak lijnrecht tegenover elkaar. Freriks: “De meningsverschillen lopen hoog op. Langzaam zie je de correspondentie uitgroeien van die tussen twee vrienden in die tussen twee vijanden.”

    • Stijn Aerden