Golf corruptie dringt in Italië door tot sport

ROME, 16 OKT. De golf van corruptieschandalen die Italië overspoelt heeft nu ook de sport bereikt. De presidenten van zeker drie voetbalclubs uit de Serie A worden verdacht van miljoenenfraude, en ook de machtswisseling bij de basketbalbond staat in het teken van een smeergeldaffaire.

Nog maar een paar maanden geleden liep de 61-jarige Edoardo Longarini triomfantelijk een ererondje door het stadion van Ancona. In zijn hand droeg hij de kolossale beker voor het kampioenschap van de Serie B: voor het eerst in de geschiedenis was de plaatselijke voetbalclub, eigendom van Longarini, gepromoveerd naar de hoogste regionen.

“Ik ben katholiek, maar een grote zondaar,” zegt Longarini vaak bij wijze van grap. De carabinieri namen dit serieus en hebben hem na een lang onderzoek eind vorige week "de leeuw van Ancona' gearresteerd. Longarini wordt ervan verdacht samen met zijn rechterhand Camillo Florini, de president van Ancona, en een aantal politici en ambtenaren de staat voor zeker tweehonderd miljoen gulden te hebben opgelicht.

De methode was simpel: politici en ambtenaren zorgden ervoor dat Longarini de lucratieve opdrachten kreeg om wegen en spoorlijnen te herstellen na een aardbeving in 1972 en een landverschuiving tien jaar later. Longarini vertraagde het werk, diende een nieuwe rekening in wegens gestegen kosten en werd prompt uitbetaald. Het is onduidelijk hoeveel hij daarvoor heeft moeten "smeren'.

Longarini is het prototype van de zakenman die politiek, financiën en voetbal met elkaar heeft vermengd in een zichzelf-versterkend proces. De politieke banden leveren hem winst op, met het geld koopt hij een club, succesvolle investeringen daar vergroten zijn populariteit en dat vergroot weer zijn politieke macht.

Het is een schema dat op essentiële punten is gevolgd door Giuseppe Ciarrapico, de voorzitter van AS Roma. Maar ook hier dreigt de justitie spelbreker te worden. Ciarrapico wordt ervan beschuldigd op een frauduleuze manier geld te hebben geleend van een onderdeel van de staatsholding Efim, die onlangs failliet is verklaard. Ook hier is op grote schaal gedacht: Ciarrapico zou voor ruim honderd miljoen gulden in de schuld staan, met een volledig onvoldoende dekking. Ook dit is een tekstboekgeval waarin politici een staatsholding plunderen voor eigen gebruik en een politieke vriend helpen. Er loopt nu een onderzoek naar de vraag of Ciarrapico AS Roma vorig jaar eigenlijk heeft gekocht met geld uit de schatkist.

De schandalen zijn eerlijk verdeeld over de politieke partijen en de stromingen daarbinnen. Longarini was nauw bevriend met Arnaldo Forlani, de vorige week afgetreden secretaris van de christen-democratische partij. Ciarrapico had de politieke bescherming gezocht van de christen-democraat Giulio Andreotti. Ferdinando Chiampan, ex-president van Hellas Verona, in 1985 nog kampioen in de Serie A maar vorig jaar failliet verklaard, zit sinds sinds juli 1991 gevangen wegens fraude, en ook hij had goede contacten binnen de christen-democratische partij. En in Turijn loopt al meer dan een jaar een onderzoek tegen de president van Torino, de socialistische parlementariër Gianmauro Borsano, die wordt verdacht van frauduleus bankroet.

Het voetbal is niet de enige sport waar de corruptie-affaires hun sporen nalaten. De flamboyante socialist Gianni De Michelis, ex-minister van buitenlandse zaken en nu vice-secretaris van de partij, heeft woensdag bekendgemaakt dat hij niet meer herkiesbaar is als president van de basketballiga. Voor een deel heeft dat te maken met interne verdeeldheid binnen de bond, maar De Michelis was ook fel aangevallen wegens zijn rol in een corruptieschandaal in de noordoostelijke regio Veneto, zijn politieke machtsbasis.

De Michelis was acht jaar geleden, toen nog als minister van arbeid, president geworden van de liga. Het was een tactische zet. Voor De Michelis om zijn populariteit te vergroten, voor de bond om iemand te hebben die deuren kon openen naar sponsors, andere politici en naar de staatszender Rai. Andere bonden hebben dat voorbeeld nagevolgd, zoals de volleybalbond, die in de christen-democraat Carlo Fracanzani een vooraanstaande politieke beschermheer vond. Vandaar dat er ieder weekend een paar volleybalwedstrijden worden uitgezonden door de Rai, tot genoegen van de sponsors.

    • Marc Leijendekker