EG keert zich naar burger, Kamer aarzelt over Europa; EG-top: meer debatteren in het openbaar

BIRMINGHAM, 16 OKT. De Europese Gemeenschap stond vanochtend in Birmingham op het punt nieuwe, meer openbare besluitvormingsprocedures vast te stellen.

De Britse premier, Major, stelde voor de Europese ministers van buitenlandse zaken twee keer per jaar een halve dag in het openbaar een groot beleidsdebat te laten houden. Ook andere Europese ministerraden zouden zich ieder jaar op deze manier aan het publiek moeten presenteren.

Major zei dat de Europese Raden de burger “een open deur” moeten bieden. Commissie-voorzitter Delors stelde voor zijn commissarissen regelmatig voor hun eigen, nationale parlement te laten verschijnen zodat er “informatie uitgewisseld kan worden”. Ook stelde hij voor het jaarlijkse werkprogramma van de Commissie te publiceren, zodat het in de nationale parlementen besproken kon worden.

Major vroeg de regeringsleiders om instemming met een consultatieplicht voor de Europese Commissie. Hij wil dat de burger en de nationale parlementen tevoren over nieuwe EG-plannen worden ingelicht met zogeheten "groenboeken', waarover dan parlementaire debatten gehouden kunnen worden. De EG werkt nu ook al met dergelijke beleidsnota's, maar is daartoe niet verplicht.

Voorzitter Delors zei bij de herziening van het Verdrag van Maastricht in 1996 de negen verschillende vormen van inspraak van het Europese Parlement terug te brengen tot een overzichtelijker aantal. De Commissievoorzitter stemde in met het plan om meer "groenboeken' uit te brengen. Maar hij verdedigde tegelijk de Commissie fel tegen beschuldigingen van bemoeizucht. Hij wees er op dat in Brussel 2000 ambtenaren van de nationale lidstaten werken die in ruim 184 commissies de wetgeving van de EG mede vormgeven. De stroom wetgeving uit Brussel zal automatisch afnemen als het harmonisatieprogramma voor de interne markt eind dit jaar zal zijn voltooid, zo hield hij de regeringsleiders voor. Hij beloofde de uitvoering van de EG-regels “zo veel mogelijk” aan de lidstaten over te zullen laten.

Pag 5: Meer hulp ex-Joegoslavië

De ingelaste Europese Raad is bijeen geroepen om de vertrouwenscrisis rond het Verdrag van Maastricht op te lossen, na de Deense en Franse referenda en de opstand binnen de Conservatieve partij. Er werd rond het middaguur gewerkt aan een slotverklaring waarin de nadruk wordt gelegd op meer openheid, democratie en "transparantie' in de Europese besluitvorming.

Premier Major hield de regeringsleiders vanochtend voor dat de kennelijk bezwaren onder de bevolking serieus genomen moesten worden. De EG zou niet moeten aarzelen zich aan te passen. “Alleen als we de bevolking mee krijgen, kunnen we succesvol zijn”.

Voorzitter Delors van de Europese Commissie stelde zich meegaand op met een betoog waarin hij de nadruk legde op de noodzaak om de Europese wetgeving “beter uit te leggen”, een “helderder karakter” te geven en een “beperkter bereik”. Maar tegelijk is het volgens hem niet eenvoudig om het zogeheten subsidiariteitsbeginsel, dat een principiële terughoudendheid van de EG moet garanderen, in duidelijke juridische normen te vatten.

De slotverklaring van Birmingham zou naar verwachting weinig concrete besluiten bevatten, maar veel meer begrepen moeten worden als een intentieverklaring van de EG-regeringsleiders. “We moeten de zorgen van de burger wegnemen dat de nationale identiteit en de nationale cultuur in gevaar zijn”, aldus Major. Ook bondskanselier Kohl zou naar verwachting vanmiddag duidelijk willen maken dat de EG “geen Leviathan” mag worden. Pas op de volgende Europese Raad in Edinburgh zal duidelijk worden welke nieuwe procedures er precies ingevoerd zullen worden.

De Europese Gemeenschap verplicht zich vermoedelijk om 600 miljoen dollar voor humanitaire hulp aan de republieken in ex-Joegoslavië bij elkaar te brengen. Gisteravond bespraken de ministers van buitenlandse zaken een voorstel van de Europese Commissie van die strekking. De EG reageert daarmee op een noodoproep van de Verenigde Naties die heeft voorspeld dat in de komende winter tienduizenden vluchtelingen in ex-Joegoslavië van honger en kou dreigen om te komen.

De EG zal niet alleen de eigen begroting aanspreken maar zich ook wenden tot de G-24, een groep rijke westerse landen. Ook de Arabische landen zullen worden benaderd. Het stond rond het middaguur nog niet vast hoe hard de toezegging van de EG precies zou zijn. De Europese Raad leek aan te sturen op een "positieve aanbeveling' aan de ministers van financiën van de Gemeenschap om aanstaande maandag in Luxemburg een besluit te nemen.

Kanselier Kohl drong vanochtend al wel aan op een definitief besluit vandaag door de Europese Raad. Met 600 miljoen dollar zouden de vluchtelingen tot uiterlijk april volgend jaar geholpen kunnen zijn. Commissievoorzitter Delors heeft voorgesteld een EG-taakgroep van ongeveer vijftig man in Bosnië te stationeren die de vluchtelingenorganisatie van de VN moet assisteren.

De Gemeenschap heeft tot nu toe 468 miljoen dollar voor humanitaire hulp aan Joegoslavië bestemd. Daarvan kwam 300 miljoen van de EG-begroting en 84 miljoen van de lidstaten en de G-24 landen. Omdat er ook een grote islamitische gemeenschap in Joegoslavië in nood is, zullen deze keer ook de Arabische landen worden benaderd. De hulp is niet alleen bestemd voor Bosnië, maar ook voor Servië, Macedonië en Kroatië.

    • Folkert Jensma