Alles draait om liefde; De vele stijlen van Rascha Peper

Rascha Peper: Oefeningen in manhaftigheid. Uitg. Veen, 207 blz. Prijs ƒ 29,90.

Oefeningen in manhaftigheid, de nieuwe verhalenbundel van Rascha Peper, heeft een toepasselijke titel. Alle vier de verhalen zijn vanuit het perspectief van een man of jongen geschreven. De bundel is daarmee een pendant van Pepers debuut De waterdame en haar eerste roman Oesters, waarin vrijwel alleen maar "vrouwenverhalen' voorkwamen.

Net als in het eerdere werk van de schrijfster draait het in Oefeningen in manhaftigheid om de liefde. Het eerste verhaal, "Notities van een pornograaf', heeft een snelle jongen uit de porno-industrie als hoofdpersoon. De pornograaf is het type ruwe bolster, blanke pit. Als de "mokkeltjes' en "gladde pruimpjes' even niet om zijn aandacht bedelen, dwaalt hij rusteloos door de binnenstad op zoek naar de vriendin van zijn gestorven vriend. Het meisje, dat spoorloos is verdwenen, symboliseert voor de held de grote, verterende liefde.

Het is moeilijk om zo'n verhaal geloofwaardig en integer op te schrijven en Peper slaagt daar dan ook niet in. Ze heeft haar personage veel authentiek jargon in de mond willen leggen, maar het is allemaal net iets te overdadig en daarom werkt het niet. Wie heeft het tegenwoordig nog over janhennen en hermandezen?

Beter geslaagd zijn het tweede en derde verhaal. In "Een Siciliaanse Lekkernij' beschrijft Peper de liefde van een monnik voor zijn keizer en in "Het slapeloos uur van de nacht' is de hoofdpersoon een gebochelde sanatoriumdirecteur die 's nachts met zijn bedwelmde patiënten slaapt. Deze beide verhalen laten zien dat Peper sfeer kan tekenen. Weliswaar worden ook hier de personages vrij oppervlakkig en stereotiep uitgewerkt maar de heldere stijl en de zorgvuldige opbouw van de verhalen maken veel goed.

Het vierde en laatste verhaal, "Opus Benottii' is een alledaagse vertelling over een in de liefde teleurgestelde tekenaar. Heel gedetailleerd schetst Peper zijn verblijf in de kunststad Florence. Het verhaal is niet slecht geschreven, maar een beetje saai.

Dat laatste geldt eigenlijk voor de gehele bundel. Oefeningen in manhaftigheid is niet slecht geschreven maar Pepers gejongleer met verschillende stijlen laat een weinig oorspronkelijke indruk achter. Ze schrijft te veel "in de trant van...' Tijdens het lezen dwalen je gedachten regelmatig af naar andere boeken. Zo lijkt het eerste verhaal uit haar bundel geïnspireerd op Turks fruit en de sanatoriumdirecteur uit "Het slapeloos uur van de nacht" zou ontsnapt kunnen zijn uit Bordewijks Karakter.

Pepers nieuwe bundel is een uitgebreide stijloefening geworden en dat is niet alleen jammer maar ook onnodig want de schrijfster beheerst het ambacht. Ze zou alleen mooie, spannende en meeslepende boeken moeten schrijven.

    • Marieke Smithuis