Roken leidt tot zelfmoord, maar verklaring ontbreekt

Rokers plegen vaker zelfmoord dan niet-rokers. Dat blijkt uit een onderzoek waarin ruim 360.000 Amerikaanse mannen 12 jaar lang werden gevolgd.

Onder zware rokers kwam zelfmoord vier keer zo vaak voor als onder niet-rokers en daarmee is de invloed van roken op het plegen van zelfmoord zelfs duidelijker dan op de sterfte aan hart- en vaatziekten. De onderzoekers stellen dat er bij zo'n sterk verband nauwelijks sprake van toeval kan zijn. Ook al omdat er een duidelijke dosis-respons relatie was: het risico op zelfmoord nam toe met het aantal gerookte sigaretten. Bovendien leverde een eerder onderzoek onder Britse artsen al eens een vergelijkbaar resultaat op. (The Lancet, 19 september).

Toch achten de onderzoekers het uitgesloten dat roken tot zelfmoord leidt. Zij nemen het gevonden verband niet serieus. Roken leidt waarschijnlijk net zomin tot zelfmoord als het dragen van een Levis 501 tot AIDS. Terwijl die spijkerbroek bij een epidemiologisch onderzoek onder AIDS-patiënten ongetwijfeld als een belangrijke risicofactor zou opduiken. Een statistisch verband wordt pas serieus genomen als er een biologische verklaring bestaat. Zo zou roken wel een oorzakelijke factor voor kanker van de baarmoederhals zijn, omdat er in het slijm van de baarmoedermond carcinogenen uit sigaretterook zijn aangetoond. Voor de meeste sterke statistische verbanden is wel een of ander 'biologisch plausibel werkingsmechanisme' te bedenken. Dat heeft bij hart- en vaatziekten geleid tot maar liefst 280 risicofactoren, variërend van een hoog cholesterolgehalte, een te hoge bloeddruk, slechte tandhygiëne tot en met koffie drinken en roken. Toch komt iedere nieuwe risicofactor met grote koppen in de kranten.

In het geval van roken en zelfmoord is er vermoedelijk sprake van een achterliggende factor (confounding factor), die zowel de oorzaak is van de verhoogde neiging tot zelfmoord als van de gewoonte om sigaretten te roken. Te denken valt aan de depressie als achterliggend factor. Depressieve mensen neigen vaker tot zelfmoord en roken meer dan gemiddeld, vermoedelijk in een poging hun emoties in te perken. Iedereen die wel eens een psychiatrische kliniek heeft bezocht weet dat nergens zoveel wordt gerookt als daar. Maar ook het zelfmoordpercentage is zeer hoog onder psychiatrische patiënten.