Illegale dierenhandel slecht te bestrijden; "Elke vogel in de kooi kost drie tot vier andere het leven'

AMSTERDAM, 15 OKT. De illegale handel in beschermde vogels is niet te scheiden van de legale handel. Dat is één van de conclusies in het rapport van de Vogelbescherming Nederland: De handel in wilde, exotische vogels; een natuurbeschermingsprobleem dat vandaag aan staatssecretaris Gabor (landbouw) is aangeboden. Gabor wil nagaan of wettelijk kan worden vastgelegd dat bezitters van vogels moeten aantonen dat de herkomst legaal is, zo heeft hij toegezegd.

De import van exotische vogels in Nederland, zo constateert Vogelbescherming bestaat bijna geheel uit in het wild gevangen dieren. Eind jaren tachtig nam Nederland op de ranglijst van landen die beschermde dieren- en plantensoorten importeerden de derde plaats in.

De handel in wilde vogels, aldus Vogelbescherming Nederland, heeft ingrijpende gevolgen voor de in het wild levende populaties. Daarom moet de particulier beseffen “dat voor één vogel die hij koopt er drie tot vier gestorven zijn”, aldus een woordvoerder van Vogelbescherming Nederland. “Om het even of het nu gaat om beschermde of om onbeschermde, in het wild levende vogels.” Hij ziet liever dat alleen in gevangenschap uitgebroede dieren verhandeld mogen worden.

Met dat laatste is Q. van Dijk, vice voorzitter van Dibevo, de organisatie van winkeliers en handelaren in dieren en dierbenodigdheden, het roerend eens. “Dieren zouden in het land van oorsprong gekweekt moeten worden.” Volgens Van Dijk heeft het "rijke westen' ook de taak ontwikkelingslanden de kennis bij te brengen voor het opkweken en verzorgen van zeldzame planten en dieren. Er lopen volgens hem al projecten in die richting in Tanzania en Suriname.

Ook is hij het met Vogelbescherming Nederland eens dat binnen de legale handel in Nederland, malafide handelaren vrij spel hebben. “Als u zes tijgers in uw achtertuin wilt houden kan dat.” Als dieren in gevangenschap geboren zijn is het volgens hem een koud kunstje om van het ministerie van landbouw en visserij een ontheffing te krijgen op het verbod deze dieren te vervoeren en te verhandelen. Hij staat kwaliteitscontrole binnen zijn beroepsgroep voor om excessen te voorkomen. Zo zou iedereen die met "exoten' omgaat volgens hem over adequate kennis moeten beschikken. Ook zou het welzijn van de dieren voorop moeten staan en niet de belangen van de handel.

Volgens Van Dijk is het met die kwaliteitscontrole bij de kynologen beter geregeld. Wie een bijzondere hond wil hebben, wordt volgens hem eerst danig gescreened voor hij zijn Tibetaanse Mastiff in ontvangst kan nemen. “Natuurlijk zullen er nog steeds excessen zijn, maar de kynologen hebben tenminste wel voor elkaar gekregen dat de hondenmarkten zijn verdwenen.” Voor vogeltjesmarkten heeft Van Dijk geen goed woord over. Dat er echter voor één vogel die wordt verkocht drie tot vier zijn doodgegaan, noemt hij "flauwekul'. “Laat ze dat maar eerst bewijzen.”

Een deskundige die in het verleden onder meer onderzoek verrichtte naar de handel in beschermde dieren, onderschrijft de mening dat de legale handel ruimte biedt aan malafide praktijken. Er wordt volgens hem via "de achterdeur' bij de legale handel “een hoop geritseld”. “Stel dat een vergunning voor een koppel hyacinth-ara's hebt. Per stuk betaalt de verzamelaar tussen de zeventig à honderdduizend gulden voor die ara's.” Als er één dier dood gaat is het volgens hem kinderspel om via legale handelaren aan een nieuwe, illegaal in Nederland verblijvende hyacinth-ara te komen. De moeilijkheid is volgens deze deskundige de controle. “Wie onderscheidt, zonder implantatie van chips of andere vorm van individuele registratie, de legale Hyacinth-ara van de illegale?”

De handel in vogels zowel onbeschermde als beschermde, loont. In ruim één miljoen Nederlandse huishoudens worden één of meerdere vogels gehouden. Voor zeldzame vogels wordt veel geld geboden, waardoor ze het risico lopen in hun natuurlijke leefmilieu overbejaagd te worden. Onbeschermde vogels leveren minder op, maar de vraag ernaar is voldoende groot om de handel er in aantrekkelijk te maken. Uit een eerder gepubliceerde inventarisatie door de Centrale Recherche Informatiedienst (CRI) bleek dat de wereldmarkt van de handel in wilde dieren en planten een enorme omvang heeft en dat Nederland daarin een aanzienlijk aandeel heeft.

Volgens de al eerder genoemde deskundige worden regelmatig vrachtwagens vol vogels uit Spanje en Portugal gehaald. “We hebben ooit Puttertjes in een caravan gevonden. Van de 1.500 waren er achthonderd dood. De zevenhonderd overgebleven vogels leveren misschien vijftig gulden per stuk op, terwijl ze vijf gulden gekost hebben”. De netto winst bij zoveel sterfte is toch nog 27.500 gulden. Het risico dat zo'n handelaar loopt is een boete voor overtreding van de Vogelwet van maximaal driehonderd gulden.

Tegen de handel in bedreigde diersoorten is in Nederland tot nog toe op beperkte schaal opgetreden. Het openbaar ministerie in Den Bosch voert momenteel een onderzoek uit naar illegale handel in beschermde exotische vogels. Hoofdverdachte is een internationaal opererende "makelaar in vogels' in Haarsteeg. Eerder kreeg een reptielenhandelaar van de rechter in Den Bosch een geldboete van 100.000 gulden plus zes maanden gevangenisstraf opgelegd, waarvan drie voorwaardelijk, wegens illegale handel en valsheid in geschrifte. Voor zover bekend was dat de eerste keer dat voor de handel in beschermde en uitheense dieren gevangenisstraf werd uitgedeeld.