Argwaan over ommezwaai Kamski

TILBURG, 15 OKT. In een nerveuze reflex stopte de rood aangelopen Gata Kamski zijn wijsvingers in zijn oren en boog zich nog eens over het bord. Steeds meer schakers proberen zich op deze manier van de buitenwereld af te sluiten, maar wanneer je totaal verloren staat, helpt zelfs uiterste concentratie niet. Wellicht probeerde de jonge Kamski zo lang mogelijk de toorn van zijn vader uit te bannen, die onvermijdelijk over hem heen zou komen.

Verliezen op zich is al schandelijk genoeg. Verliezen tegen een Belgische meester die op het laatste moment werd opgeroepen om aan het Interpolis toernooi mee te doen, ronduit onaanvaardbaar. De ontknoping van de partij Winants-Kamski kwam voor Rustam Kamski zeker niet als een verrassing. De voormalige bokser mag dan weinig verstand hebben van schaken, inzicht in de lichaamstaal van zijn zoon heeft hij des te meer.

Toen de partij een paar uur oud was, kon Kamski senior alleen maar concluderen dat er iets grondig mis was. En wie Rustam een beetje kent, kon ook zien dat hij die conclusie getrokken had. Eerst werd een toeschouwer gesommeerd zijn zakschaakspelletje op te bergen en vervolgens beklaagde hij er zich bij een van de arbiters over dat Anand enkele woorden had gewisseld met Gelfand.

De overdreven spanning waarmee Rustam Kamski de partijen van Gata volgt, staat in schril contrast met het afwerende commentaar dat hij geeft wanneer hem gevraagd wordt naar diens kansen om zijn overwinning van twee jaar geleden hier in Tilburg te herhalen. Het afgelopen jaar heeft Gata met goed gevolg de stof van twee jaar verwerkt aan een New Yorkse universiteit. Het schaken kreeg weinig aandacht. Kamski's tijdelijke ommezwaai wordt met enige argwaan bekeken. Net nu de wereldtop hem heeft geaccepteerd als het grote talent dat niet geheel kansloos is om ooit de door hem gehate Kasparov te verslaan, kondigt hij aan dat hij voor arts wil gaan studeren. In de tussentijd heeft hij evenwel op het schaakbord geen onaardige dingen laten zien. Hij werd kampioen van Amerika, versloeg Kasparov in Dortmund, en leek ook in zijn eerste partijen in Tilburg goed op dreef. De nederlaag tegen Winants is voorlopig het enige bewijs dat er iets aan zijn voorbereiding schort.

Het dreigement om de schaakwereld wellicht te beroven van Gata's talent is typerend voor de Kamski's. Naar eigen zeggen was Gata op zeer jeugdige leeftijd een muzikaal wonderkind. Toen hij zes was besloot zijn vader dat muziek wel het hart voedde, maar niet het hoofd. Momenteel verdient de negentienjarige Gata, mede door de genereuze ondersteuning van een Franse firma, een flinke boterham, maar moet hij ook diverse inwonende familieleden onderhouden. Misschien heeft zijn vader bedacht dat hij als arts een betere kans maakt om niet alleen zichzelf te voeden, maar ook zijn naaste omgeving.

Hoe anders is het verhaal van de 29-jarige Luc Winants. Afgezien van de voormalige Rus Goerevitsj is hij de enige Belgische schaakprofessional. Winants speelt in de Belgische en Nederlandse teamcompetitie, en jaagt voornamelijk in open toernooien de grootmeestertitel na. Aangevuld met af en toe een simultaan stellen zijn schaakaktiviteiten hem in staat om redelijk in zijn onderhoud te voorzien. Onlangs behaalde hij in Oostende zijn tweede grootmeesterresultaat. Een derde norm lijkt en kwestie van tijd en daarmee zou Winants de eerste Belgische grootmeester sinds de legendarische O'Kelly worden. Het zou het loon zijn voor jarenlang noest tegen de stroom inroeien. Van de Belgische Schaakbond heeft hij nooit enige hulp ondervonden.

Wit: Winants; zwart: Kamski

1.e2-e4 c7-c6 2.c2-c4 d7-d5 3.c4xd5 c6xd5 4.e4xd5 Pg8-f6 5.Pb1-c3 Pf6xd5 6.Pg1-f3 e7-e6 7.d2-d4 Pb8-c6 8.Lf1-d3 Lf8-e7 9.0-0 0-0 10.Tf1-e1 Pd5xc3?! Uiterst dubieus. Zwart heft de druk tegen d4 op en geeft wit een sterk centrum inclusief aanvalskansen. Beter was 10...Lf6 of 10...Pf6. 11.b2xc3 b7-b6 12.Dd1-c2 g7-g6 Zwart moet al op zijn tellen passen. 12...h6 verliest meteen na 13.De2 gevolgd door De4. 13.Lc1-h6 Tf8-e8 14.h2-h4 Le7-f8 Slaan op h4 kan niet: 14...Lxh4 15.Lb5 Lb7 16.Da4 Tc8 17.d5 en de loper op h4 hangt. 15.Lh6-g5 Lf8-e7 16.Lg5-f4 Lc8-b7 Nu komt op 16...Lxh4 17.d5 Pa5 18.Lb5 Tf8 19.Lh6. 17.h4-h5 Kg8-g7 Het enige. Wit dreigde drie keer op g6 te slaan. 18.Dc2-d2 Dd8-d5 19.Ld3-e4! Dd5xh5 20.Pf3-e5 Ta8-c8 Na 20...Pa5 was Winants 21.g4 Dh4 22.Lxb7 Pxb7 23.Kg2 van plan. Bijv: 23...Td8 24.Th1 Df6 25.Pc6. 21.Te1-e3 Nu gaat de zwarte dame verloren. 21...f7-f6 22.Te3-h3 Dh5xh3 23.g2xh3 f6xe5 24.d4xe5 Tc8-c7 25.Kg1-h1 Pc6-a5 26.Le4xb7 Pa5xb7 27.Lf4-h6+ Kg7-g8 28.Ta1-d1 Te8-c8 Wit zou ook veel beter staan na 25...Td8 26.De2 Txd1+ 27.Dxd1, maar taaier was het wel. 29.Dd2-e2 Tc7xc3 30.De2-g4

30...Kg8-f7 Winants hoopte op 30...Pc5 31.Td7! Lf8 (31...Pxd7 32.Dxe6+) 32.Txa7 Lxh6 33.Dh4 Lg7 34.De7 en wit wint. 31.Td1-d4 Tc3-c6? Hij had 31...Pc5 moeten proberen. De witte aanval rolt nu vanzelf. 32.Lh6-g5 Le7xg5 33.Dg4xg5 Pb7-c5 34.h3-h4 Tc8-e8 35.h4-h5 Tc6-c7 36.Dg5-f6+ Kf7-g8 37.Td4-d8 Tc7-c8 38.h5-h6 En in plaats van op te geven ging zwart door zijn vlag.

    • Dirk Jan ten Geuzendam