Laserpistool blijft vaak in holster

DEN HAAG, 14 OKT. In het begin dreigt er nog geen gevaar. De politiecentrale vraagt patrouillewagen 204 een kijkje te gaan nemen in de Ruysdaelstraat 83; buren klagen over geluidsoverlast. Een dronken jongen met een bierflesje doet open en belooft de agenten de muziek zachter te zetten. In de woonkamer staat een tweede jongen plotseling van de bank op, trekt een stiletto en haalt uit naar de agent. Die richt net op tijd zijn laserpistool en velt de jongen met een schot in de onderbuik.

Gisteren werd de aan Nederlandse normen aangepaste versie van FATS - Firearms Training Systems - aangeboden aan de directeur politie van Binnenlandse Zaken. De schietsimulator, waarvan de Amerikaanse versie al enige tijd wordt gebruikt bij politiescholen, werkt met een interactieve beeldplaat. De gebruiker stelt zich, gewapend met een laserpistool, op voor een kamerbreed beeldscherm. Wanneer op het beeldscherm iemand een wapen trekt, kan de FATS-gebruiker schieten. De computer kijkt waar het schot terecht komt en beslist vervolgens razendsnel hoe de film wordt voortgezet. Als de schutter de jongen met stiletto raakt, valt deze neer. Mist hij, dan zet de jongen de aanval voort. In andere scenario's moet er juist nét geschoten worden, of loopt er op het beslissende moment een bejaarde dame door het schootsveld. De schietpartij kan vertraagd worden herhaald en geanalyseerd.

Het systeem zal in de komende tijd worden geïnstalleerd bij de verschillende politieregio's. FATS is in eerste instantie bedoeld om het oordeelsvermogen van agenten in crisissituaties aan te scherpen, aldus prof. dr. J. Naeyé, directeur van het bedrijf Circon, dat een Nederlandse beeldplaat voor het systeem ontwierp. Voor de trefzekerheid volstaat de traditionele vuurwapentraining.

In 1987 constateerde Binnenlandse Zaken in het beleidsplan Vuurwapenopleiding dat er aan de prestaties van agenten in crisissituaties nogal wat schort. Tussen 1977 en 1985 schoten politieagenten 1.100 keer gericht; dat leverde 12 doden en 103 gewonden op. De overige schoten waren mis. Om agenten meer vertrouwd te maken met bedreigende situaties, werd in de Verenigde Staten FATS aangeschaft. Maar in tegenstelling tot politiekorpsen in Italië, Frankrijk, Schotland en Hong Kong heeft de Nederlandse politie geen genoegen genomen met de Amerikaanse scenario's, die je met FATS kan afspelen.

Bij het zien van de Amerikaanse films wordt de reden al snel duidelijk. In één scenario rijdt de agent door een naargeestige buitenwijk. Onderweg komen ze een grafitti-artiest tegen, die bij aanhouding zijn spuitbus laat vallen en een pistool trekt. Als de agent hem alleen verwondt, blijft de man doorschieten. Ook in de andere Amerikaanse scenario's scoort de agent alleen met dodelijke treffers en tellen verwondingen maar half. Een verkrachter met baseballpet, een huurmoordenaar met telescoopgeweer, een drugdealer met een shotgun: de Amerikaanse versie van FATS is pas tevreden als de agent zijn hele magazijn op de verdachte heeft geleegd.

“Zo breng je agenten verkeerde automatismes bij. De Nederlands politie moet volgens de geldende vuurwapeninstructie een verdachte in zijn been proberen te schieten”, zegt Naeyé. Bij de voor Nederland ontwikkelde scenario's is één schot in de meeste gevallen dan ook voldoende. Naeyé ziet ook wetenschappelijke toepassingen: “Ik heb voorgesteld om scenario's van FATS voor beroepsgroepen als advocaten, rechters of politiemensen af te spelen om te bepalen wanneer vuurwapengebruik in hun ogen gerechtvaardigd is.” Ook wil hij in de toekomst met FATS onderzoeken of agenten eerder op gekleurde dan op blanke mensen schieten.

C.B.M. van der Zouwen, chef vuurwapenopleiding van de regio Rijnmond, waar FATS maandag werd geïnstalleerd, wil het systeem nog verder aanpassen aan Nederlandse normen. In de oefenruimte worden barricades aangebracht, waar agenten achter kunnen wegduiken tijdens trainingen met FATS: “Van daaruit kan je dan proberen het met praten op te lossen.” Hoewel er nog geen scenario's ontwikkeld waarbij FATS reageert op argumenten, zal het laserpistool in Nederland vaker in de holster blijven dan in de VS.

    • Coen van Zwol