In Bosnië dreigt een grote milieuramp

ZAGREB, BELGRADO, 14 OKT. De moslim-verdedigers van de Bosnische stad Gradacac hebben, in de hoop de Serviërs ertoe te brengen hun bombardementen te staken, vaten met chloor rond hun belegerde stad geplaatst. Als de vaten door artillerie worden geraakt, dreigt een milieuramp.

Volgens het Kroatische persbureau Hina zijn de vaten met chloor langs alle toegangswegen naar Gradacac geplaatst. De verdedigers van de stad, waar 56.000 mensen wonen - van wie 60 procent moslims en zestien procent Kroaten - hopen dat de Serviërs die de stad de afgelopen weken zwaar hebben gebombardeerd door de mogelijke milieuramp kunnen worden afgeschrikt. Chloorgas is giftig. Als de vaten worden getroffen, kan zich een ramp voltrekken, niet alleen voor de inwoners, maar ook voor de aanvallers en voor honderdduizenden mensen in Noord-Bosnië, Slavonië, Vojvodina en zelfs delen van Hongarije. De moslims hebben de bevolking opgeroepen de stad zo mogelijk te verlaten.

In Kosovo is de oproerpolitie gisteren met geweld opgetreden tegen Albanese demonstranten, die in de hoofdstad Pristina de heropening van hun scholen en hun universiteit eisten. De politie greep naar de wapenstok toen de demonstranten trachtten de universiteit van Pristina binnen te dringen. Een aantal betogers en politiemannen werd gewond voordat de politie erin slaagde de menigte uiteen te drijven. In een verklaring van een coalitie van politieke partijen van de Albanezen in Kosovo werd later gezegd dat de politie “meedogenloos” tegen de demonstranten optrad en dat een zeventienjarig meisje door een politie-auto was overreden. Ook in andere steden in Kosovo, zoals Lipljan, Urosevac en Mitrovica, kwam het tot botsingen tussen de politie en betogers.

In Kosovo, waar de Albanezen negentig procent van de bevolking uitmaken, zijn veel lagere en vrijwel alle middelbare scholen en de universiteit gesloten sinds de invoering van het Servische leerprogramma, enkele jaren geleden. Duizenden Albanese leerkrachten die zich niet aan dit programma conformeerden zijn ontslagen. Na de incidenten van gisteren zijn verdere protestacties voorlopig opgeschort.

In de Bosnische hoofdstad Sarajevo zijn gisteren opnieuw ploegen die trachtten de afgesneden toevoer van water en elektriciteit te repareren door sluipschutters onder vuur genomen. De toestand in Sarajevo wordt snel “wanhopig”, zo waarschuwde gisteren een hoge VN-woordvoerder in de Bosnische hoofdstad. Gisteren kwam ook de toevoer van hulpgoederen door de lucht in gevaar toen een vliegtuig met hulpgoederen op rond vijftien kilometer van het vliegveld van Sarajevo werd beschoten. Een kogel drong door tot in de cockpit van het vliegtuig.

Ook boven Kroatië werd - voor de derde keer binnen twee weken - een toestel van de VN onder vuur genomen. Een helikopter van de VN werd bij Osijek vanaf de grond beschoten.

In New York zijn Amerikaanse diplomaten gisteren besprekingen begonnen met hun bondgenoten binnen de Veiligheidsraad over de mogelijkheden, de naleving van het vliegverbod boven Bosnië af te dwingen. De Veiligheidsraad vaardigde vorige week een vliegverbod uit, waarvan alleen de hulpvluchten op Sarajevo zijn uitgezonderd. Hoewel de Bosnische Serviërs bij herhaling hebben gezegd hun luchtmacht aan de grond te zullen houden, is het sindsdien tot Servische luchtaanvallen op de Kroatische en islamitische verdedigers van het belegerde Gradacac gekomen. De resolutie van de Veiligheidsraad zwijgt over sancties bij overtreding van het vliegverbod en over mogelijkheden, de naleving van het verbod af te dwingen. De Amerikanen willen op korte termijn in die lacune voorzien. Vooral president Bush zou daar voorstander van zijn. Het Amerikaanse ministerie van defensie heeft evenwel bedenkingen, omdat actief militair ingrijpen de Amerikanen zou kunnen verstrikken in een militair avontuur in Bosnië. De Britten en Fransen hebben gewezen op het risico voor VN-personeel op de grond wanneer militair wordt ingegrepen. De Bosnische Serviërs boden gisteren aan hun luchtmacht over te brengen naar Servië. (Reuter, AP, AFP)