Hardloopschoenen elke duizend kilometer aan vervanging toe; Rennen en remmen in de winkel

Na duizend kilometer of een jaar lopen zijn hard- loopschoenen aan vervanging toe. Een onderzoek van de Amerikaanse consumenten- bond kwam tot een verrassende conclusie. Niet Nike, niet Adidas, maar Saucony Jazz 3000 is de beste koop.

ROTTERDAM, 14 OKT. Toen sport nog een spel was wonnen atleten hun wedstrijden op een "gympie', een stijve plastic en rubberen zool met een canvas bovenbouw. Ze waren zwart of wit. Wie nu een sportzaak binnenloopt voor een paar hardloopschoenen kan kiezen uit meer dan vijftien merken, uit meer dan honderd verschillende types.

Sinds de opkomst van het joggen, halverwege de jaren zeventig, is de markt voor sportschoenen explosief gegroeid. Bovendien betekende de trend om sportschoenen als dagelijks schoeisel te gebruiken een grote impuls voor de verkoopcijfers. In de Verenigde Staten werden in 1990 bijna vijftien miljoen paar sportschoenen verkocht voor een bedrag van 645 miljoen dollar. Een Nederlander koopt gemiddeld bijna vijf keer zoveel sportschoenen als een Amerikaan: in 1991 meer dan vier miljoen paar voor meer dan een half miljard gulden.

Hardloopschoenen vormen ongeveer een kwart van de markt voor sportschoenen. Speciaalzaken en warenhuizen verkochten vorig jaar ongeveer 800.000 paar, met een gemiddelde prijs van 190 gulden. Elders gingen er nog eens 200.000 over de toonbank.

De schoenen zijn het laatste decennium beter en duurder geworden. Fabrikanten stoppen miljoenen in research en introduceerden trots "ruimtevaarttechnologie' in de zolen. De loopschoenen zijn high-tech, trendgevoelig en winstgevend. Maar het zou geen sport zijn als de strijd om de beste schoen niet werd gewonnen door een relatief onbekende en goedkope deelnemer.

De Amerikaanse "Consumer Union' publiceerde dit jaar een onderzoek naar de beste hardloopschoen, waarvan een samenvatting is te vinden in het septembernummer van de Nederlandse Consumentengids. De beste koop voor zowel mannen, als vrouwen was, volgens het onderzoek, de Saucony Jazz 3000, die inmiddels is opgevolgd door de Jazz 4000 (dames 170 gulden, heren 190 gulden). Volgens de importeur verschilt het nieuwe nauwelijks van het oude model. Tweede en derde keuze waren voor heren de Nike Air 180 (rond de 300 gulden) en de Avia 2040MZ (200 gulden). En voor dames de New Balance W997 (260 gulden)en de Reebok Running Pump (330 gulden).

De ideale hardloopschoen bezit de juiste balans tussen flexibiliteit en stabiliteit. De zool heeft een goede schokdemping. De schoen is comfortabel, duurzaam en heeft voldoende ventilatie.

Tijdens het neerkomen kijgt de voet een kracht te verwerken die drie maal zo groot is als de kracht die het lichaamsgewicht bij stilstaan uitoefent, en dat zeshonderd keer per kilometer. De tussenzool, het hart van de schoen, dempt die schokken. Hij bestaat uit schuimrubber en kan vol zitten met technische snufjes. Met luchtkanalen, gel, rubberen balletjes of vloeibare silicone. Het ene is niet beter dan het andere. Sommige schoenen veren zelfs te veel. Je moet in de winkel, zo raadt de Consumers Union aan, op een ondergrond waar geen tapijt ligt op ieder voet een paar keer op en neer springen om de tussenzool te testen.

Flexibilieit en stabiliteit zijn van belang voor de afwikkeling van de voet en zijn afhankelijk van de vorm van de leest en de manier waarop de bovenschoen aan de tussenzool is bevestigd. De meeste lange-afstandlopers landen op de buitenkant van hun hiel. Het gewicht van de loper verplaatst zich vervolgens diagonaal over de zool naar de grote teen. De schoen moet flexibel zijn om die afwikkeling van de voet te kunnen volgen en stabiel om niet te ver naar binnen of naar buiten door te zwiepen.

Ongeveer vijftien procent van de lopers heeft last van overpronatie. Ze wikkelen te ver naar binnen af. Ongeveer tien procent van de lopers heeft last van het tegenovergestelde, oversupinatie. Zij lopen te veel op de buitenkanten van hun voorvoet. Beide afwijkingen kunnen lijden tot blessures. Je kan aan het slijtagepatroon van je oude loopschoenen zien of je daar last van hebt. Neem daarom de oude schoenen mee als je een nieuw paar gaat kopen. Overpronatie vraagt om een stabielere schoen, oversupinatie om een flexibeler exemplaar. Bovendien hebben sommige types een corrigerende zool waarin schuim van verschillende hardheden is verwerkt.

Een rechte leest, zonder hoek tussen de hielpartij en de voorvoet, is stabiel, maar minder flexibel. Een gebogen leest is flexibeler, maar minder stabiel. Als je de binnenzool uit de schoen haalt kan je zien of het type een stabiele 'board-leest' heeft, waarbij de bovenschoen aan een glasfiber plaat is bevestigd die op de tussenzool zit. In de schoen lopen de naden aan de buitenkant. Een minder stabiele "slip-leest' bestaat uit een volledig ronde bovenschoen, een "mocassin', die in zijn geheel op de zool is geplakt. De naad loopt in het midden. Er bestaan ook combinaties van beide technieken. Test de flexibiliteit door in de winkel op je tenen te gaan staan. De voorvoet moet gemakkelijk kunnen buigen.

Om de juiste maat te bepalen is het einde van de middag het meest geschikt. Dan zijn de voeten dikker. Neem sokken mee die je ook voor het hardlopen gebruikt. Hou aan de voorkant een halve centimeter ruimte over, omdat voeten tijdens het rennen iets uitzetten. Pas aan beide voeten, omdat die van grootte kunnen verschillen. Koop voor de grootste voet. Ren in de winkel een paar passen en stop plotseling. Als je voeten schuiven in de schoen kan je beter een kleinere maat proberen.

Na de keuze van het juiste materiaal wacht de verbetering van de looptechniek. Sommige Afrikaanse atleten lopen zo gracieus en soepel dat ze het zonder schoen kunnen stellen. Maar de amateur zal baat hebben bij de 'hardloopbrochure' van de Koninklijke Nederlandse Atletiek Unie. Die is gratis te verkrijgen bij de KNAU.

    • Remmelt Otten