GATT: Japan ondermijnt de vrijhandel

GENEVE, 14 OKT. Japan is te passief in zijn steun voor handelsliberalisatie. en maakt te vaak bilaterale afspraken over "geleide handel'. Tokio ondermijnt hiermee de door haar zelf uitgesproken bereidheid te participeren in een multilateraal handelssysteem.

Dit staat in een gisteren in Genève gepubliceerd rapport van het secretariaat van de GATT (Algemene Overeenkomst over Tarieven en Handel).

In het rapport over de Japanse handelspolitiek wordt het land, 's werelds op twee na grootste handelsnatie na de VS en de EG, opgeroepen zich meer aan de GATT-regels te houden en handelsbarrières te verlagen. De GATT erkent dat Japan sinds 1990 de toegang van het buitenland op haar markt heeft verbeterd, maar dat is niet ver genoeg gegaan.

In de maand september steeg het overschot op de Japanse handelsbalans opnieuw, vooral door de dalende import (een gevolg van tragere groei) en de sterke yen. Japan voerde vorige maand voor 12,07 miljard dollar meer uit dan in. Vorig jaar bedroeg het totale handelsoverschot 100 miljard dollar. Versoepeling van protectionistische maatregelen zou volgens de GATT het overschot moeten terugdringen.

Volgens de GATT zijn concessies van Japan veelal pas doorgevoerd na druk van handelspartners. En de recent aangekondigde vergroting van de import met 5 miljard dollar in de komende anderhalf jaar vloeit voort uit verplichtingen die reeds voor 1990 waren aangegaan, zo staat in het rapport.

De GATT heeft forse kritiek op de bescherming van de landbouw. De agrarische sector in Japan is een van de meest gesubsidieerde in de geïndustrialiseerde landen. De voedselprijzen zijn er gemiddeld twee maal zo hoog, de prijzen voor rijst en melkprodukten zelfs vier tot vijf maal. Ook in de sectoren leder en schoeisel, textiel en kleding houdt Japan er volgens de GATT te veel protectionistische maatregelen op na.

De GATT beschuldigt Tokio ervan het wereldhandelssysteem van haar 105 lidstaten, ondanks verbale steun, te ondermijnen met bilaterale handelsafspraken. Het GATT-systeem is er juist op uit gelijke kansen te scheppen voor alle staten op de wereldmarkt. Japan ging onder druk akkoord met handelsafspraken met de VS over auto-onderdelen en met de EG over auto's.

Vertegenwoordigers van geïndustrialiseerde en ontwikkelingslanden bij de GATT schaarden zich in een discussie over het rapport achter de conclusies. De Japanse vertegenwoordiger, Kazuo Asakai, meende echter dat het wel meevalt met de protectie in de landbouw en de last voor de consument. De weigering van Japan en Zuid-Korea om het bijna-invoerverbod op rijst te versoepelen, is een van de struikelblokken in de afronding van de Uruguay-ronde, de besprekingen in het kader van de GATT over liberalisering van de wereldhandel.

Het rapport over Japan maakt onderdeel uit van een in 1989 gestarte reeks onderzoeken naar het handelsbeleid van de aangesloten landen. (Reuter)