"Deadzone' omvatte geen 80 huizen

AMSTERDAM, 14 OKT. Het verloop van de schattingen van het dodental ten gevolge van het neerstorten van de Boeing 747 van El Al op de Bijlmer roept nog steeds vragen op. Nu er meer bekend is over de slachtoffers is ook in te zien hoe het komt dat de aanvankelijke schattingen zo hoog waren.

Tachtig woningen zouden zijn verwoest. Dat was de eerste vaststelling van de schade, door de autoriteiten gedaan. De huisnummers van deze tachtig woningen waren daags na de ramp bekend. Op basis van het bevolkingsregister concludeerde de gemeente toen dat er op deze adressen 239 personen stonden ingeschreven. Aan de betrouwbaarheid van deze registratie werd getwijfeld maar het gaf in elk geval een eerste indicatie van het aantal slachtoffers. Reeds in de loop van die eerste dag na de klap werd de schatting omtrent het aantal getroffen woningen genuanceerd. Er zouden 27 woningen in één klap zijn weggevaagd en circa vijftig woningen zijn verwoest dan wel onherstelbaar beschadigd. Daarnaast zouden nog eens 150 woningen forse schade hebben opgelopen.

Wie nu de adressen van de zekere en vermoedelijke slachtoffers, zoals ze door de gemeente zijn openbaar gemaakt, intekent op een gevelaanzicht van de getroffen flats, valt de messcherpe scheidslijn op tussen het deel van de flats zonder (vermoedelijke) doden en het deel mét. Nagenoeg alle slachtoffers op Groeneveen zijn gevallen in de ene kolom die zich het dichtst bij Klein Kruitberg bevindt. In de kolom daarnaast is voor zover nu bekend niemand omgekomen. In de flat Klein Kruitberg zijn nagenoeg alle slachtoffers gevallen in de twee kolommen die zich het dichtst bij Groeneveen bevinden. In de kolom direct naast Groeneveen zijn slachtoffers te betreuren vanaf de eerste verdieping omhoog en in de kolom daarnaast vanaf de zesde. In de appartementen die verder van de hoek liggen zijn voor zover nu bekend geen doden gevallen. Tekent men de contour strak om de woningen waarin doden zijn te betreuren, dan omvat deze 25 woningen: de woningen die bij de klap in één keer zijn weggevaagd.

Bij wijze van hypothese zou men kunnen veronderstellen dat alle dodelijke slachtoffers zijn gevallen in deze woningen of op het veld voor de flats. Weliswaar is van vijf zekere en elf mogelijke slachtoffers een adres bekend buiten de direct weggevaagde zone of zelfs buiten Groeneveen en Kruitberg, maar de meesten van hen hadden een adres zover daarvandaan, dat ze alleen kunnen zijn getroffen als ze in het weggevaagde deel op bezoek waren, of zich op het veldje voor de flat bevonden.

Uitgaande van deze hypothese is duidelijk hoe men tot het te hoge aantal van 239 - later “meer dan tweehonderd” - slachtoffers kwam. Men was daarbij uitgegaan van 80 getroffen woningen. Al spoedig bleek echter dat slechts 25 à 27 woningen direct getroffen zijn en dat de aanwezigen in de overige woningen voldoende tijd hebben gehad om het pand te verlaten voordat de hitte niet meer te verdragen was.

Open vragen blijven er volop. De autoriteiten hebben namelijk niet bekendgemaakt wat er van de bewoners van de overige zeven woningen in de "dead zone' is geworden. Hebben zij het overleefd, omdat ze toevallig niet thuis waren? Of is de politie nog naar hen op zoek? In dat laatste geval zou het dodental nog aanzienlijk kunnen oplopen. Immers, van de 20 slachtoffers die (waarschijnlijk) van Ghanese komaf zijn, woonden er zestien in slechts drie appartementen.

Van enige van de zeven appartementen waarvan tot nog toe geen doden of vermisten zijn opgegeven, hebben de bewoners zich wel gemeld. De politie wil daaruit echter niet de conclusie trekken dat er dan ook niemand aanwezig was in die woningen op het moment van de klap. Men wil ook niet per woning zeggen of zich bewoners hebben gemeld en of deze bewoners er zelf van overtuigd waren dat er verder niemand in de flat was.

De Britse patholoog-anatoom A. Busuttile, die betrokken was bij het identificeren van de slachtoffers van de crash bij het Schotse dorp Lockerbie, meent dat in een situatie als deze maximaal dertig procent van de lichamen volkomen verast. Aangezien er resten van 51 personen zijn gevonden, zou het maximale aantal slachtoffers hiermee op 73 komen. Denkbaar is dus dat er nog een paar woningen vol Ghanezen of Nigerianen zaten. Zulke gissingen kunnen echter niet op hun waarde worden beoordeeld, omdat de autoriteiten voortdurend hebben geweigerd duidelijk te maken op welke gegevens hun schattingen van het aantal slachtoffers waren gebaseerd. Als die gegevens van meet af aan waren gepubliceerd, had hoogstwaarschijnlijk reeds vorige week maandag kunnen worden vastgesteld dat de kans op slachtoffers in wonigen die niet meteen waren weggevaagd, gering was. De raming van het dodental had bij een grotere mate van openbaarheid binnen 24 uur na de klap kunnen worden teruggebracht tot ruim beneden de honderd.

    • Dick van Eijk