Team onderzoek Bijlmer omstreden

DEN HAAG, 13 OKT. De samenstelling van het team dat de oorzaak van de ramp met de El Al-Boeing onderzoekt is in strijd met de nieuwe Luchtvaartongevallenwet, zoals die door de Eerste en Tweede Kamer is aangenomen.

Om belangenverstrengeling tegen te gaan schrijft de nieuwe wet voor dat onderzoek naar vliegtuigongelukken niet in handen mag zijn van de Rijksluchtvaartdienst (RLD), maar door een onafhankelijke instantie wordt uitgevoerd. Minister Maij-Weggen heeft vorige week de leiding van het onderzoek toevertrouwd aan mr.J.W. Weck, directeur-generaal van de RLD. Zij kon dit doen omdat de wet, die afgelopen zomer de Senaat is gepasseerd, om formele redenen nog niet van kracht is.

In het huidige onderzoek is de RLD zowel onderzoeker als betrokkene. De dienst is verantwoordelijk voor de veiligheid in de lucht en op de grond en wordt geacht nu te onderzoeken of ze daarbij juist heeft gehandeld.

Onderzoek op grond van de bestaande wet, de Luchtvaartrampenwet uit 1936 die nu wordt vervangen door de Luchtvaartongevallenwet, heeft in het verleden tot belangenverstrengeling geleid. Zo heeft de toenmalige minister Smit-Kroes in 1990 achter gesloten deuren de RLD de leiding van een onderzoek naar een vliegtuigongeluk in Zeeland ontnomen, omdat een van de betrokken partijen vermoedde dat de RLD zelf deel had in de oorzaak ervan.

Juist om dit soort gevallen te voorkomen heeft Maij-Weggen, onder druk van de Tweede Kamer, de nieuwe Luchtvaartongevallenwet begin vorig jaar zodanig gewijzigd dat onafhankelijkheid van het vooronderzoek naar de oorzaak van luchtvaartrampen is gegarandeerd. Een voorstel van de minister om in veel gevallen toch de RLD-topman de leiding te geven verwierp de Kamer.

De PvdA wil dat de minister alsnog probeert een onafhankelijk onderzoeker te benoemen. Via een wetswijziging dwong de Kamer de minister vorig jaar de onafhankelijkheid van een onderzoek te garanderen. “Aangezien bij vele ongevallen en incidenten de RLD direct of indirect betrokken kan zijn” wordt met het wetsvoorstel niet een zo onafhankelijk mogelijke situatie gecreëerd, aldus het amendement.

Pag 7: PvdA wil een onafhankelijk onderzoeker

Volgens een woordvoerder van de minister is het Bijlmer-onderzoek in handen van de RLD gesteld omdat de nieuwe wet nog niet in het Staatsblad is verschenen. PvdA-Kamerlid De Jong vindt echter dat alsnog moet worden bekeken of een onafhankelijk onderzoeker kan worden benoemd.

De Jongs fractiegenoot Feenstra, die namens de PvdA de Luchtvaartongevallenwet heeft behandeld, vindt dat “de minister nu al moet anticiperen op de nieuwe wet”.

Het CDA-Kamerlid Frissen, partijgenoot van minister Maij-Weggen, is aanmerkelijk voorzichtiger. Hij ziet nog geen aanleiding te twijfelen aan de onafhankelijkheid van het onderzoek. “Ik ga er van uit dat er zoveel mogelijk wordt gehandeld in het licht van de nieuwe wetgeving. Dat is ons ook door de minister toegezegd.”

Volgens VVD-woordvoerder Jorritsma had de minister geen andere mogelijkheid dan de directeur-generaal als vooronderzoeker aan te stellen. “Dat schrijft de luchtvaartrampenwet voor, zo heeft de minister ons vorige week verteld.” Jorritsma benadrukt dat ze het liefst een onafhankelijke vooronderzoeker heeft, maar dat dat onder de huidige omstandigheden niet kan.

De formele reden dat de wet nog niet van kracht is geworden, is dat in de nieuwe wet de maximumleeftijd van de voorzitter van de Raad voor de Luchtvaart is gelimiteerd. “Omdat de huidige voorzitter die leeftijdsgrens al heeft overschreden, moeten we eerst een nieuwe voorzitter vinden”, aldus de zegsman van het departement.