Onze zwarte broeders hadden vroeger banen, nu moorden ze

Ruim vier maanden na de rellen van dit voorjaar in Los Angeles is het puin geruimd, maar de economische problemen blijven er groot, in het bijzonder voor de zwarten. Velen trekken naar elders.

LOS ANGELES, 13 OKT. Als er iemand schade lijdt van de wapenstilstand tussen de criminele jeugdbendes in Los Angeles, dan is het William Scott. Elke ochtend placht hij met zijn helpers in twee bestelwagens de anonieme lijken van de nachtelijke schietpartijen te transporteren naar de crematoria. Na de rellen heeft hij het veel minder druk gekregen. “Er is minder werk, nu de jongens zijn opgehouden met het vermoorden van elkaar”, zegt de in stofjas gehulde korte, zwarte man op cowboylaarzen.

Toch is het aantal doden niet afgenomen maar het geweld richt zich nu tegen onschuldige slachtoffers van roof. De stoffelijke overschotten blijven niet liggen maar worden opgeëist door de familie. En terwijl de zwarte bendes vrede hebben gesloten tussen de "broeders', zetten de Latino's en Aziaten de niet aflatende oorlog voort. 's Nachts wagen de bewoners van zuidelijk Los Angeles zich nooit op straat. De stilte wordt onderbroken door geweerschoten, politiehelikopters en sirenes. “De misdaad is erger”, zegt Scott met zijn donkere melodieuze stem, terwijl hij aan zijn grijze baard krabt. “Onze jonge broeders en zusters hadden vroeger banen. Nu moorden ze om aan geld te komen.”

Sommige winkels in de arme wijken zijn al weer opgebouwd na de branden en plunderingen bij de rellen. Koreanen hebben de verzekeringen voorgeschoten voor hun winkels met kruidenierswaren of dure gympies. Latino's hebben nieuwe winkels gesticht. Fris geverfde voorgevels met Spaanstalige opschriften geven aan hoe snel de oorspronkelijk zwarte wijk verandert. Maar de meeste zwart geblakerde ruïnes zijn gebleven, als gaten in een gebit. Alleen het puin is geruimd.

Veel zwarte ondernemers hebben te weinig spaargeld of worden gediscrimineerd door de bank. Bewoners zonder auto kunnen soms geen eten meer kopen, omdat de winkels te afgelegen zijn. Nog steeds is er voedselhulp nodig. Washington heeft wat verlichting gegeven met 1,3 miljard dollar hulpgeld en 500 miljoen dollar voor zomerbanen maar sindsdien is het stil geworden. Bush heeft een veto uitgebracht op een hulppakket voor grote steden met belastingvoordelen voor bedrijven die zich daar willen vestigen. Zwarte aannemers klagen dat ze te weinig worden betrokken bij het herstel van de stad.

Scott, als zwarte ondernemer een "rolmodel' voor zijn omgeving, staat voor zijn auto-uitdeuk en -spuiterij in Compton, een stadje in de verpauperde agglomeratie van zuidelijk Los Angeles. Sinds de rellen durven de verzekeringsmaatschappijen geen auto's meer naar hem te sturen, omdat ze bang zijn geworden voor Compton.

Voor de muur van Scotts bedrijfje zijn de zogenoemde killing fields een lege betonnen vlakte met oude auto's en een kiprestaurantje. Hier ontdoet de onderwereld zich vaak van lijken. Er zijn ook tippelaarsters. De politie vraagt meestal advies aan Scott over wie ze moeten meenemen en wie ze moeten laten gaan. Op de binnenmuur van het autobedrijfje zijn overal kogelgaten. “Je moet jezelf verdedigen”, verklaart Scott. “We schieten zodra er weer iemand komt om te roven. Ik houd ze onder schot tot de politie komt en dan word ik gepakt wegens verboden vuurwapenbezit.”

Scott heeft zijn prijs betaald in Zuid-Californië, waar hij sinds 1952 woont. Voor de deur van Scotts kantoortje is zijn 30-jarige zoon doodgeschoten bij een beroving. Een tweede zoon overleed aan aids. Hij herinnert zich nog dat hij elke maandag een tiental auto's met kogelgaten kreeg voor reparatie. Nu komen ze niet meer bij hem maar hij heeft veel andere ijzers in het vuur, zoals een autoverhuur met gettovoorwaarden (doe wat je wenst maar ik wil er niets mee te maken hebben), een limousinedienst (“mooie vrouwen achter het stuur, dat helpt”), twee begrafenisauto's en de lijkophaaldienst. Terwijl hij telefoneert, speelt hij met een dik pak gevouwen honderdjes. Hij krijgt voortdurend verzoeken om geld. Zijn antwoorden variëren van “Maak me niet weer boos” tot “natuurlijk, liefje, kom maar meteen, want opa heeft het geld klaar liggen”.

Hij doet veel zaken met de groeiende aantallen Zuidamerikaanse immigranten, die de zwarten economisch verdringen. Hij heeft niets dan lof voor hen. “Ze hebben geld en ze geven grote feesten. Ze durven ook tot laat in de nacht in dancings door te gaan”, zegt hij. “Ze kunnen leningen krijgen om huizen te kopen. Ze krijgen ook alle banen. Als een zwarte 's morgens in een andere wijk komt, om te werken, komt er meteen een politie-helikopter en 40 agenten die hem weer terug naar huis escorteren.”

Zelf heeft hij ook liever Latino's dan zwarten in de zaak. “Ze vragen mij vaak waarom ik geen brother aanneem. Maar ik heb niets dan pech met ze. Ze willen niet werken. Als ik ze 4,25 dollar per uur bied, lachen ze me uit”, zegt hij. “Een Latino gaat 12 uur achter elkaar door op zondag, als het moet. Latino's geven maar weinig uit. Maar zwarten moeten meteen een gouden ketting van 100 dollar, een overhemd van 80 en gymschoenen van 140 dollar hebben. Ik zie wat er is gebeurd. De zwarten hadden hun kostje gekocht hier met de wapenindustrie. Maar nu er vrede is, hoeven ze geen bommen en straaljagers meer te maken. De autofabrieken zijn ook gesloten. Vroeger verdienden ze 16 tot 20 dollar per uur inclusief medische en tandheelkundige zorg en vakantie. Ik kan ze dat niet geven.”

Er is een algemene trek terug van zwarten naar het zuiden van het geïndustrialiseerde noorden. Sharr Robinson en haar familie hebben genoeg van de puinhoop in Los Angeles en gaan verhuizen. Sharrs ouders zijn al teruggekeerd naar hun geboortestreek Louisiana. Ze ontfermen zich daar over de kinderen van Sharr en haar zus Rosie. “Ze willen niet dat onze kinderen ooit nog hier komen”, zegt Rosie, wier neefje voor de tweede maal wegens drugshandel in de gevangenis zit. “Het onderwijs is slecht en ze komen toch maar in jeugdbendes terecht.” Het schooldistrict van Los Angeles heeft nu geld uitgetrokken voor wapendetectoren. Sharr en Rosie overwegen nu naar Georgia en Texas te gaan.

Ze maken deel uit van de zwarte trek terug naar het zuiden. De industriesteden hebben met de recessie hun aantrekkelijkheid verloren voor de zwarte ongeschoolde werkers, die er begin deze eeuw massaal heen trokken. Veel laaggeschoolde zwarten, latino's en blanken trekken nu steun. Hoe meer kinderen, des te hoger de uitkering, met medische verzekering, huursubsidie en voedselbonnen. Californië heeft de meest royale bijstand in de VS.

Hoewel vindingrijke immigranten de arme zwarten economisch inhalen, lijden velen van hen onder de zelfde uitzichtloze armoede. Het liberale immigratiebeleid heeft van Los Angeles een gedeeltelijke Derde-Wereldstad gemaakt. Bij stoplichten verkopen latino's met Mexicaanse hoeden zakken met sinaasappels en noten aan automobilisten.

Ondanks de malaise is wonen in Zuidelijk Los Angeles niet goedkoop. De ouders, die goede banen hadden, hebben vaak hun hypotheek al afbetaald maar jongeren kunnen zich geen huizen meer veroorloven en blijven thuis wonen. De zwarten worden door spaarzame en ondernemende immigranten uit de woningmarkt gedreven. De enige illusie van welstand komt van de drugshandel.

    • Maarten Huygen