Naar Duitsland gesmokkeld nucleair materiaal waardeloos

De Duitse politie is nog steeds op zoek naar twintig kilo hoogverrijkt uranium dat een aantal Poolse handelaren volgens eigen opgave in Duitsland had willen verkopen. De vijf Polen, die dit weekeinde in Frankfurt werden aangehouden, bleken ook in het bezit van radioactief cesium en strontium. Inmiddels heeft het Bochumer openbaar ministerie een informatiestop afgekondigd om verder onderzoek niet te hinderen.

De materialen zijn absoluut niet geschikt voor de produktie van kernwapens, waarvoor in de praktijk alleen hoogverrijkt uranium en voldoende zuiver plutonium zijn te gebruiken. Wel versterkt de affaire de conclusie dat er verontrustende lekken zijn ontstaan in het Oosteuropese nucleaire circuit.

De Polen probeerden het strontium en cesium kennelijk in het Westen te verhandelen. Juist uit dat gegeven leidt een woordvoerder van het Internationaal Atoomagentschap (IAEA) in Wenen overigens af dat het hier om ondeskundige amateurs gaat die geen notie hebben van de waarde van radioactieve materialen en splijtbare produkten. Vooralsnog gaat hij ervan uit dat het "hoogverrijkte' uranium slechts natuurlijk uranium zal blijken te zijn dat in kleine porties nauwelijks commerciële waarde heeft.

Cesium-137 en strontium-90 hebben dat zéker niet. De beide materialen zijn te beschouwen als afvalstoffen van de kernsplijting in kerncentrales. Ze worden bij de "opwerking' van opgebrande splijtstofstaven vrijgemaakt en er is daarom een overvloedig aanbod van het materiaal. De handelswaarde is navenant gering. Bovendien kunnen laboratoria die over de vereiste vergunningen beschikken de produkten vrijelijk inkopen bij bedrijven die gespecialiseerd zijn in de handel in radioactieve isotopen. Een voorbeeld daarvan is Amersham International in Engeland.

Strontium-90, vroeger wel in radiotherapie en lichtgevende verf gebruikt, kent tegenwoordig niet veel toepassing meer. In principe kunnen technische en wetenschappelijke laboratoria een nuttig gebruik maken van de bèta-straling (negatieve kerndeeltjes) die het isotoop afgeeft, bij voorbeeld voor diktemeting aan metalen platen.

Cesium-137 geeft zowel bèta-straling als gammastraling (harde röntgenstraling) af. De gammastralen worden wel in radiotherapie en de sterilisatie van levensmiddelen gebruikt. Het Nederlandse bedrijf Gammaster in Ede gebruikt overigens kobalt-60. Strontium-90 en cesium-137 verliezen beide in ongeveer dertig jaar de helft van hun activiteit.