Exporteurs omzeilen uitvoerverbod varkens; Dieren "omgekat' met Belgische merktekens

ROTTERDAM, 13 OKT. Twee Nederlandse exporteurs van varkens hebben volgens de Algemene Inspectiedienst (AID) van het ministerie van landbouw het exportverbod op levende varkens proberen te omzeilen door hun dieren “om te katten” tot Belgische varkens. Het uitvoerverbod werd vorige maand door het ministerie van landbouw afgekondigd nadat blaasjesziekte was geconstateerd bij Nederlandse varkens in Italië.

Om toch uitvoer mogelijk te maken, werden de blikken oormerken van Nederlandse varkens losgeknipt en vervangen door Belgische merktekens. De AID heeft processen-verbaal opgemaakt wegens clandestiene uitvoer, aldus een woordvoerster. De zaken worden overgedragen aan het openbaar ministerie in Roermond en Breda.

De exporteur uit Lunteren, de firma Van der W., is vorige maand betrapt in Grubbenvorst, waar negentig varkens een valse nationaliteit werd aangemeten. De firma van Van der K., exporteur uit Pijnacker en voormalige baas van Van der W., liep tegen de lamp in Italië met 49 varkens waarmee geknoeid bleek. Van der K. had samengewerkt met een handelaar uit Lier in België.

Het ministerie van landbouw in België is in samenwerking met Nederlandse collega's eveneens bezig met een onderzoek naar de fraude. Volgens woordvoerder Cappelle in Brussel heeft de fraude met Nederlandse varkens grote schade berokkend aan de Belgische export omdat de Italianen na de geconstateerde onregelmatigheden ook de Belgische export van varkens niet langer vertrouwden. “De uitvoer werd door Italianen in feite geblokkeerd door de varkens soms dagenlang te onderzoeken en tijdrovende bloedproeven te nemen”, aldus Cappelle.

Vier Belgische exporteurs van levende varkens hebben advocaat mr. A. Gits uit Kortrijk ingeschakeld om langs civiele weg schade voor een bedrag van ruim 500.000 gulden - die is ontstaan door het stilliggen van de handel - te verhalen op de verdachte Van der K. uit Pijnacker. Die zegt dat hij op zijn beurt het slachtoffer is van fraude. Van der K. verklaart te goeder trouw varkens te hebben gekocht voor export in België van een man die zijn handel weer had van een fokker in Chaam die de oormerken heeft verwisseld.

Exporteur V. uit Lunteren geeft toe dat de oormerken van zijn varkens verwisseld zijn. Hij spreekt van “nonchalance” die “voor insiders in de branche best te begrijpen is”.

Van fraude is volgens V. geen sprake. “Fraude is als je iemand oplicht en een miljoen gulden in je zak steekt”, aldus V. Illegale uitvoer naar Italië kan volgens hem evenmin worden bewezen. “De varkens zouden naar Duitsland gaan, net voordat het exportverbod officieel werd”.

Gits beklaagt zich over de houding van het ministerie van landbouw in België dat hem weigert inzage te geven in het proces-verbaal dat tegen Van der K. is opgemaakt. Gits zal een strafklacht tegen de fraudeurs indienen zodat hij zich in die procedure partij kan stellen om verhaal te halen.

De landbouwattaché bij de Nederlandse ambassade in Italië, F.J.B. Bruins, roept de exporteurs van varkens op in eigen kring strenge maatregelen te nemen tegen verdachte handelaren. “Het nu nog zeer goede imago van Hollandse produkten in Italië staat op het spel”, aldus Bruins. De export van vee en vlees naar Italië bedroeg vorig jaar 2,4 miljard gulden.

J. Wittebols, voorzitter van de Vereniging van exporteurs van levende varkens (VELV), vindt het echter niet zijn taak op te treden tegen de twee leden die van fraude worden verdacht. “Als je een hoop handel kunt doen en het mag niet, is het begrijpelijk dat je tussen de regels door probeert te manoeuvreren”, aldus Wittebols.

Een aantal van de 23 leden die bij de VELV zijn aangesloten, wil dat de bedrijven uit Pijnacker en Lunteren uit de vereniging worden gezet wegens het, zoals het genoemd wordt, “verbelsen” (Belgisch maken) van varkens. Privé-detective B. Zuidema die in opdracht van de Nederlandse Credietverzekeringsmaatschappij fraude bij het betalen van verzekeringspremies door Van der K. heeft onderzocht, noemt de nu in opspraak geraakte exporteurs “twee grote gangsters die de hele bedrijfstak in gevaar brengen”.

In Nederland worden wekelijks 150.000 varkens en biggen geëxporteerd tegen gemiddelde prijzen van circa 115 gulden per big en 325 gulden per varken. Het permament veterinair comité van de EG in Brussel heeft besloten dat het exportverbod op levende varkens vanaf 15 oktober - op twee regio's na - voor Nederland wordt opgeheven. Bruins verwacht dat het daarna nog enkele dagen zal duren voordat de uitvoer naar Italië op gang komt omdat grensposten op de hoogte moeten worden gesteld.

Volgens de Nederlandse exporteurs staat het vast dat de blaasjesziekte die begin september in de Italiaanse plaats Fano bij Nederlandse varkens werd geconstateerd, pas in Italië op de varkens is overgebracht. In het betrokken gebied heerst blaasjesziekte. De besmettelijke ziekte werd ook pas bij Nederlandse varkens geconstateerd nadat ze reeds enige dagen in een Italiaans slachthuis waren. De incubatietijd van de ziekte bedraagt ongeveer vier dagen.

Zuidema zegt door een Italiaanse tussenhandelaar te zijn verzekerd dat de ziekte door Italianen opzettelijk in de plaats Fano op de Nederlandse varkens is overgebracht. “Het was puur de bedoeling Nederlandse veeboeren in diskrediet te brengen”, aldus Zuidema. De actie zou ook geïnspireerd zijn door het aandringen van Nederland in EG-verband om de naleving van de melkquota door Italianen af te dwingen.