Schat laakt uitvoering van zijn muziekstuk

Etudes voor Piano en orkest, Muziekcentrum Enschede (14/10), Vredenburg Utrecht (15/10) en Concertgebouw Amsterdam (17/10).

AMSTERDAM, 12 OKT. In een persverklaring na de première vorige week van De Opening door het Brabants Orkest schreef componist Peter Schat teleurgesteld te zijn over de uitvoering en over de samenwerking met chefdirigent Arpád Joó. Na de première heeft Schat op het podium echter wel het applaus in ontvangst genomen en het orkest bedankt. Schat: “Aan de musici lag het niet, die hebben gedaan wat ze konden. Dat ik de dirigent een hand heb gegeven, is een misplaatste vorm van fatsoen. Misschien had ik hem van het podium moeten duwen. Je kunt niet radicaal genoeg zijn.”

Schat verwijt de dirigent gebrek aan belangstelling voor zijn werk en een te geringe voorbereidingstijd. “Het gaat om een nieuwe compositie. Het publiek kan het werk niet vergelijken met eerdere uitvoeringen en denkt dus dat het zó hoort te klinken. Voor de oorlog en vlak daarna werd op deze manier met eigentijdse muziek omgesprongen. Zo wordt veel schade berokkend aan de moderne muziek.”

Het ging al mis tijdens de eerste orkestrepetitie waarbij Schat aanwezig was. “Wat komt u hier eigenlijk doen?” schijnt dirigent Arpád Joó aan de componist te hebben gevraagd. Repetities voorafgaande aan een première kunnen voor een componist belangrijk zijn om dingen, waaraan hij twijfelde tijdens het componeren, te controleren en zo nodig bij te stellen. Zover is het echter in Eindhoven niet gekomen. Peter Schat: “Er werd zeer oppervlakkig gerepeteerd. Mijn enige zorg was, dat de dirigent ten minste deed wat er stond.”

Tijdens de laatste repetitie heeft Schat zoveel mogelijk geprobeerd orde op zaken te stellen. Schat: “Ik kon iedere maat wel ingrijpen. Bij deze dirigent ontbrak elk gevoel voor nuancering. Hij had geen aandacht voor details, koos verkeerde tempi, lette nauwelijks op de dynamiek en de balans tussen de instrumenten.”

H. van Werkhoven, directeur van het Brabants Orkest, wil niet verder op het conflict ingaan. Hij vindt dat Schat de gastvrijheid van het orkest heeft beschaamd. Van Werkhoven: “Na de laatste repetitie heeft Schat niets gezegd, maar is naar huis gegaan om zijn persverklaring te schrijven. Hij wilde gewoon een rel en dat is jammer. Ik vind dat Schat een geslaagde compositie heeft geschreven, die een goede uitvoering heeft gehad.”

Inmiddels repeteert Peter Schat met Edo de Waart, dirigent van het Radio Filharmonisch Orkest, voor de première van Etudes voor piano en orkest (solist: Jean-Ives Thibaudet) Schat: “Het is alsof ik van de hel in de hemel ben gekomen. Hier wordt serieus gerepeteerd en met zorg gewerkt, zoals het hoort.”