Coach Polen verkeert in identiteitscrisis

ROTTERDAM, 12 OKT. Het Poolse voetbal steunt tegenwoordig op een uiterst wankele financiële basis. Het onder de communisten nog in een gedisciplineerd keurslijf gestoken sportsysteem ligt aan scherven, waarna er een ware exodus van Poolse profvoetballers heeft plaatsgevonden naar het buitenland. Ze vormen de voornaamste redenen waardoor het Poolse nationale elftal sinds 1986 ontbroken heeft op alle belangrijke grote toernooien.

Niettemin gebeurde er afgelopen zomer een klein wonder. Het olympisch elftal van Polen behaalde een zilveren medaille in Barcelona. Wat direct het startsein betekende voor een competentiestrijd tussen de trainer van de olympische selectie, Wojcek, en bondscoach Strejlau die tot op de dag van vandaag voortduurt. Aangewakkerd door de publieke opinie. Gevoed door de man in de straat die er van overtuigd is dat Strejlau, die de kern van de Poolse olympische selectie gebruikt in het kwalificatietoernooi voor het WK van 1994 in de Verenigde Staten, het veld dient te ruimen voor de populaire Wojcek.

De moeizame 1-0 overwinning voor slechts 10.000 toeschouwers in de kwalificatiewedstrijd van Polen tegen Turkije in Warschau deden de discussie weer hoog oplaaien rondom Strejlau wiens gedachtengang wat het nationale team betreft zwaar op twee gedachten hinkt. Noodgedwongen weliswaar, want na de omwenteling in Polen is de coach in een soort identiteitscrisis geraakt. Hij kan door hun ervaring de Poolse spelers uit het buitenland moeilijk missen, maar Strejlau zweert wel bij de oude situatie dat hij zijn voetballers voor een belangrijke interland minimaal een week van tevoren bij elkaar heeft.

Dat ging allemaal nog wel toen hij in 1989 de verantwoordelijkheid over het nationale elftal kreeg en slechts drie internationals in het buitenland speelden. Maar tegenwoordig zijn er wel 23 Poolse kandidaat-internationals die bij buitenlandse clubs hun brood verdienen. Die voetballers laten maar al te graag het belang van de club waar zij bedragen krijgen toegeschoven die in hun vaderland in het voetbal nooit te verdienen vallen, prevaleren boven de nationale ambities om weer de grote voetbalnatie van weleer te worden.

Daarom zette Strejlau voor de wedstrijd tegen Turkije rustig drie buitenlanders buiten de selectie omdat zij te laat in het trainingskamp arriveerden. Het bericht dat Strejlau ook woensdag tegen Nederland een aantal buitenlandse legionairs mist, komt nauwelijks als een verrassing. Hoewel van de selectie tegen Turkije voor het duel tegen Nederland op dit moment alleen Juskowiak van Sporting Lissabon - oververmoeid volgens trainer Bobby Robson - ontbreekt.

Strejlau is afgelopen vrijdag met zijn selectie al gearriveerd in Krimpen aan de IJssel om zich zo goed mogelijk voor te bereiden op de woensdag in de Kuip te spelen interland tegen Nederland. Maar hij heeft inmiddels wel alweer voor het nodige vuurwerk gezorgd door de ervaren Wlodzimier Smolarek, 35 jaar, aan zijn selectie toe te voegen. De 63-voudig international, die in 1988 naar Feyenoord kwam en momenteel bij FC Utrecht voetbalt, heeft drie jaar geleden afscheid genomen van het Poolse elftal. “Maar Smolarek is één van de zestien spelers die in aanmerking komen tegen Nederland”, zegt de bondscoach over de verrassende keuze van de speler die hij ook nog kent toen Strejlau zijn trainer bij Legia Warschau was.

“Er werd in Polen al geruime tijd gespeculeerd over de terugkeer van Smolarek”, zegt Ryszard Starzynski van de Poolse krant Pielke Nozna. “Want de zwakte van dit Poolse team schuilt in de onervarenheid. De groep is te weinig op elkaar ingespeeld. We hebben bijvoorbeeld geen speler meer als Zmuda die zoals vroeger de achterhoede kon organiseren. Het is onduidelijk wie de spelbepaler moet worden in dit Poolse team. Dat maakt de keus voor Smolarek duidelijk. Hij kent het Nederlandse voetbal en is gewend aan het systeem dat de tegenstander speelt.”

Door het regelmatige wisselen van buitenlanders in de selectie is niemand precies meer op de hoogte van de kracht van het Poolse voetbal, dat sinds 1968 elf wedstrijden gespeeld heeft tegen Nederland, waarvan de Polen er drie hebben verloren. Waarvan slechts één keer thuis. Katowice was vroeger een onneembare vesting voor Oranje dat zelfs in zijn beste dagen met Cruijff en Neeskens werd weggespeeld in Polen. Maar die ambiance behoort tot een nostalgisch verleden in Polen. Zelfs een kaartje voor het voetbal is tegenwoordig al te duur voor de meeste supporters die al genoeg moeite hebben in hun dagelijkse levensonderhoud te voorzien.

Lag vroeger de grens van een Poolse speler die naar het buitenland mocht eerst op 30- en later op 28 jaar, tegenwoordig gaat een voetballer die zich een beetje talent waant al op 18-jarige leeftijd uit Polen weg. Het vormt een schril contrast met de situatie toen Juventus-president en eigenaar van FIAT, Agnelli, in de jaren tachtig een autofabriek in Polen moest bouwen om Boniek naar Italië te kunnen halen.

Niettemin blijft Strejlau optimistisch. De nederlaag van Nederland tegen Noorwegen en het gelijkspel van Denemarken tegen Litouwen hebben hem in de overtuiging gesterkt dat de onderlinge krachtsverschillen in het internationale voetbal snel nivelleren. Met uitzondering van San Marino kan zowel Engeland, Nederland, Polen, Turkije of Noorwegen volgens Strejlau de kwalificatiepoule voor het WK winnen. Want een echte favoriet in de groep ziet hij na de recente ontwikkelingen niet.

Kwalificatie voor het WK in de Verenigde Staten wordt door zijn broodheren van de Poolse voetbalbond echter als een noodzaak gezien om het Poolse voetbal van de nodige harde valuta te voorzien waarmee de noodlijdende sport van een nieuwe-infrastructuur kan worden voorzien. Alleen om die reden al krijgt Nederland woensdag te maken met een meer dan gemotiveerde tegenstander.

Het financiële beeld van de clubs loopt daarbij in Polen nogal uiteen. Sommige verenigingen zijn erin geslaagd om sponsors te vinden. Lech Poznan, dat momenteel leider is in de Poolse competitie ondervindt geen financiële moeilijkheden en ook Legia Warschau niet. Legia krijgt geld van een Pools bedrijf dat een joint-venture heeft met Kodak. Gornik Zabrze heeft een hele speciale suikeroom. De club ontvangt elke maand 100.000 dollar van de Zwitser miljonair van Poolse afkomst Kozubal. Hij betaalt bovendien de premies van de spelers.

Financieel het zwaarst getroffen zijn de clubs die vroeger werden betaald door de kolenmijn-lobby zoals GKS Katowice en Widzew Lodz. Deze voetbalverenigingen kenden voor de politieke omwenteling geen financiële problemen omdat ze altijd zeker konden zijn van de financiële steun van de mijnbouw. Dat is nu voorbij. Zodat ook in die contreien een aantal talentvolle spelers - de internationals kregen slechts 300 dollar voor hun overwinning tegen Turkije - is vertrokken naar het buitenland.

M.m.v. van Derk-Jan Eppink