Weekoverzicht

Het leek er maandag even op dat de wereld een nieuwe beurskrach zou beleven. De financiële markten waren tamelijk nerveus om dezelfde redenen die de afgelopen maanden ook voor een ongekende valutacrisis zorgden in Europa: pessimisme over de groei, de wankele toestand van het Europees Monetair Stelsel (EMS) en het grote renteverschil tussen Duitsland en de VS. Na de grootste koersdaling op één dag sinds de staatsgreep in Moskou in augustus vorig jaar krabbelden de beurzen toch weer op.

De zwakke Europese munten, waaronder het pond en de lire, kwamen onder druk. Maar na het wegebben van de negatieve stemming zaten de munten, die beide niet meer in het EMS meedoen, weer in de lift. Ze profiteerden mee van de stijging van de dollar, die te danken was aan het feit dat de markten niet meer geloven in een renteverlaging door de Federal Reserve. De Italiaanse centrale bank kon zo de Lombard-rente met een half procent verlagen tot zestien procent. Toch blijft onzekerheid heersen over de steun die premier Amato straks krijgt voor zijn grote bezuinigingspakket. De Italiaanse protestpartij Lega Nord droeg hieraan nog bij door op te roepen tot een boycot van staatsleningen.

Het pond bleef in de plus na de toespraak van minister Lamont (financiën) op het Conservatieve partijcongres, die door menigeen als teleurstellend werd ervaren. Bovendien kampt Lamont met een geloofwaardigheidsprobleem sinds hij het pond uit het EMS liet vallen.

Uitlatingen van bestuurders van de Bundesbank, die enige relativering lijken aan te brengen bij de beoogde beperking van de geldgroei, hebben bij sommigen de hoop doen opleven dat in Duitsland de rente binnen afzienbare tijd toch omlaag gaat. Dat zou de rust op de valutamarkten terug kunnen brengen.

De al zes jaar slepende wereldhandelsbesprekingen in het kader van de GATT (Algemene Overeenkomst over Tarieven en Handel) lijken toch echt in een beslissende fase. Hoge EG- en Amerikaanse functionarissen proberen dit weekeinde de weg vrij te maken voor afsluiting van de zogenoemde "Uruguay-ronde'. President Bush kan een GATT-akkoord voor de verkiezingen van 3 november wel gebruiken. Deze week vierde hij met enig ceremonieel de ondertekening van het Noordamerikaanse vrijhandelsakkoord (NAFTA) tussen de VS, Canada en Mexico.

De Russische regering heeft maatregelen aangekondigd om de in een vrije val geraakte roebel te stabiliseren. Buitenlandse ondernemingen worden in roebels betaald. Harde valuta op buitenlandse rekeningen worden gerepatrieerd. De leiders van de voormalige Sovjet-republieken besloten tot de oprichting van een intergouvernementele bank die de geldvoorziening binnen de roebelzone moet controleren. Tot nu toe is alle controle op de geldschepping gefrustreerd, onder meer door de onbeperkte kredietverlening in de verschillende republieken aan staatsbedrijven.

De Oosteuropese landen zijn volgens een studie van het Center for Economic Policy Research zo arm dat zij de kans op toetreding tot de EG uiterst gering is. Als Polen, Hongarije en Tjsechoslowakije zich nu aansluiten, zou dat de Gemeenschap circa 27 miljard gulden kosten. EG-Commissaris F. Andriessen (buitenlandse betrekkingen) toonde zich teleurgesteld over de houding van de Europese ministers ten opzichte van Roemenenië en Bulgarije, die niet dezelfde rechten als de andere drie Oosteuropese krijgen voor hun landbouwexport.

In Groot-Brittannië zal volgens de media volgende week de sluiting van 30 kolenmijnen bekendmaken, waardoor 25.000 mensen hun baan verliezen. Vakbondsleider Arthur Scargill, die in 1984/85 een staking van een jaar leidde, heeft al aangekondigd opnieuw in de startblokken te zitten.