Columbus is nog steeds niet welkom

SANTO DOMINGO, 10 OKT. De trotse viering van de vijfhonderste verjaardag van Columbus' ontdekking van de Amerika's is, twee dagen voor de hiervoor aangemerkte datum van 12 oktober, verworden tot een wat gênante vertoning. Wat in de Dominicaanse Republiek een groot feest had moeten worden, met de deelname van staatshoofden en regeringsleiders uit de hele Ibero-Amerikaanse wereld, is deels reeds in stilte gevierd en wordt verder geheel overschaduwd door het gisteren begonnen bezoek van paus Johannes Paulus II.

De paus neemt nadrukkelijk geen deel aan het seculiere gedeelte van de plechtigheden rondom 12 oktober, maar herdenkt met zijn bezoek mede het begin van de evangelisatie van het continent.

Het is het derde bezoek dat de kerkvorst aan Santo Domingo brengt, en er is dus sprake van enige gewenning. Johannes Paulus II, die nog steeds herstellende is van een zware operatie, zal tijdens zijn vier dagen durende verblijf in de Dominicaanse Republiek slechts één stad buiten de hoofdstad aandoen, een aantal missen celebreren - waaronder één bij het nieuwe monument voor Columbus - en maandag de Vierde Latijns-Amerikaanse Bisschoppenconferentie openen.

In een plechtige ceremonie in de kathedraal van Santo Domingo werden dinsdag al de - naar men beweert - stoffelijke resten van Columbus overgebracht naar het nieuwe mausoleum dat de Dominicaanse president Joaqun Balaguer voor vele tientallen miljoenen dollars en onder protest van de arme bevolking van het land heeft laten bouwen.

De 84-jarige, ongehuwde president was er zelf overigens niet bij. Afgelopen zondag overleed zijn lievelingszuster, die de status had verworven van first lady. Zij werd begraven op de dag dat Columbus werd herbegraven en bijgelovige Dominicanen beweren dan ook dat het gaat om een fucú, een vloek van de geest van Columbus.

Slechts één hoge buitenlandse gast woonde de plechtigheid dinsdag bij: secretaris-generaal João Baena Soares van de Organisatie van Amerikaanse Staten. Maar de presidenten van de verschillende Latijns-Amerikaanse landen - in juli tijdens de Ibero-Amerikaanse top in Madrid nog persoonlijk door Balaguer uitgenodigd - schitterden door afwezigheid, evenals het Spaanse koningspaar.

Het fiasco wordt toegeschreven aan het feit dat niet alleen het miljoenen kostende mausoleum, dat ontworpen is als een "liggende vuurtoren', fel omstreden is, maar dat ook 500 jaar kolonisatie en evangelisatie in Latijns Amerika een onderwerp is waarover zeer verschillend wordt gedacht. Op de alternatieve herdenkingen, zoals deze week in de Ecuadoriaanse hoofdstad Quito en in de Nicaraguaanse hoofdstad Managua, leggen met name de Indianen van Latijns Amerika er de nadruk dat hun culturen vrijwel zijn verdwenen door de komst van de Spaanse veroveraars, hun volkeren gedecimeerd door uitheemse ziektes, uitbuiting en massamoord en dat de landen waarover zij destijds soevereine heersers waren nu op z'n best zijn gereduceerd tot reservaten.

Wat wel een succes werd afgelopen dinsdag was een algemene staking in de zuidwestelijke stad Barahona. Ook in andere steden in de Dominicaanse Republiek worden betogingen en stakingen gehouden tegen de viering van 12 oktober 1492. Vorige maand leidde een dergelijke demonstratie nog tot twee doden, toen veiligheidspolitie in burger het vuur opende op betogers. De prominente leider van het Dominicaanse Comité van Mensenrechten, Rafael Ortiz, werd doodgeschoten nadat hij volgens getuigen had uitgeroepen: “Columbus, je bent hier niet welkom!” De begrafenis van Ortiz leidde tot nieuwe anti-regeringsbetogingen.

Volgens een Europese diplomaat in Santo Domingo nemen aan de demonstraties vooral linkse studenten deel, terwijl de grote meerderheid “apathisch” is ten opzichte van zowel de viering van 12 oktober als het bezoek van de paus. “Tachtig tot negentig procent van de mensen laat het allemaal volkomen koud”, aldus de diplomaat.

    • Reinoud Roscam Abbing