Tilburg lokt schaaktop met nieuwe formule

TILBURG, 9 OKT. Meer spanning en derhalve meer publiciteit. Dat was kort gezegd de wens die de organisatoren van het Interpolis schaaktoernooi ertoe hadden gebracht om na vijftien jaar radicaal van formule te veranderen. Dit keer niet langer een select groepje grootmeesters dat onder ideale omstandigheden tot fraaie partijen wordt aangezet, maar een leger van meer dan honderd toppers dat in een knock-out competitie op jacht gaat naar de hoofdprijs van een ton.

De internationale reputatie die "Tilburg' door de jaren heen heeft verworven lijkt daarbij weinig risico te lopen. Zo'n zeventig deelnemers behoren tot de top honderd en met de sterkste zestien deelnemers zouden twee toernooien van het kaliber van verleden jaar te maken zijn. De opvallendste afwezige is wereldkampioen Gari Kasparov. Niet omdat hij speciale voorwaarden stelde, maar omdat hij zo lang aarzelde over een definitieve toezegging dat het organisatiecomité de onderhandelingen afkapte.

Het idee om eens iets anders te proberen leefde al enkele jaren in Tilburg, maar een goed alternatief werd niet zo snel gevonden. De vorm waar men uiteindelijk bij uitkwam is een combinatie van het "klassieke' schaken en de steeds populairder wordende rapid-toernooien waarbij de spelers slechts een half uur bedenktijd per partij krijgen. Iedere ronde neemt drie dagen in beslag. Beide spelers hebben één keer wit in een partij die maximaal zes uur kan duren. Mocht de stand na die twee partijen gelijk zijn dan worden op de derde dag rapidpartijen gespeeld om een beslissing af te dwingen.

Een groot gedeelte van de spanning bij de organisatie hoe het experiment zal uitpakken viel weg door de enorme respons die een rondschrijven naar alle grootmeesters met een rating boven de 2500 opleverde. Van deze 250 sterkste spelers reageerden er maar liefst 200 positief. Met dit luxe-probleem in de hand werd het deelnemersveld samengesteld. Zestien toppers, onder wie Karpov en Timman, kregen een voorkeursbehandeling en worden pas aan het veld toegevoegd in de tweede ronde. Andere favorieten voor wie hetzelfde geldt zijn Anand, Ivantsjoek, Kamsky en Short. Om niet geheel aan de terreur van de Elo-ratings te zijn overgeleverd deelde men tien "wild cards' uit aan speciale attracties zoals het 12-jarige Hongaarse talent Peter Leko en aan tien Nederlandse spelers met een rating boven de 2400.

Het contingent Nederlandse spelers werd bij het begin van de eerste ronde nog uitgebreid toen bleek dat een aantal buitenlandse spelers de weg naar Tilburg niet had weten te vinden. Het waren buitenkansjes die maar al te graag aangegrepen werden, ook al viel er uiteindelijk weinig te juichen. Het was sowieso voor de Nederlandse deelnemers een weinig bemoedigende ronde. Net als Jan Timman komt Jeroen Piket ook pas in de tweede ronde in actie, maar het lijkt er niet op dat zij zich in het gezelschap van al te veel landgenoten zullen kunnen verheugen.

Er werden heel wat florissante stellingen bereikt, maar de enige die tot winst kwam was Friso Nijboer die in tijdnood Kurajica van het bord combineerde. Verder had alleen Rini Kuijf reden tot tevredenheid over de remise die hij met zwart Kortsjnoi afdwong. Op voorhand zou Erik Knoppert ongetwijfeld ook geen bezwaar hebben gehad om met zwart remise te spelen tegen Goelko, maar als je gewonnen hebt gestaan denk je daar nu eenmaal anders over. Hetzelfde lot trof Hans Ree die een gewonnen stand bereikte tegen Svesjnikov. Hoofdschuddend zat de Rus achter de witte stukken, maar na zes uur spelen had hij wel het halve punt veiliggesteld. Kopman van de stoet Nederlandse ongelukkigen was ongetwijfeld Gert Jan de Boer. In een totaal gewonnen stand vergat hij eerst de Est Oll de beslissende klap toe te brengen, sloeg in nog steeds gewonnen stand remise af en liet zich toen met nog luttele seconden op de klok in één zet mat zetten.

Van der Wiel, Van der Sterren en Van Wely konden alle drie geen doorslaggevend voordeel halen met wit. Van Wely bereikte nog het meest, maar kreeg Magerramov niet omver.

Van de buitenlandse topontmoetingen trokken met name die partijen de aandacht waarin zwart won. Een remise met zwart in de eerste partij is binnen deze toernooiopzet al iets meer dan een half puntje. Winnen plaatst de tegenstander voor een wel erg lastige taak. De meeste lof oogste Tony Miles die vanuit de opening Dorfman overspeelde. Dorfman klaagde over vermoeidheid omdat hij zolang op een visum had moeten wachten dat hij pas 's ochtends uit Zuid-Frankrijk had kunnen vertrekken, maar excuses tellen nu eenmaal niet bij schaken.

Nog minder begrip was er voor het excuus dat Popovic aanvoerde voor zijn nederlaag met wit, ook al ging er weinig sympathie uit naar de wijze waarop zijn tegenstander Ernst had toegeslagen. Nadat de spelers over de eerste veertig zetten twee uur hebben mogen nadenken krijgen ze een extra uur voor de rest van de partij. Uit diens gedrag kon Ernst maar al te goed opmaken dat Popovic in de veronderstelling leefde dat hij na zestig zetten nieuwe bedenktijd zou krijgen. De Zweed zag dan ook weinig reden om in een iets mindere stand remise aan te bieden, maar eiste vrolijk de partij op toen Popovic op de 62ste zet door zijn vlag ging.