"Symbool van nieuw Duitsland'

Hier volgen reacties van enkele Nederlanders die Brandt hebben gekend.

Wim Kok (vanuit de ministerraad bij monde van een voorlichter): “Duitsland verliest met het overlijden van Willy Brandt een groot man. Hij heeft een onmisbare rol gespeeld bij het vormgeven van het na-oorlogse Duitsland. Dit is tegelijk van onschatbare betekenis geweest voor Europa. Zijn invloed en inspanningen waren mondiaal. Als voorzitter van de Socialistische Internationale verbond hij sociaal-democratie en de ontwikkelingslanden. Hij bouwde bruggen tussen Oost en West. Europa heeft vandaag een staatsman verloren”.

Jan Pronk: “Voor mij was Willy Brandt in de eerste plaats de verpersoonlijking van een belangrijk tijdperk in de Europese geschiedenis, de verpersoonlijking van het nieuwe Duitsland. Hij is daarnaast de eerste geweest die de Oost-Westproblematiek heeft gekoppeld aan de Noord-Zuidproblematiek. Hij heeft de gedachte van onderlinge afhankelijkheid politiek gestalte gegeven en zijn gezag gebruikt om de bestaande confrontatie om te vormen tot een gevoel van wederzijdse afhankelijkheid. Daarmee heeft hij een nieuwe politieke basis aan de internationale relaties gegeven, al zijn de resultaten pas veel later zichtbaar geworden dan hij had gehoopt. Ik ken hem vijftien jaar. Voor ons was hij degene die je vertrouwen gaf in het nieuwe Duitsland. Zijn Ostpolitik is de start geweest van alles. Zonder haar zouden de veranderingen in het Oostblok niet zo snel hebben kunnen plaatsvinden. Zonder hem was die start niet mogelijk geweest. Hij kon die start maken door zijn geschiedenis, zijn antifascistische verleden, dat voor zijn hele levensgang zo karakteristiek is geweest”.

Max van der Stoel: “Voor mij is Willy Brandt in de eerste plaats de burgemeester van West-Berlijn geweest in een heel hachelijke periode. Hij is erin geslaagd Berlijn te beschermen tegen de stormaanvallen van de DDR om dat geïsoleerde eiland onder communistische controle te krijgen. Brandt heeft op indrukwekkende wijze vorm gegeven aan dat verzet en zo Berlijn behouden. Zijn Ostpolitik heeft er mede toe bijgedragen dat het Helsinkiproces op gang is gekomen, waardoor de westelijke democratische ideeën langzamerhand het Oosten hebben geïnfiltreerd. Dat heeft bijgedragen tot de val van het communisme”.

Maarten van Traa: “Willy Brandt was een man die constant de kracht had om zich op te winden over de dingen waarover sociaal-democraten zich moeten opwinden en die opwinding tegelijkertijd om te zetten in een acceptabele politiek. Hij had de gave om het radicale met het efficiënte te verbinden. Het hoogtepunt van zijn carrière was, naast natuurlijk de Ostpolitik, dat hij een begin gemaakt heeft met de acceptatie van de gevolgen van de Tweede Wereldoorlog, zowel door Duitsland als door zijn overwinnaars. Brandt had geen schuldgevoel over zijn eigen rol tijdens de oorlog, maar het moment dat hij in het getto van Warschau op de knieën ging is voor velen, ook in Nederland, een cesuur geweest. Hij heeft zelf altijd gezegd: ik hoefde dat niet te doen, maar ik deed het omdat andere Duitsers het nog in geen tientallen jaren zouden hebben kunnen opbrengen”.

Norbert Schmelzer (minister van buitenlandse zaken van 1971 tot 1973): “Willy Brandt was een zeer sociaal bewogen man, een man met charisma, die over partij-politieke grenzen heen kon kijken. Ik heb bewondering en respect voor hem, maar één ding heb ik nooit kunnen begrijpen: de SPD heeft lange tijd geprobeerd een gezamenlijk programma met de SED in de DDR tot stand te brengen. Hoe kan een democratische partij tot overeenstemming komen met een partij die wortelt in een totalitair systeem?”