Navo mag geen Navo heten

BRUSSEL, 9 OKT. Soms houdt de werkelijkheid zich niet aan de stand van de politieke discussie en moet er een list worden verzonnen. Het is daarom met gepaste dubbelzinnigheid dat er binnenkort een militair hoofdkwartier wordt geopend dat in alles aan een NAVO-hoofdkwartier doet denken, maar absoluut niet als zodanig mag worden aangeduid. Belangrijkste oorzaak is dat het in het voormalige Joegoslavië wordt gevestigd, hetgeen mijlenver buiten het gebied is dat de NAVO-landen bij verdrag hebben verklaard tot gemeenschappelijk te verdedigen territorium.

Tussen de lidstaten is er nog lang geen overeenstemming over de vraag wat de toekomst moet zijn van de NAVO in het post-Koude-Oorlogtijdperk. Sommige landen, waaronder de VS, Nederland en Canada, zien de NAVO als een vredesorganisatie waarop de VN, de EG of de CVSE een beroep kunnen doen om ook buiten het vertrouwde verdragsgebied taken te vervullen. Enig vlagvertoon door een zelfbewuste, vernieuwde NAVO hoort daar bij. Andere landen, waaronder Frankrijk, Spanje, maar ook België zien in de NAVO meer een militair uitzendbureau waaruit EG, CVSE of VN troepen kunnen putten om er in eigen verband vredestaken mee te kunnen vervullen. Voor deze landen dient de NAVO als organisatie in hoofdzaak ter bescherming van het eigen grondgebied. Dit voorjaar is als compromis besloten dat NAVO-troepen buiten het verdragsgebied mogen optreden mits er een verzoek is van de CVSE of de VN.

Op de Balkan krijgt die tweeslachtigheid straks vorm. Ruim tweehonderd NAVO-officieren uit het Westduitse Rheindalen zullen er samen met een groep Franse officieren een typisch geallieerd commandocentrum vormen. Het gaat om Belgen, Spanjaarden, Nederlanders, Canadezen en Portugezen, die zich voorheen bekommerden om de commandovoering voor de NAVO-troepen in Midden-Europa. “Maar de NAVO-sticker is eraf gehaald”, verzekert een militair op het NAVO-hoofdkwartier in Brussel. Dat is dan ook alles; er wordt gewerkt met NAVO-materieel en volgens NAVO-procedures. Formeel heeft de NAVO deze lidstaten toestemming gegeven hun personeel en materieel tijdelijk aan de NAVO te onttrekken en in te zetten in Joegoslavië. In Joegoslavië wordt het NAVO-hoofdkwartier ingepast in de VN-hiërarchie ter plaatse en zal het deel uitmaken van de UNPROFOR-troepen. Het Verenigd Europa cum suis biedt op het slagveld voorlopig een schizofrene aanblik. “We zijn gewoon ingehaald door de gebeurtenissen”, verklaart dezelfde militair in Brussel.

    • Folkert Jensma