Israel doet concessie aan Palestijnen in diaspora

TEL AVIV, 9 OKT. Israel heeft zich gisteren neergelegd bij deelneming van Palestijnen van buiten bezet gebied aan twee belangrijke van de in totaal vijf in het raam van het vredesproces opgezette multilaterale werkgroepen.

Dat is het enige tastbare resultaat van het bliksembezoek dat de Egyptische minister van buitenlandse zaken Amr Moussa gisteren aan Israel heeft gebracht.

De Israelische minister van buitenlandse zaken, Shimon Peres, legde er gisteravond de nadruk op dat uitsluitend Palestijnen die geen lid zijn van de Palestijnse Nationale Raad (PNC, het Palestijnse parlement) en niet in Oost-Jeruzalem wonen aan de werkgroepen voor vluchtelingenzaken en wapenbeheersing kunnen deelnemen. Tijdens de intensieve besprekingen die minister Moussa, gedeeltelijk onder vier ogen, met premier Yitzhak Rabin en minister Peres voerden, werd overeengekomen dat Israels concessie aan de Palestijnen geenszins betekent dat de Palestijnen het recht van terugkeer op de agenda van het vredesoverleg kunnen plaatsen.

Desalniettemin is er sprake van een vanmorgen door Likud-leiders als “verontrustend” omschreven ommezwaai van de Israelische politiek ten aanzien van het Palestijnse vraagstuk. De vorige (Likud-)regering verzette zich met hand en tand tegen de door de VS en Rusland voorgestelde deelneming van Palestijnen uit de diaspora aan het multilaterale vredesoverleg. Onder Amerikaanse druk namen Israelische onderhandelaars toch zitting aan de onderhandelingstafel in drie werkgroepen. Met de opheffing van de Israelische boycot gisteren van de twee belangrijkste werkgroepen is er althans op dit niveau sprake van vooruitgang in het vredesproces.

De naar het leiderschap van Likud dingende Ze'ev Benjamin Begin viel vanmorgen Rabin scherp aan over diens concessies aan de Palestijnen. Met name vond hij het uiterst vreemd dat Israel ermee akkoord is gegaan dat de Palestijnen een woordje mee kunnen spreken in de multilaterale besprekingen over wapenbeheersing. “Uitsluitend landen, en geen organisaties, kunnen zich daarmee bezighouden”, zei hij in een radio-vraaggesprek. Hij vroeg zich af of deze Israelische concessie aan de Palestijnen ook betekent dat de regering Rabin instemt met de stichting van een Palestijnse staat.

Israelische kranten zijn vanmorgen vrij unaniem van oordeel dat de Egyptische minister van buitenlandse zaken gisteren in feite met succes heeft bemiddeld tussen Israel en de PLO. Voor zover bekend heeft het Palestijnse leiderschap in de bezette gebieden geen aandeel gehad in de diplomatieke doorbraak van gisteren in Jeruzalem.

Aanhoudende speculaties over een dramatische ontwikkeling in het Israelisch-Syrische vredesoverleg werden gisteravond door Moussa bij terugkomst in Kairo de grond in geboord. Volgens Moussa was het in Jeruzalem duidelijk geworden dat de tijd nog niet rijp is voor het opwaarderen van het vredesoverleg tussen Israel en Syrië, dat evenals de andere bilaterale vredesbesprekingen op 21 oktober in Washington zal worden hervat. De Israelische onderminister van buitenlandse zaken Jossi Beilin zei vanmorgen in een radio-vraaggesprek dat Moussa in Jeruzalem meer tijd aan de Palestijnse problematiek heeft gewijd dan aan de Syrische kwestie.

Het blad Davar citeert echter vanmorgen niet nader aangeduide bronnen volgens welke Moussa in Jeruzalem heeft laten doorschemeren dat Syrië voor een vredesverdrag met Israel is in ruil voor de hele Hoogvlakte van Golan zonder dat er gelijktijdig sprake is van Israelische terugtrekking op “andere fronten”. Rabin zei gisteren dat zijn regering bij de jongste verkiezingen door het volk is gemachtigd territoriale concessies op de Golan te doen, zonder een referendum te hoeven uitschrijven.

    • Salomon Bouman