Besnijdenis

Misschien lees ik zo graag in het Oude Testament omdat het zo'n immoreel boek is. Er wordt flink in gemoord. Verkrachting, leugen en bedrog zijn nog de minste vergrijpen. Polygamie is heel gebruikelijk en vrouwen die onvruchtbaar zijn, lopen altijd de kans te worden uitgestoten. Wraak is een normaal antwoord en het land Kanaän lijkt één groot Joegoslavië van etnische zuiveringen.

Merkwaardig is dat de God van het Oude Testament tamelijk onbekommerd aan al die wantoestanden meedoet. Soms geeft hij zelfs de opdracht tot moord, zoals in het geval van Abraham die te horen krijgt dat hij zijn enige zoon Isaäc moet offeren. Onder een vals voorwendsel neemt Abraham zijn zoon mee naar het land van Moria. Eenmaal op de plaats van bestemming, mag de nietsvermoedende Isaäc zelf de attributen dragen - het hout, het vuur en het mes - waarmee hij zal worden omgebracht.

Pas als Abraham het mes heeft geheven om zijn zoon de keel af te snijden, stuurt God een engel om de daad te voorkomen: “Strek uw hand niet uit naar de jongen en doe hem niets, want nu weet Ik, dat gij godvrezend zijt.” Het is een tamelijk sadistische manier om Abrahams geloof te testen. Over de reactie van Isaäc vertelt de Bijbel weinig, maar ik vermoed dat één psychiater niet genoeg is geweest om Isaäc van dit trauma te verlossen.

Minder bekend maar even bloeddorstig is het verhaal van Dina en de Sichemieten uit Genesis 34: 1-31. Nadat Jacob zijn broer Esau heeft bedrogen, ontvlucht hij Israël en komt hij terecht in het land van de vorst Heviet Hemor. Op een dag wordt Dina, de dochter van Jacob, verkracht door Sichem, de zoon van Heviet Hemor. Daarop gaat de koning naar Jacob en doet hem het volgende voorstel: “Mijn zoon Sichem hangt met heel zijn hart aan uw dochter; geeft haar dan aan hem tot vrouw, en verzwagert u met ons. Woon dan bij ons: het land ligt voor u open; zet u daar neder, trek daar in rond en vestig u.”

Vreemd genoeg is het niet Jacob zelf die antwoord geeft, maar zijn zonen Simeon en Levy. Zij wijzen het voorstel af, omdat het een schande zou zijn hun zuster te geven aan een man die onbesneden is. Daarom doen zij een tegenvoorstel: wanneer Hemor en zijn mannen zich laten besnijden, valt er te praten over een huwelijk tussen Dina en Sichem.

En alle mannen van de stad van Hemor werden besneden. En op de derde dag, toen de mannen nog hevige pijn leden, en gebukt en kreunend over straat liepen, pakten Simeon en Levy hun zwaard, en zij overvielen de stad, en zij doodden al wie mannelijk was. De stad werd geplunderd, en al het vee werd buit gemaakt, en vrouwen en kinderen werden als gevangenen weggevoerd - kleine kinderen zegt de Bijbel met nadruk, om er geen twijfel over te laten bestaan dat zelfs baby's hun lot niet konden ontlopen.

De plot van het verhaal is duidelijk. De besnijdenis is als teken verbonden met het belang van de eigen groep. Hier is de besnijdenis nog het meest te vergelijken met de Schmeisse, het litteken op de wang, dat bij sommige Duitse studentenverenigingen het lidmaatschapsteken was. Meestal wordt over de functie van de besnijdenis in andere termen gedacht. Zo stond enige tijd geleden in deze krant een ingezonden brief, waarin werd betoogd dat die ingreep niet het resultaat is van een wrede God die graag jongetjes plaagt, maar is “gegroeid uit de ervaring dat in zand en wind de besnijdenis veel narigheid voorkomt”.

Ik geloof niet zo in de hygiëne-theorie, die besnijdenis ziet als een middel om infecties te voorkomen. Als kind heb ik vakanties lang op het strand van Zandvoort gespeeld zonder dat ik ergens last van kreeg. Daarentegen moet de besnijdenis, destijds ongesteriliseerd uitgevoerd, niet helemaal ongevaarlijk zijn geweest. Mijn boerenverstand zegt dat het met de voorhuid is als met de meniscus, de prostaat of de blindedarm: je kunt zonder, maar als er niets aan de hand is, kun je hem maar beter laten zitten. God heeft al die organen niet voor niets geschapen.

Als het aan mij ligt, wordt niet alleen de clitoridectomie verboden, maar ook de besnijdenis bij jongetjes. Besnijden dient te gebeuren uit vrije wil, pas op je achttiende, zoals het dopen bij de doopsgezinden. Maar het advies blijft: loop nooit gebukt over straat.

    • Max Pam