Grouw; "Het lijkt hier wel de Friese Alpen'

De actiegroep Willem Beton wil een regeling voor gedupeerden die schade hebben aan hun landerijen en boerderijen. Scheuren en verzakkingen in 37 boerderijen in Grouw en omstreken zijn volgens de groep het gevolg van gaswinning. De oliemaatschappijen ontkennen dit.

GROUW, 8 OKT. In het vlakke land van boer P. Sikkema, onder Grouw ligt een meterslange verhoging. “Net een kleine polderdijk”, zegt voorzitter J. van der Baan van Willem Beton grimmig. “Het lijken de Friese Alpen wel.” Boer Sikkema schat dat het verschil met de rest van het land bijna een meter is. “Ik heb het onlangs nog geëgaliseerd, maar het wordt elk jaar erger. Het kan niet door het waterpeil komen. Ik zou geen andere oorzaak weten dan gaswinning. Ik zit hier op een kruispunt van vier boorlocaties”.

In de vakantieboerderij even verderop staat de dakgoot scheef, de muur bolt naar buiten. Verscheidene scheuren zijn centimeters breed gevoegd, maar barsten alweer open. In de buitenmuur zit een S-knik, de betonnen stalvloer helt naar beneden, de deurpost staat scheef. In Sikkema's stal zitten vier grote scheuren die van boven naar beneden lopen. Verbazingwekkend is een meterslange scheur in de gang, die op één plaats 20 centimeter breed is. “Het moet toch ergens van komen”, zegt hij nuchter.

Van der Baan is stelliger. Al vijf jaar lang verdiept hij zich in het fenomeen van de bodemdaling. Het raadslid voor de Fryske Nasjonale Partij is ervan overtuigd dat gaswinning in de omgeving van Grouw debet is aan scheurvorming in gebouwen en wegen en verzakkingen. “In 1987 las ik een artikel over de bodemdaling in het Noorse gasveld Ekofisk in de Noordzee. De bodem daalde daar jaarlijks 12 centimeter, zo was berekend, maar uiteindelijk bleek die in twee jaar tussen de twee en tweeëneenhalve meter te zijn verzakt.”

De actiegroep Willem Beton - genoemd naar de bijnaam van de Groninger MTS-leraar Willem Meyboom die al in 1963 wees op het verband tussen het boren naar aardgas en verzakking van de bodem - wil zwart op wit krijgen wat de gevolgen zijn van de gaswinning in het Noorden.

Drie jaar geleden inventariseerde Van der Baan scheuren in 37 boerderijen. Zijn theorie: gaswinning verstoort het evenwicht in de ondergrond. De breuken tussen de lagen aardgas en de steenlagen worden onrustig zodat de bodem ineenzakt. “Wij hebben elke andere oorzaak zoals zandwinning, verkeersbewegingen, peilverlaging of waterwinning weggestreept, zodat gaswinning overbleef.”

Van der Baan vindt dat er bij alle schadegevallen sprake moet zijn van een "omgekeerde bewijslast': niet de gedupeerden, maar de oliemaatschappijen zouden moeten aantonen dat gaswinning niet de oorzaak is van de scheuren, barsten en verzakkingen. “Ons uiteindelijke doel is een bevredigende schaderegeling. Misschien moet de gasprijs daar maar voor omhoog.”

Een studente van de TU Delft deed twee jaar geleden onderzoek naar de scheurvorming. Volgens haar was de gaswinning direct of indirect de oorzaak van de verzakkingen en scheuren. Als aanbeveling deed ze dat er een uitgebreider onderzoek moest komen.

Een onderzoek dat de provincie Friesland drie jaar geleden uitvoerde wees uit dat de scheuren in de boerderijen niet door de gaswinning kwamen, maar door temperatuur- en vochtinvloeden, verkeerstrillingen, overbelasting van scheuren en daling van de grondwaterstand. Willem Beton is niet overtuigd. Volgens de 40 leden is het onderzoek niet volledig verricht.

Voorlichter F. Duut van de NAM wordt een beetje moe van de geluiden uit Grouw, maar hij wil het nog wel een keer toelichten: “De bodem daalt als gevolg van gaswinning in Groningen gemiddeld één centimeter per jaar. Algemeen kun je stellen dat het om millimeters per jaar gaat”. In 1990 werd in opdracht van de provincie Groningen een onderzoek gedaan door de NAM naar de verwachte bodemdaling in de provincie. “Er zijn toen 1.050 peilmerken aangebracht”, aldus Duut. “Ruim 96 procent van de meetpunten bleef ondanks de winning van aardgas stabiel. De schade aan gebouwen kan dus niet veroorzaakt worden door gaswinning. De bodem daalt als gevolg van gaswinning gelijkmatig en niet abrupt. Het zijn allemaal woeste theorieën die op een bedenkelijke wijze worden geventileerd. Het mankeert deze groep mensen aan kennis over gaswinning.” Waar de verzakkingen en scheuren dan door worden veroorzaakt? Duut: “De bodem beweegt en niet alleen onder invloed van gaswinning. Denk eens aan de grondwaterwinning. Vooral in een droge zomer werkt dat door in de funderingen van panden”.

    • Karin de Mik