Geschil over benoeming burgemeester tot plaatsvervanger; Conflict rechters Roermond

ROERMOND, 8 OKT. Tussen de twintig rechters van de rechtbank in Roermond is een principieel conflict onstaan over de benoeming van een burgemeester tot rechter-plaatsvervanger.

Met een meerderheid van één stem heeft het college van rechters bij de arrondissementsrechtbank vorige maand in vergadering bijeen besloten een burgemeester uit hetzelfde arrondissement, mr. J.A.M.L. Houben uit de gemeente Hunsel, bij de Kroon voor te dragen voor een benoeming tot honorair rechter-plaatsvervanger. De minderheid is hier op tegen omdat men vreest voor de onafhankelijke positie van de rechterlijke macht als een bestuurder uit hetzelfde rechtsgebied rechtsprekende taken kan uitoefenen. “De vergadering van rechters heeft in beslotenheid de trias politica opgeheven”, laat een rechter weten die tegen de voordracht is.

De president van de rechtbank, mr. G.A.T. Wind, zegt het allereerst “een ernstige zaak” te vinden dat er door rechters mededelingen over een besloten vergadering naar buiten zijn gebracht. Over deze specifieke voordracht wil hij niets kwijt al zegt hij wel dat het in principe voor de rechtbank een aanwinst is om een burgemeester met bestuurlijke ervaring aan te kunnen trekken.

Wind wijst erop dat per 1 januari 1994 de rechtbanken zullen worden belast met de rechtspraak in eerste aanleg bij administratiefrechtelijke geschillen. Een taak die als gevolg van de reorganisatie van de rechterlijke macht bij de Raad van State verdwijnt. “Op administratiefrechtelijk gebied moeten wij dringend deskundigheid opbouwen. Wij kijken daarom met grote belangstelling naar juristen op wiens speciale kennis en ervaring wij een beroep kunnen doen. We zullen er echter heel alert op zijn dat we een burgemeester niet als rechter zullen inzetten voor zaken waar hij als bestuurder eerder mee te maken heeft gehad”, zegt Wind.

De Roermondse rechter mr. E.J.A.M. Bakermans zegt bovendien te ervaren dat de stafjuristen die bij de Raad van State overbodig worden niet naar plaatsen ver buiten de randstad willen. “Zelfs al leg je uit dat je, met uitzondering van Oost-Groningen, nergens zo goedkoop kunt wonen als in Roermond.”

Bij de Raad van State wordt tegengesproken dat de ongeveer zeventig juristen die in Den Haag overbodig worden alleen in het Westen van het land willen werken. “Dat is een heel oud fabeltje. Onze medewerkers komen ook uit het hele land en zijn bij een goed aanbod in principe bereid overal te werken”, zegt een woordvoerder.

President Wind herinnert eraan dat er formeel geen beletselen zijn om een burgemeester te benoemen tot rechter-plaatsvervanger. In de wet staat slechts dat rechters die voor hun leven zijn benoemd geen ander ambt als hoofdbetrekking mogen bekleden. Een rechter mag wel lid zijn van de gemeenteraad. Voor het ambt van rechter-plaatsvervanger, die netto zo'n 80 gulden overhoudt aan een zitting, gelden die beletselen niet.

De voordracht van de Roermondse rechtbank moet nog langs de Commissie Aantrekken Leden Rechterlijke Macht die de minister adviseert over benoemingen. Voorzitter van de commissie en raadsheer in de Hoge Raad mr. C.H. Govaerts zegt ook geen bezwaren te zien om een burgemeester tot rechter-plaatsvervanger te benoemen. “Het komt wel vaker voor dat mensen uit de bestuurlijke sector zoals politiemensen en in een enkel geval een burgemeester als rechter-plaatsvervanger werken. In de praktijk blijkt dat geen problemen op te leveren.”

De in Roermond beoogde kandidaat verwacht ook geen moeilijkheden. Hij heeft over zijn voornemen overleg gevoerd met de Commissaris van de Koningin in Limburg die eveneens geen beletselen zag. “Al zal je natuurlijk uiterst kritisch moeten zijn welke zaken je wel en niet behandelt om te voorkomen dat de justitiabele denkt dat je rechter in eigen zaak bent”, aldus burgemeester Houben.

    • Marcel Haenen