De fresco's langs het "Piero' pad

Tentoonstellingen "In het licht van Piero - schilderkunst in Midden-Italië ten tijde van Piero della Francesca'. T/m 31 okt. Geboortehuis van Piero, San Sepolcro. Dag 9-13u en 14u30-19u. "Kleding en juwelen op fresco's van Piero'. T/m 31 okt. San Francesco kerk, Arezzo. Di t/m vr 10-19u, za-zo 10-22u. "Aan het hof van de hertogen van Montefeltro'. T/m 11 okt. Palazzo Ducale, Urbino. Dag 9-19u. "De restauratie van de Madonna del Parto'. T/m 31 okt. Monterchi, Via Reglia. Di t/m zo 9-13u en 14u30-19u30. "Een school voor Piero. Licht, kleur en perspectief in de Florentijnse tijd'. Uffizi, Florence. T/m jan 1993. Di t/m za 10-17u, zo 10-13u. Lezingen "Piero in de kunst en de wetenschap', Arezzo, 8 t/m 11 okt. "Piero's sterfdag', San Sepolcro, 12 okt. Inlichtingen: "Comitato nazionale per il quinto centenario della morte di Piero della Francesca', departement van cultuur, Via L.C. Farini 8, Florence. Inl 09-3955 2381994.

Op de dag dat Columbus Amerika ontdekte, stierf in Umbrië de schilder Piero della Francesca. Deze week, 12 oktober 1992, is dat precies vijfhonderd jaar geleden. In Italië herdenkt men de Renaissance-schilder met tentoonstellingen, lezingen en publicaties. Er werd zelfs een speciaal Piero della Francesca-comité opgericht. Deze activiteiten doen niet vermoeden dat Piero eeuwenlang een "vergeten' schilder was, wiens altaarstukken bruusk uit kerken werden verwijderd en wiens fresco's werden vernietigd. Wat bleef hangen, raakte in verval.

Tegenwoordig hoort Piero tot de grootste meesters van de beeldende kunst. Zijn fresco's gaan als reproducties op glazen, koektrommels, ansichtkaarten, affiches en kalenders de wereld over. Het enige dat ontbreekt op dit eeuwfeest is een overzichtstentoonstelling. Stadjes als Borgo San Sepolcro, Urbino en Arezzo, waar Piero heeft gewoond en gewerkt, benaderden de Uffizi in Florence, de Brera Galleria in Milaan en de National Gallery in Londen om hun Piero's in bruikleen te geven: helaas. Grote noch kleine musea wilden de kostbare en fragiele kunstwerken tijdens dit herdenkingsjaar uitlenen.

Voor de Piero della Francesco-bewonderaar blijft er dus niets anders over dan op reis te gaan. Het ongeveer tachtig kilometer lange Piero-pad is een prachtige pelgrimstocht langs kapelletjes, kerken en musea, dwars over de Appenijnen, van Arezzo naar Urbino. Onderweg kruis je de Tiber; je ontdekt het geboortedorp van Piero's moeder (Monterchi) en de woonplaats van Piero (Borgo San Sepolcro).

Chronologisch gezien zou Borgo San Sepolcro het beginpunt van de reis moeten zijn. Hier werd Piero immers geboren. Zijn huis staat er nog steeds en is onlangs gerestaureerd. Toch begint de tocht in Arezzo, omdat dat vanaf Florence en Rome het eenvoudigst te bereiken is. Arezzo's faam drijft al jaren op Piero's schilderingen. In de San Francesco kerk (tijdelijk in de steigers) is de enige overgebleven fresco-cyclus van Piero te zien die ontstaan is tussen 1452 en 1460. Dorpsbewoners geven op verzoek graag rondleidingen en vertellen tot in de details de uitgebeelde Gulden Legende na, de geschiedenis van het kruis waaraan Christus is gestorven.

Vanaf Arezzo voert de weg naar Borgo San Sepolcro, wat zo'n dertig kilometer westelijker ligt. Vlak voor het stadje, in Monterchi, hangt de "Madonna del Parto' (ca 1455), een van de weinige afbeeldingen van de zwangere Maria. Het hemelsblauw van Maria's jurk is in de loop der jaren verschoten en de groene en bruine tunica's van de engelen zijn verkleurd. Normaal hangt deze fresco in een kapel tussen de cypressen op het kerkhof. Nu is hij voor restauratie overgebracht naar de plaatselijke lagere school.

Vanaf Monterchi is het maar enkele minuten naar Borgo San Sepolcro. In Piero's geboortehuis is een tentoonstelling ingericht met werk van collega's uit de Renaissance. De ware Piero-pelgrim gaat echter direct naar het plaatselijke museum, de Galleria Civico. Hier hangen vier fresco's, waaronder de beroemde "Herrijzenis' (1458) - door Aldous Huxley het "mooiste schilderij ter wereld' genoemd - en de minstens zo mooie, droefgeestige "Madonna della Misericordia' (ca 1454).

In Urbino eindigt het Piero-pad. Hier maakte Piero het statige dubbelportret van Federigo da Montefeltro en zijn vrouw Battista Sforza (1472/1473) dat nu in de Uffizi hangt. In de Galleria Nazionale is de "Droom van de heilige Hiëronimus' te zien en een van Piero's intiemste schilderingen, de "Senigallia Madonna', ooit bedoeld voor het privé-vertrek van een welgestelde dame.

Wie nog geen genoeg heeft van Piero, reist door naar Milaan of naar de kust, naar Rimini, waar in de San Francesco kerk het fresco hangt dat Piero in opdracht van Sigismondo Malatesta maakte. Maar de echte liefhebber keert terug op zijn schreden en loopt het pad in tegengestelde richting. Mischien is hij op tijd om op 12 oktober de kerkklokken te horen luiden in Piero's geboorteplaats.