Turks leger zint op aanval Koerden

ANKARA, 7 OKT. Het Turkse leger maakt zich op voor een offensief aan de grens met Irak tegen de Turkse Koerden. Volgens persberichten zijn 125.000 Turkse militairen in het gebied samengetrokken, mogelijk ter voorbereiding van een grootscheepse lucht- en grondoperatie. Intussen breiden de gevechten in Noord-Irak tussen Iraakse en Turkse Koerden zich verder uit.

Het Turkse offensief zou kunnen beginnen zodra de militanten van de Koerdische Arbeiders Partij, de PKK, door de Iraaks-Koerdische strijders (peshmerga's) uit hun kampementen in Noord-Irak zijn verdreven en deze noodgedwongen naar Turkije uitwijken. Tot nu toe werd melding gemaakt van 60 slachtoffers in Noord-Irak, zowel aan de zijde van de Iraakse Koerden als aan de kant van de PKK. 120 PKK-leden zijn gearresteerd.

Alhoewel er maandag al op bescheiden schaal sprake was van gewapende confrontaties tussen peshmerga's van het Iraakse Koerdistan Front en de PKK, barstte de strijd gisteren eerst in alle hevigheid los. Het regionale Koerdische parlement had de PKK tot maandagavond de tijd gegeven om de kampementen in Noord-Irak vrijwillig te verlaten. Toen daaraan geen gehoor werd gegeven, lanceerden de peshmerga's in samenwerking met Iraaks-Koerdische dorpelingen de aanval, die zich nu concentreert op drie plaatsen: de driehoek waar Iran, Irak en Turkije samenkomen, rondom het plaatsje Zahko, op zo'n 12 kilometer van de Turkse grensovergang Haboer en rondom kleinere kampementen van de PKK in het tussenliggende gebied.

De felste gevechten spelen zich af in de driehoek, waar de PKK de belangrijkste trainingskampen heeft. Alleen al hier zouden zeker 6.000 peshmerga's de strijd hebben aangebonden met 2.500 PKK-leden. Turkse kranten melden dat bij de totale operatie 20.000 Iraakse strijders, onder de paraplu van het Iraakse Koerdistan Front, zijn betrokken. Zij zouden eveneens de vluchtwegen naar Syrië en Iran hebben afgesneden, maar er zijn daarentegen ook berichten over versterkingen van PKK-zijde uit Iran.

Het Turkse leger voert voortdurend verkenningsvluchten uit boven Noord-Irak. Uit de regio werden eveneens Turkse bombardementen gemeld, maar dat werd niet alleen door Ankara, maar ook door de belangrijkste Iraakse Koerdenleider, Barzani, ontkend.

Wel zijn op de militaire basis in Diyarbakir en Malatya, in Zuidoost-Turkije, gevechtsvliegtuigen in gereedheid gebracht om deel te kunnen nemen aan een offensief. De belangrijkste militaire versterkingen in de vorm van manschappen en materieel zijn samengebracht in de Turkse provincie Hakkari, rondom de militaire posten langs de Iraakse grens. Het Turkse leger maakt zich op voor een "sandwich-operatie': de PKK wordt van twee kanten, zowel vanuit Noord-Irak als vanuit Zuidoost-Turkije, in de tang genomen. De legerwoordvoerder weigert elk commentaar, maar militaire bronnen zeggen "voor de toekomst niets uit te sluiten".

De Iraakse Koerden hebben in de afgelopen maanden de PKK - die op grote schaal wordt ondersteund door Bagdad - herhaaldelijk gesommeerd om Noord-Irak te verlaten of zich anders te onthouden van guerrilla-aanvallen op Turkse militaire posten en dorpen in Zuidoost-Turkije. De aanvallen van de PKK hebben net alleen de toorn opgewekt van Turkije, ze staan ook haaks op het streven van de Iraakse Koerden om dorpen in de grensstreek, die in de afgelopen 20 jaar door het bewind van Saddam Hussein werden verwoest, weer op te bouwen.

De PKK, die over zeker 10.000 rebellen in Noord-Irak beschikt, heeft de afgelopen weken desondanks de strijd opgevoerd. Met als gevolg dat het Iraakse Koerdistan Front, onder druk van Turkije, zich uiteindelijk genoodzaakt zag dan maar gewapenderhand orde op zaken te stellen in de regio. Daarbij werden ze geholpen door Turkse militaire deskundigen die de afgelopen maanden in Noord-Irak verbleven. Bovendien zou er ook Turks militair materieel naar Noord-Irak zijn vervoerd.

Het offensief valt samen met de beslissing van afgelopen zondag in het regionale Koerdische parlement voor de oprichting van een federaal Koerdistan binnen de grenzen van een verenigd Irak. Deze staatsstructuur moet gestalte krijgen zo gauw Saddam Hussein uit Bagdad is verdreven. De verenigde Iraakse oppositie heeft de Iraakse Koerden ten minste al zelfbeschikkingsrecht in het vooruitzicht gesteld in een democratisch, pluralistisch Irak.

In Turkije wordt nu gespeculeerd dat de Iraakse Koerden met de verdrijving van de PKK niet alleen de orde en het gezag in de grensstreek in eigen hand willen nemen, maar dat het tevens een manier is om Ankara mild te stemmen. Turkije heeft er nooit een geheim van gemaakt dat het de Iraakse Koerden ervan verdenkt heimelijk uit te zijn op een onafhankelijk Iraaks-Koerdistan, een ontwikkeling die grote gevolgen zou hebben voor Turkije zelf, waar de strijd in het Koerdische zuidoosten de afgelopen acht jaar al 5.000 slachtoffers heeft gekost.

Premier Süleyman Demirel zei gisteren dat hij blijft vasthouden aan de soevereiniteit van Irak. Commentaren in de Turkse kranten van vandaag stellen opnieuw de vraag of een federale staatsvorm toch niet een eerste stap op weg is naar onafhankelijkheid.