Meningen HGO en Forum botsen; Poging tot vormen van nieuw orkest in het oosten mislukt

ARNHEM, 7 OKT. Het Gelders Orkest in Arnhem en Forum Filharmonisch in Enschede zijn er niet in geslaagd onderling tot overeenstemming te komen over de vorming van één nieuwe Oost-Nederlandse orkestvoorziening. De besturen en directies van beide instellingen hebben dat minister d'Ancona (WVC) gisteren laten weten. Zij gaan ervan uit dat de minister nu zal beslissen hoe de taken tussen beide orkesten verdeeld zullen worden en welke standplaats er voor de orkesten wordt gekozen. Het ministerie van WVC liet vanmorgen weten over een paar dagen met een reactie te komen. Arbitrage door WVC is niet te verwachten, wel is het mogelijk dat een bemiddelaar wordt benoemd.

De Tweede Kamer heeft in juni bij de behandeling van het Kunstenplan van minister d'Ancona uitgesproken dat HGO en Forum moeten gaan samenwerken aan de vorming van één orkest in Oost-Nederland met een dubbele taakstelling. Het orkest (145 musici) zou de begeleiding van de nieuwe nationale Reisopera op zich moeten nemen en daarnaast een symfonische taak krijgen.

De nieuwe Reisopera moet de opvolger worden van Opera Forum, dat volgens de Raad voor de Kunst en minister d'Ancona moest worden opgeheven wegens gebrek aan kwaliteit. Het opheffingsplan is in feite van tafel, maar over de opzet van de nieuwe Reisopera bestaat nog geen enkele zekerheid. Forum benoemde wel Guus Mostart tot "beoogd artistiek leider' maar de door hem ontwikkelde artistieke plannen zijn duurder dan het ter beschikking staande budget toelaat.

Het Gelders Orkest en Forum Filharmonisch konden nog wel overeenstemming bereiken over de vorming van één stichting (bestuur en directie) maar de meningen botsten over de invulling van de standplaats(en) van de (deel)orkesten en vooral over de manier waarop die zouden gaan functioneren.

HGO en Forum kiezen beide in principe voor hun huidige standplaats als vaste locatie voor het orkest en blijken zich slechts met tegenzin te schikken in een zogenoemde bi-locatie (Arnhem èn Enschede). Bestuur en directie van Forum willen echter dat dan twee gelijkwaardige ensembles met een gelijkwaardige verdeling van de dubbele taakstelling worden opgericht. Bestuur en directie van HGO vinden dat “onaanvaardbaar”, zo liet HGO-voorzitter A. Berkhout gisteren weten. HGO wil dat in Arnhem een orkest komt dat hooguit één opera-produktie per jaar begeleidt en zich de rest van het jaar op symfonische concerten concentreert. In Enschede zou dan een vast ensemble moeten komen dat voor zeker de helft van de tijd opera's begeleidt.

Het is de noodzaak van een "groepscultuur, collectieve expertise, samenspel en stijlbesef' die volgens HGO het model van Forum onmogelijk maakt. Het orkest meent in het verleden afdoende bewezen te hebben dat investeren in dergelijke zaken kwaliteitsverbeterend werkt. “Wij kiezen voor vaste orkesten”, stelt HGO-directeur H. Hierck. “Een orkest is geen toevallig apparaat dat je op willekeurige tijdstippen uit een grote voorraad musici samenstelt. Het gaat erin om een gemeenschapsgevoel.” Forum wil evenwel niet slechts een orkest dat als hoofdtaak opera-begeleiding heeft. “We zijn niet van plan hier een B-elftal neer te zetten”, aldus Forum-bestuurslid mr. B.A. Schmitz.

De beide orkesten hebben na diverse besprekingen geconcludeerd dat zij op deze punten niet dichter bij elkaar komen. Forum wilde de minister nog voorstellen een arbitragecommissie in te stellen met een voor beide orkesten bindend advies. HGO weigerde dat. "Niet omdat we bang zijn voor de uitslag, maar omdat we overtuigd zijn van de kwaliteit van onze argumenten, die we tot het laatst willen verdedigen", aldus Berkhout. HGO vindt dat het in de besprekingen met Forum al tot het uiterste concessies heeft gedaan en denkt dat het door arbitrage over de grens zal moeten stappen.

Van ruzie tussen de twee orkesten is volgens beide besturen geen sprake. "Ik ben niet verbitterd", aldus Schmitz. “Het zat er eigenlijk wel in dat dit zou gebeuren. De politiek heeft geprobeerd een moeilijke beslissing te laten nemen door de partijen die die beslissing zelf treft. Dat heeft ze nu terug op haar bordje gekregen.” Het Gelders provinciebestuur heeft zich gisteren pal achter Het Gelders Orkest opgesteld. Het is volgens Commissaris van de Koningin J. Terlouw “ondenkbaar” dat HGO uit Gelderland zou verdwijnen. Terlouw vindt ook dat HGO gelijk heeft niet met arbitrage in te stemmen: “Men heeft al genoeg concessies gedaan.”

    • Frank Poorthuis