"Black box' onthoudt vele vluchtgegevens

ROTTERDAM, 7 OKT. De "black box' is een stevige oranje-kleurige stalen container. Vorm en formaat verschillen enigszins per fabrikant en type. De container bevat twee recorders. Een daarvan - de cockpit voice recorder - neemt alles op wat de bemanning in de cockpit zegt, zowel de communicatie met de verkeerstoren als hun onderlinge gesprekken. Hiervan worden de laatste dertig minuten bewaard. De andere - de flight data recorder - slaat vluchtgegevens op, zoals vlieghoogte, snelheid, stand van de "flaps', versnelling en het toerental van elke motor. Ook de stand van allerlei schakelaars en signaleringslampjes aan boord wordt vastgelegd. Voorbeelden hiervan zijn de rookmelder in het vrachtruim, de brandmelder in elke motor, stand van de automatische piloot en de positie van het landingsgestel.

Er zijn vele typen vluchtrecorders in gebruik. De eerste modellen legden uitsluitend tijd, hoogte, snelheid, koers en loodrechte versnelling vast. Deze recorders noteerden de informatie mechanisch op een folie. Tegenwoordig wordt meestal magneetband gebruikt. De nieuwste modellen zijn volledig digitaal en bewaren meer dan honderd verschillende parameters in geheugenchips. Bij de uitlezing hiervan kan men de volledige vlucht nabootsen op een computerscherm. Bij oudere modellen kan het verwerken van de gegevens uit de vluchtrecorder weken duren.

De container is ontworpen om grote versnellingen, hoge druk (onder water) en hitte te doorstaan. Toch overleeft lang niet elke black box een crash. Uit een inventarisatie van de Amerikaanse National Transport Safety Board bleek dat de band met vluchtgegevens in dertig van de negentig gevallen waarbij de box was beschadigd door hitte was vernietigd. De hittebestendigheid is dan ook het zwakste punt.

Veelal wordt de vluchtrecorder "zwarte doos' genoemd. Die term is in elk geval niet terecht, omdat het ding oranje is. De "black box' is hoogstwaarschijnlijk vernoemd naar de Amerikaanse ingenieur Harold Stephen Black (1898-1983), uitvinder van de negatieve terugkoppeling in de elektronica. Aanvankelijk werden zulke terugkoppelcircuits in zwarte bakelieten doosjes ondergebracht. Toen ook andere schakelingen in zulke dozen werden gebruikt, werd "black box' de verzamelnaam voor dozen met elektronica waarvan de precieze werking vanaf de buitenkant niet te zien was.