V-raad bereidt drie resoluties over ex-Joegoslavië voor

NEW YORK, 6 OKT. De Veiligheidsraad van de VN buigt zich deze week over drie ontwerp-resoluties over het voormalige Joegoslavië. De belangrijkste ontwerp-resolutie betreft een militair vliegverbod boven Bosnië-Herzegovina. De Westerse permanente leden van de V-raad zijn het evenwel nog niet eens over zo'n vliegverbod.

De VS zijn voorstanders van een met eigen vliegtuigen afgedwongen militair vliegverbod boven Bosnië-Herzegovina, in de verwachting dat dit kan leiden tot een vermindering van de vijandelijkheden. Alleen humanitaire vluchten op Sarajevo zouden van het verbod uitgezonderd mogen worden.

Voor de leider van de Servische Bosniërs, Radovan Karadzic, was het Amerikaanse plan zondag aanleiding te dreigen weg te lopen van het Geneefse vredesoverleg. Karadzic zei dat zijn luchtmacht zich hoe dan ook niet zal storen aan een vliegverbod. Gisteren kwam hij overigens met een compromisvoorstel, waarin hij aanbood de militaire vluchten van zijn luchtmacht op te schorten op voorwaarde dat de moslims op de grond geen offensief tegen de Serviërs beginnen.

Het dreigement van Karadzic was voor Engeland en Frankrijk aanleiding zich tegen “dramatische maatregelen” in de lucht te keren zolang een uit vijfduizend Canadezen en Europeanen bestaande VN-strijdmacht, die de VN-eenheden in Bosnië moet gaan versterken, daar nog niet is aangekomen. De Franse VN-ambassadeur, die tevens voorzitter van de Veiligheidsraad is, zei gisteren dat Frankrijk zich zorgen maakt voor de veiligheid van het VN-personeel als de Veiligheidsraad zou besluiten door middel van een vliegverbod van het principe van "vrede bewaren' over te gaan naar het principe van "vrede afdwingen'. Bij die overweging speelt ook het argument mee dat de Fransen wel, de Amerikanen echter geen vredestroepen op de grond hebben.

Als gevolg van de onenigheid zal de ontwerp-resolutie over het vliegverbod waarschijnlijk pas later deze week ter sprake komen. In de tussentijd proberen de Amerikanen, Fransen en Britten hun geschil uit te praten.

De Veiligheidsraad zal zich eerst bezighouden met twee andere ontwerp-resoluties. De eerste heeft betrekking op Kroatië. In het ontwerp wordt een beroep gedaan op alle bewapende groeperingen in Kroatië - Servische milities, Kroatische milities en het Kroatische leger - om zich aan hun verplichtingen te houden. In het ontwerp wordt expliciet gesteld dat confiscatie van bezittingen onder dwang ongeldig is, een opmerking die slaat op de praktijk van "etnische zuivering' waaraan zowel de Kroaten als de Serviërs zich schuldig maken. In dezelfde ontwerp-resolutie worden de VN-troepen gemachtigd toezicht te houden op de door Kroatië en Joegoslavië overeengekomen demilitarisering van het tot Kroatië behorende schiereiland Preklava, dat voor de Montenegrijnse kust ligt en door federale Joegoslavische troepen bezet wordt gehouden.

In de tweede ontwerp-resolutie wordt de secretaris-generaal van de VN, Boutros Ghali, gevraagd een onafhankelijke “commissie van deskundigen” samen te stellen. De commissie moet zich bezighouden met in ex-Joegoslavië begane oorlogsmisdaden en daartoe bewijsmateriaal, dat door lidstaten van de VN wordt aangedragen, onderzoeken.

In Sarajevo zijn gisteren ondanks zware bombardementen opnieuw vijf vliegtuigen met hulpgoederen aangekomen. De Bosnische hoofdstad werd zwaar bestookt met Servisch artillerievuur. Volgens sommige verdedigers was gisteren sprake van de zwaarste beschietingen sinds het begin van de oorlog. Er vielen zeker veertien doden en op talrijke plaatsen brak brand uit. Volgens de Bosnische regering zijn de Serviërs aan een groot offensief bezig in een kennelijke poging, de stad in twee delen te verdelen. (Reuter, AP)