Kritiek van Jeltsin op drie ministers

MOSKOU, 6 OKT. President Boris Jeltsin van Rusland heeft drie ministers uit zijn regering de wacht aangezegd. Hij heeft ook kritiek op de rest van het kabinet van waarnemend premier Jegor Gaidar maar is toch niet bereid het in zijn geheel te vervangen.

In een toespraak tot het Russische parlement liet Jeltsin vanmorgen drie ministers vallen. Hun ontslag lijkt nu nog slechts een kwestie van tijd. Jeltsin verweet minister Pjotr Aven van buitenlandse handel (een radicale hervormer) bij de behartiging van de Russische belangen in het Westen “gebrek aan professionaliteit en voortvarendheid”. Minister Andrej Netsjajev van economie, een geestverwant van Aven, kreeg en plein public voor de voeten geworpen dat hij “blunders” heeft begaan bij het voorspellen van de economische ontwikkelingen. Hun behoudende collega Aleksandr Titkin (industrie) gaf Jeltsin te verstaan dat hij heeft gefaald omdat hij denkt dat hij “iedereen nog steeds kan commanderen”.

De hele regering kreeg kritiek van de president. Volgens Jeltsin heeft de oppositie “waardevolle ideeën” waarop de regering geen acht slaat omdat ze “niet door Gaidar zijn uitgedacht”. Nu zich in Rusland een “tweepartijensysteem” ontwikkelt, dient het kabinet haar “scepsis” jegens de oppositie juist te laten varen en haar voorstellen te gebruiken, aldus Jeltsin. Bovendien moet er een einde te komen aan de corruptie. Het zal ambtenaren en politici worden verboden er commerciële nevenactiviteiten op na te houden.

De Russische president voegde er echter onmiddellijk aan toe dat hij niet van plan is het kabinet-Gaidar te ontslaan omdat “ieder ander het er alleen maar slechter” op zou maken. “De hervormingen gaan door”, aldus Jeltsin. Maar veel concrete maatregelen om dit proces gaande te houden, kondigde hij niet aan. Hij liet zich er bijvoorbeeld niet over uit hoe het landbouwprobleem - de grondpolitiek is nog altijd een van de belangrijkste onopgeloste vraagstukken in Rusland - zou moeten worden aangepakt. Weliswaar moet het de burgerij mogelijk zijn de privatiseringsbonnen te gebruiken voor de aankoop van land en onroerend goed. Maar de kolchozen moeten eveneens kunnen blijven bestaan, aldus Jeltsin, die daarmee voortging op een compromis dat nog dateert uit het tijdperk-Gorbatsjov.

In zijn rede uitte Jeltsin economische en politieke dreigementen aan het adres van de andere voormalige Sovjet-republieken. Volgens Jeltsin maken de andere republieken met hun eigen kredietbeleid misbruik van de Russische roebel en wakkeren ze zo de inflatie aan. De overige republieken moeten nu kiezen: voor de roebel (en dus voor het primaat van de Russische centrale bank) dan wel voor een eigen munt buiten de “roebelzone”. Alleen zo kan de roebel weer een sterke munt worden met een “redelijke koers”. Jeltsin kondigde tevens een verscherping aan van de controle op de interne migratie binnen de voormalige Sovjet-Unie. Een strikt visumregime moet het mogelijk gaan maken om ongewenste vreemdelingen uit Rusland te verwijderen.

    • Hubert Smeets