Waardige ernst, grote ijdelheid in "Krapp'

Voorstelling: Fernando Krapp heeft mij deze brief geschreven van Tankred Dorst. Regie: Kim Zeegers. Spel: Hugo Koolschijn, Will van Kralingen, Jos Verbist e.a. Decor en kostuums: Monique Verstallen. Gezien: 3/10 Theater aan de Haven, Den Haag. T/m 17/10 aldaar, elders t/m 28/11.

De toneelschrijver Tankred Dorst (1925) begon zijn loopbaan bij het marionettentheater en dat is aan zijn nieuwste stuk nog steeds te merken. In Fernando Krapp heeft de auteur de touwtjes dermate stevig in handen dat er voor de personages maar weinig speelruimte over blijft. Zij dienen slechts als illustratie bij een idee, in de verte doen ze denken aan de helden en heldinnen uit de melodrama's van weleer. Een arm maar beeldschoon meisje, een mysterieuze grootgrondbezitter en een galante graaf - deze levende theaterclichés hebben samen een driehoeksverhouding, en met dat probleem zijn wij dan toch weer in onze eigen tijd aangeland.

Onder de regie van Kim Zeegers is Julia dan ook een moderne vrouw die er strijdbaar uitziet in haar rode judopak. Zij levert een bij wijlen heroïsch gevecht tegen haar echtgenoot Fernando Krapp, een echte macho, die uit pure zelfoverschatting weigert te geloven dat zij een minnaar heeft. Om haar van haar zogenaamde fantasieën af te helpen stopt deze succesvolle zakenman haar voor een tijdje in een gesticht. Daar komt zij inderdaad "genezen' uit, maar even later sterft zij. Mannen als Fernando Krapp gaan door voor de redelijkheid zelve, maar hun wens de wereld naar hun hand te zetten grenst aan het waanzinnige.

Het raffinement zit hem in de tegenstelling tussen de glasheldere vorm en de troebele inhoud van het stuk. De ingebouwde suspense moet de speurzin van de toeschouwer prikkelen, maar hoe vlijtig hij ook meedenkt, toch blijven de motieven van de personages duister. Waarom ontkent Julia bij voorbeeld dat zij een minnaar had? Zij neemt haar geheim mee in haar graf.

Zeegers' transparante mise-en-scène past uitstekend bij de stijl van de tekst. Het toneelbeeld is zo eenvoudig mogelijk gehouden. Links achter staat een koperkleurig tuinhuisje, vervaardigd van sierlijk verbogen metalen stangen: hier ontvangt Julia haar minnaar. De gladde vloer gaat onopvallend over in een achterwand, en daar rent soms, in een vlaag van verstandsverbijstering, een van de figuren radeloos tegenop.

Minder geslaagd vind ik de danspassen die de regisseuse voor Julia (Will van Kralingen) verzon. Haar Carmen-achtige poses - bekken naar voren, het hoofd trots in de nek geworpen - etaleren mateloze ijdelheid. Ook irriteerde me haar niet aflatende gelonk naar de zaal. Zonder dat al te nadrukkelijke oogcontact kan het publiek wel degelijk worden meegesleept, ook in een weinig realistische voorstelling als deze. Dat bewijst Hugo Koolschijn met zijn vertolking van Fernando Krapp. Hij speelt die schurk met grote ernst, die een waardig tegenwicht biedt tegen de wel erg lichtvoetige aanpak van Kim Zeegers.

    • Anneriek de Jong