Vliegramp in de Bijlmer: chaos en geruchten van uur tot uur

Zondag, 18.21 uur. De Boeing 747 200-F van El Al stijgt op van Schiphol. Aan boord zijn drie bemanningsleden en een passagier, de vrouw van een in Amsterdam gestationeerde El Al-veiligheidsbeambte. De lading bestaat uit 114 ton “commerciële importgoederen”. Er is ruim 80.000 liter brandstof aan boord.

18.23 uur. De Boeing vliegt noordwaarts, draait naar het zuidwesten en begint de klim naar 1.980 meter hoogte.

18.27 uur. De bemanning van de Boeing zendt een mayday-call (nood-oproep) naar Schiphol. Twee van de vier motoren staan in brand. Het toestel krijgt toestemming terug te vliegen naar Schiphol. Enkele minuten later verliest het toestel twee motoren.

18.36 uur. Het vliegtuig boort zich in de flats Groeneveen en Kruitberg in de Amsterdamse Bijlmermeer. Onmiddellijk ontstaat een felle brand. Tachtig woningen worden verwoest. Er breekt paniek uit, mensen springen van de balkons.

18.51 uur. Politie en brandweer slaan na de eerste noodmeldingen groot alarm. Burgemeester Van Thijn van Amsterdam stelt het rampenplan in werking en voegt zich bij het crisisteam in het Amsterdamse stadhuis.

18.55 uur. Het rampenplan van het Academisch Medisch Centrum treedt in werking. Het ziekenhuis roept extra personeel op en maakt 161 bedden vrij. Een half uur later hebben zich vijftig opgeroepen artsen en verpleegsters bij het AMC gemeld. Uit eigener beweging melden zich eveneens artsen aan. De eerste gewonden arriveren met taxi's en ambulances.

19.53 uur. Honderden ambulances zijn bij de getroffen flats aangekomen. Volgens ooggetuigen heeft de brandweer moeite de plaats van de ramp tussen de flats te bereiken. Gewonden met brandwonden worden op de grond besprenkeld met koud water. De politie vreest instortingsgevaar, uit de flats vallen brokstukken omlaag. Het toestel brandt nog steeds, de flats eveneens. Er is nog maar één persoon, een man, uit het puin gehaald. Een shovel is ter plaatse om de gigantische ravage op te ruimen.

20.35 uur. De GG en GD heeft in een binnenstraat van de getroffen flat twintig tot dertig mensen gevonden die naar beneden gesprongen zijn. Velen van hen zouden al dood zijn, anderen ernstig gewond. Trauma-teams van de ziekenhuizen uit de buurt zijn inmiddels ook ter plaatse.

20.40 uur. Burgemeester Van Thijn spreekt van een “rampzalige toestand”. De burgemeester bevindt zich in het beleidscentrum waar alle commandanten van politie, brandweer, GG en GD's en andere hulpverleningsorganisaties aanwezig zijn.

20.52 uur. De flats branden nog steeds, de politie zegt rekening te houden met tussen de 150 en 200 doden. De meeste gewonden worden naar een dichtbij gelegen sportschool gebracht. Inmiddels zijn ook helikopters ingezet om mensen met ernstige brandwonden af te voeren naar het AMC en het brandwondencentrum in Beverwijk. Twaalf doden zouden zijn geborgen, 25 lichtgewonden zijn naar het AMC vervoerd, van vier zwaargewonden gaan drie naar het brandwondencentrum in Beverwijk, één naar het AMC.

21.34 uur. De gezamenlijke hulpdiensten en de PTT verzoeken particulieren zo min mogelijk in, vanuit en naar Amsterdam te bellen. De hulpdiensten hebben ook last van het publiek, dat in groten getale naar de getroffen flats komt kijken. De Gaasperdammerweg wordt afgesloten.

21.42 uur. Verontruste mensen kunnen een speciaal telefoonnummer bellen voor informatie. Dit is het nummer 020-5670222, aldus een woordvoerder van het beleidscentrum in Amsterdam.

21.45 uur. Het gerucht gaat dat de winkelcentra Kraaiennest en Amsterdamse Poort in de Bijlmermeer worden geplunderd. Plunderaars zouden gebruik maken van de afwezigheid van de politie in de wijk direct na de vliegramp, aldus een woordvoerder van de politie.

21.52 uur. De Amsterdamse bloedbank heeft geen donoren nodig. “Er is ruim voldoende bloed voorradig”, aldus dr. H.W. Reesink, directeur van de bloedbank in de hoofdstad.

22.00 uur. De brandweer geeft het sein "brand meester'.

22.02 uur. Koningin Beatrix laat via de Rijksvoorlichtingsdienst weten “diep geschokt” te zijn door de ramp. De koningin laat zich voortdurend op de hoogte houden van de ontwikkelingen bij de brandende flats en “leeft intens mee met de slachtoffers”.

22.05 uur. Het rampenplan van de gemeente Amsterdam heeft naar haar indruk goed gefunctioneerd, zegt minister Maij van verkeer en waterstaat. Samen met minister Dales van binnenlandse zaken is zij de eerstverantwoordelijke minister.

22.10 uur. In tegenstelling tot eerdere berichten zijn niet vijftig, maar 135 appartementen uitgebrand, aldus de politie. Veertig appartementen zijn volgens de woningcorporatie Nieuw Amsterdam volledig vernietigd.

22.26 uur. De Israelische ambassadeur in ons land, M. Bawly, zegt niet te geloven dat de ramp met het vrachtvliegtuig van El Al het gevolg is van een terroristische aanslag. De ambassadeur, die de plek van de ramp heeft bezocht, spreekt van een “verschrikkelijke tragedie”. Premier Rabin van Israel stuurt een condoléance-telegram aan premier Lubbers.

22.33 uur. Een speciaal reddingspeloton van de brandweer maakt zich op om in de getroffen flats te zoeken naar slachtoffers. Het team bestaat uit 60 mensen die speciaal zijn opgeleid om in brandende gebouwen mensen te helpen. Tot nu toe was de brand voor hen te hevig om naar binnen te kunnen.

23.15 uur. In het AMC wordt alarmfase 1 ingetrokken en fase 0 van kracht. Er worden voorlopig geen gewonden meer verwacht.

23.23 uur. Het reddingspeloton van de brandweer sluit uit dat er nog levende mensen in de getroffen flats gevonden zullen worden. De overlevenden van de ramp worden opgevangen in twee sporthallen in Zuidoost. Gewonden gaan naar de sporthal aan de Bijlmerdreef, daklozen worden ondergebracht in de sporthal aan de Gaasperdreef.

23.35 uur. Burgemeester Van Thijn neemt de situatie ter plaatse in ogenschouw. “Je gelooft je ogen niet, het is buitengewoon schrijnend om te zien.” Over het aantal slachtoffers en mogelijke overlevenden zegt Van Thijn: “Ik vrees het aller-, allerergste.” 23.30 uur. In de tachtig verwoeste woningen in Kruitberg en Groeneveen staan 239 mensen ingeschreven, blijkt uit gegevens van het bevolkingsregister. Negentig van hen wonen in de dertig woningen die in de Kruitberg-flat werden verwoest, 149 in de vijftig getroffen Groeneveen-woningen.

23.54 uur. Volgens een politiefunctionaris zijn twee van de vier motoren van de Boeing 747 teruggevonden in het Naardermeer.

Maandag, 00.00 uur. De sporthal aan de Gaasperdreef wordt ontruimd. De ongeveer 40 slachtoffers en de hulpverleners vertrekken naar het veel grotere Bijlmersportcentrum.

00.43 uur. Het zoeken naar eventuele overlevenden en stoffelijke overschotten van de ramp wordt gestaakt. Volgens burgemeester Van Thijn kan de brandweer de zwaar verwoeste flats niet binnen in verband met instortingsgevaar. De stutwerkzaamheden zullen zeker tot maandagochtend duren. De brand in de flats is grotendeels uit, aldus hoofdcommandant Ernst van de brandweer. Wel woeden in de omgeving nog kleinere brandjes. Volgens Ernst moeten de gasleidingen opgegraven worden om ze te kunnen afsluiten.

01.01 uur. De Israelische luchtvaartmaatschappij El Al en de Israelische luchtvaartautoriteiten maken bekend maandag een onderzoeksteam naar Amsterdam te sturen om de ramp te onderzoeken.

Bij ochtendlicht wordt een begin gemaakt met het bergen van de stoffelijke overschotten. In tegenstelling tot eerdere berichten was nog geen van hen geborgen.

11.28 uur. Van de drie gewonden die zondagavond na de vliegramp zijn binnengebracht in het ziekenhuis van de Vrije Universiteit in Amsterdam verkeert er nog één in levensgevaar. Ook bij het Onze Lieve Vrouwe Gasthuis zijn zondagavond drie gewonden binnengebracht. Eén van hen is meteen doorgestuurd naar het Brandwondencentrum in Beverwijk, de twee anderen worden behandeld voor brandwonden en een shock. Hun toestand is niet ernstig, aldus een woordvoerder. Militairen zijn bezig een tentenkamp in te richten. Bij de flat Groeneveen zijn inmiddels twee zogenoemde telekranen gearriveerd die het losse beton moeten weghalen en stutmateriaal naar boven brengen. Daarna kan ook in deze flat worden begonnen met het zoeken naar slachtoffers.

13.15. Veertien doden zijn geborgen, maar nog niet geïdentificeerd. In ziekenhuizen liggen nog negentien gewonden.